Bí xanh (bí đao) chứa 96% là nước và rất ít calo, chất béo, protein và carbs. Bí xanh giàu chất xơ và cung cấp một lượng nhỏ các chất dinh dưỡng khác nhau.
Một phần bí xanh sống nặng 100 gram cung cấp:
Calo: 13 kcal
Protein: ít hơn 1 gram
Carbs: 3 gram
Chất xơ: 3 gram
Chất béo: ít hơn 1 gram
Vitamin C: 14% Giá trị hàng ngày (DV)
Riboflavin: 8% DV
Kẽm: 6% DV
Bí xanh cũng chứa một lượng nhỏ sắt, magie, phốt pho, đồng và mangan, cũng như nhiều loại vitamin B khác. Tuy nhiên, những lượng này thường không vượt quá 3% DV của các chất dinh dưỡng đó.
Bí xanh là loại thực phẩm thanh mát giúp thanh nhiệt, hỗ trợ giảm cân và bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Ngoài vitamin C, bí xanh còn là nguồn cung cấp flavonoid và caroten dồi dào – hai chất chống oxy hóa được đánh giá là giúp bảo vệ cơ thể chống lại tổn thương tế bào và một số tình trạng như đái tháo đường type 2, bệnh tim.
Hiện nay, hàm lượng chất chống oxy hóa trong bí xanh được cho là lý do chính đằng sau hầu hết các lợi ích.
1. Một số lợi ích của bí xanh
Giúp giải nhiệt cơ thể
Lý do đầu tiên và quan trọng nhất chính là khả năng giải nhiệt tuyệt vời của bí xanh. Theo y học cổ truyền, bí xanh có tính mát, vị ngọt, giúp thanh nhiệt, lợi tiểu và giải độc.
Về mặt khoa học, bí xanh chứa tới 96% là nước. Trong những ngày hè oi ả, việc ăn các món từ bí xanh giúp bù đắp lượng nước mất đi qua mồ hôi, giữ cho nhiệt độ cơ thể ổn định và ngăn ngừa tình trạng sốc nhiệt, mệt mỏi.
Bí xanh hỗ trợ giảm cân
Ít calo: 100 g bí xanh chỉ chứa khoảng 13 - 15 calo, thấp hơn rất nhiều so với các loại rau củ khác.
Chứa chất ức chế mỡ: Trong bí xanh có chứa hợp chất hóa học hyterin-caporic có khả năng ngăn chặn đường chuyển hóa thành mỡ, giúp cơ thể không bị tích tụ mỡ thừa.
Giàu chất xơ:Lượng chất xơ hòa tan dồi dào tạo cảm giác no lâu, hạn chế cơn thèm ăn, giúp kiểm soát cân nặng một cách tự nhiên mà không cần ăn kiêng quá khắt khe.
Giúp có làn da trắng sáng, sạch mụn
Cái nắng mùa hè là kẻ thù của làn da, dễ gây sạm nám và nổi mụn do bã nhờn. Bí xanh từ lâu đã được xem là mỹ phẩm tự nhiên của phái đẹp.
Vitamin C và chất chống oxy hóa: Hàm lượng vitamin C dồi dào giúp tăng cường collagen, làm sáng da và bảo vệ tế bào khỏi tác hại của tia UV.
Cấp ẩm từ bên trong: Nhờ lượng nước lớn, bí xanh giúp da luôn căng mọng, ngăn ngừa tình trạng khô ráp và điều tiết dầu nhờn hiệu quả, từ đó giảm thiểu mụn trứng cá, mụn nhọt.
Bảo vệ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch
Mùa hè cũng là thời điểm dễ xảy ra các bệnh về đường ruột. Bí xanh với lượng chất xơ dạng gel giúp làm sạch đường tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón và các triệu chứng khó tiêu.
Bên cạnh đó, các khoáng chất như kẽm, magie và các vitamin nhóm B trong bí xanh đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ thống miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các loại vi khuẩn, virus gây bệnh phổ biến trong mùa nắng nóng.
Hỗ trợ ổn định đường huyết và sức khỏe tim mạch
Bí xanh là thực phẩm lý tưởng cho người bị đái tháo đường hoặc tăng huyết áp. Với hàm lượng natri thấp đáng kể và kali cao, bí xanh giúp giãn mạch máu, giảm áp lực lên hệ thống tim mạch và ổn định huyết áp. Đặc biệt, chỉ số đường huyết (GI) của bí xanh rất thấp, giúp kiểm soát lượng đường trong máu một cách ổn định, tránh các biến chứng nguy hiểm.
2. Cách chế biến bí xanh cho ngày hè
Để không bị nhàm chán, có thể biến tấu bí xanh thành nhiều món ăn canh trong mùa hè như:
Canh bí xanh nấu tôm: Tôm băm nhỏ hoặc tôm khô nấu cùng bí xanh thái lát, thêm chút hành lá và ngò rí. Vị ngọt thanh của tôm với bí xanh rất dễ ăn.
Canh bí xanh hầm xương (sườn non): Xương heo được hầm kỹ, sau đó cho bí vào nấu chín tới. Món này vừa giàu dinh dưỡng vừa làm mát cơ thể.
Canh bí xanh nấu mọc (giò sống): Những viên mọc nhỏ nấu cùng bí xanh thái sợi hoặc miếng vừa ăn, rất hợp cho trẻ em và người cao tuổi.
Canh bí xanh nấu cua đồng: Thay vì rau mồng tơi, bạn có thể nấu bí xanh thái sợi với cua đồng để đổi vị, rất ngọt và mát.
Hoặc có thể ăn bí xanh luộc hay pha trà bí xanh hạt chia giúp giải khát, thanh lọc cơ thể và làm đẹp da.
Lưu ý khi ăn bí xanh:
Mặc dù bí xanh là thực phẩm lành tính và rất tốt cho sức khỏe, nhưng để đạt hiệu quả tối ưu, bạn cần lưu ý:
Ưu tiên dùng chín, hạn chế ăn sống: Bí xanh có tính hàn (lạnh) mạnh và cấu trúc chất xơ thô khi chưa qua chế biến. Việc ăn sống hoặc uống nước ép sống quá mức có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, dẫn đến đầy bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy, đặc biệt là với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Người có cơ địa tính hàn nên thận trọng: Những người hay bị lạnh bụng, thường xuyên tiêu chảy hoặc có tỳ vị hư hàn không nên ăn quá nhiều bí xanh hoặc dùng liên tục trong thời gian dài để tránh làm tình trạng nặng thêm.
Lưu ý về thực phẩm đi kèm: Để trung hòa tính hàn của bí xanh, bạn có thể kết hợp nấu cùng các gia vị có tính ấm như gừng hoặc hành.
BS. Nguyễn Yên Thao