5 văn bản pháp luật có hiệu lực từ 1/1/2026 người trẻ không nên bỏ qua

6 giờ trướcBài gốc

Inforgraphic: 5 văn bản pháp luật có hiệu lực từ 1/1/2026 người trẻ không nên bỏ qua.

Luật Việc Làm 2025

Luật Việc làm 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 16/6/2025, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Tại Luật Việc làm mới, nhiều nội dung trọng tâm liên quan thiết thân đến quyền lợi người lao động đã được sửa đổi, bổ sung.

Cụ thể, Luật việc làm 2025 mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) nhằm tăng cường diện bao phủ chính sách và phù hợp với Luật BHXH năm 2024; linh hoạt mức đóng BHTN (tối đa bằng 1% tiền lương tháng); đơn giản hóa điều kiện, giảm thủ tục hành chính cho người lao động và người sử dụng lao động trong tiếp cận và thụ hưởng các chế độ BHTN (tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; Hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động…).

Luật Việc làm 2025 tạo ra quy định pháp luật về an sinh xã hội linh hoạt và chủ động hơn, phù hợp với xu hướng dịch chuyển nghề nghiệp thường xuyên của người lao động trẻ. Bằng việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp và đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, luật không chỉ bảo vệ quyền lợi tài chính khi có biến cố mà còn chuyển trọng tâm từ “trợ cấp mất việc” sang đầu tư vào năng lực. Chính sách hỗ trợ đào tạo và nâng cao kỹ năng nghề sẽ là đòn bẩy thiết thực giúp người trẻ chủ động nâng cấp bản thân, duy trì lợi thế cạnh tranh và thích ứng nhanh chóng với sự vận động không ngừng của thị trường lao động.

Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (Luật số 91/2025/QH15) cũng có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đây là văn bản luật đầu tiên của nước ta quy định về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó có một số quy định đáng chú ý như: nghiêm cấm mua bán dữ liệu cá nhân; doanh nghiệp phải xóa dữ liệu cá nhân người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng; mạng xã hội không được yêu cầu cung cấp hình ảnh, video chứa nội dung về giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực. Chẳng hạn, Khoản 2 Điều 25 Luật này quy định doanh nghiệp sau khi chấm dứt hợp đồng phải xóa, hủy dữ liệu cá nhân của người lao động, trừ trường hợp theo thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác; có trách nhiệm tuân thủ quy định của Luật này, pháp luật về lao động, việc làm, pháp luật về dữ liệu và quy định khác của pháp luật có liên quan; dữ liệu cá nhân của người lao động phải lưu trữ trong thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận.

Ngoài ra, Luật này cũng luật hóa các hình thức xử lý đối với tổ chức, cá nhân khi có hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, theo đó, cá nhân, tổ chức khi có một trong các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân như mua bán dữ liệu cá nhân, chiếm đoạt, làm lộ dữ liệu cá nhân,… thì có thể bị phạt hành chính lên tới 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm, thậm chí truy cứu trách nhiệm tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 thiết lập một hành lang pháp lý an toàn và thiết thực cho người trẻ - thế hệ vốn hoạt động tích cực nhất trên các nền tảng trực tuyến và có xu hướng công khai hoạt động trong đời sống cá nhân của mình trên mạng xã hội. Quy định cấm mạng xã hội thu thập hình ảnh giấy tờ tùy thân để xác thực sẽ loại bỏ rủi ro bị đánh cắp danh tính từ không gian ảo, giúp người trẻ an tâm hơn khi tương tác xã hội. Đồng thời, cơ chế buộc doanh nghiệp phải xóa sạch toàn bộ dữ liệu nhân sự sau khi chấm dứt hợp đồng (trừ trường hợp luật định) nhằm đảm bảo quyền riêng tư tuyệt đối khi người trẻ thay đổi môi trường làm việc, chấm dứt tình trạng hồ sơ cá nhân bị lưu trữ tràn lan hoặc bị lạm dụng cho các cuộc gọi quấy rối và mục đích khác một cách trái phép.

Luật sư Trần Thị Thanh Lam (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội)

Luật Giáo dục đại học 2025

Luật Giáo dục đại học 2025 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/1/2026, thay thế cho Luật Giáo dục đại học 2012 sửa đổi bổ sung năm 2018 trước đây.

Luật Giáo dục đại học 2025 có những điểm mới đáng chú ý như sau: Thứ nhất, mở rộng ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, Điều 10 Luật Giáo dục đại học 2025 cho phép các cơ sở giáo dục đại học chủ động ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến trong quản lý và tổ chức đào tạo và đa dạng hóa phương thức đào tạo, cho phép kết hợp các loại hình học trực tiếp, từ xa và lần đầu tiên ghi nhận mô hình đại học số trên nền tảng công nghệ. Thứ hai, cơ sở giáo dục đại học nay có thể tự chủ việc tuyển sinh và quy đổi kết quả đào tạo, nếu luật trước đây chỉ quy định khung về các trình độ, hình thức đào tạo thì Luật 2025 đã cho phép tự chủ hoàn toàn trong phương thức tuyển sinh và tổ chức đào tạo (trừ một số ngành đặc thù), ngoài ra còn cho phép cơ sở giáo dục đại học có thể công nhận và chuyển đổi kết quả học tập giữa các trình độ và hình thức đào tạo khác nhau.

Như vậy, những quy định mới này trao cho người trẻ quyền tự quyết định lộ trình học tập của chính mình thay vì chạy theo khuôn mẫu cố định. Với việc hợp pháp hóa Đại học số và cơ chế công nhận tín chỉ linh hoạt, người trẻ giờ đây có thể học mọi lúc, mọi nơi, dễ dàng chuyển đổi giữa các trường hoặc vừa làm vừa học. Đồng thời, mối quan hệ giữa sinh viên và nhà trường trở nên bình đẳng hơn: Sinh viên là “khách hàng”, nhà trường là đơn vị cung cấp dịch vụ phải minh bạch và cạnh tranh bằng chất lượng giảng dạy thực tế.

Nghị định 293/2025/NĐ – CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động

Theo quy định tại Nghị định này thì mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động tăng từ 250.000 đồng đến 350.000 đồng/tháng so với quy định tại Nghị định số 74/2024/NĐ-CP.

Nghị định số 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu tháng và mức lương tối thiểu giờ áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động.

Theo Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu tháng tại 4 vùng được quy định như sau: Vùng I tăng 350.000 đồng,; vùng II tăng 320.000 đồng, vùng III tăng 280.000 đồng; vùng IV tăng 250.000 đồng. Mức lương tối thiểu theo giờ tại vùng I tăng từ 23.800 đồng/giờ lên 25.500 đồng/giờ, vùng II từ 21.200 đồng/giờ lên 22.700 đồng/giờ, vùng III từ 18.600 đồng/giờ lên 20.000 đồng/giờ, vùng IV từ 16.600 đồng/giờ lên 17.800 đồng/giờ.

Như vậy, mức lương tối thiểu nêu trên tăng từ 250.000 đồng đến 350.000 đồng/tháng (tương ứng tỷ lệ bình quân 7,2%) so với mức lương tối thiểu hiện hành quy định tại Nghị định 74/2024/NĐ-CP.

Việc tăng lương tối thiểu vùng là một tín hiệu tốt cho những người trẻ đặc biệt là sinh viên làm thêm và người mới ra trường, khi họ có căn cứ pháp lý vững chắc để yêu cầu mức lương tốt hơn, tránh bị nhà tuyển dụng chèn ép mức lương xuống mức quá thấp, đảm bảo tối đa quyền lợi hợp pháp của người trẻ, đồng thời cũng thể hiện sự quan tâm của Nhà nước tới đời sống của người trẻ lao động nói riêng và người lao động nói chung.

Mức lương tối thiểu tăng mang đến cơ hội nhưng cũng đi kèm thách thức. Cơ hội là rõ ràng, sinh viên và người mới ra trường có quyền hưởng mức lương tối thiểu theo pháp luật, có thể dựa vào đó để ổn định tài chính và xây dựng nền tảng nghề nghiệp. Thách thức thì cũng hiện hữu, thị trường lao động có thể thận trọng hơn, yêu cầu cao hơn về năng lực và kinh nghiệm. Nhìn nhận chính sách này một cách đa chiều, kết hợp kiến thức pháp luật, kinh nghiệm thị trường và khả năng tự bảo vệ quyền lợi, sẽ giúp người lao động trẻ không chỉ được hưởng lợi, mà còn chủ động xây dựng sự nghiệp bền vững.

Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024

Luật pháp người chưa thành niên 2024 được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 8 ngày 30/11/2024, chính thức có hiệu lực ngày 1/1/2026, với mục tiêu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Luật này có những điểm đáng chú ý như sau:

Thứ nhất, Ưu tiên "xử lý chuyển hướng" thay vì bỏ tù. Đây là thay đổi lớn nhất. Luật cho phép áp dụng 12 biện pháp chuyển hướng (như xin lỗi, lao động công ích, tư vấn tâm lý, giáo dục tại xã phường...) thay thế cho hình phạt tù. Điều này giúp người trẻ không bị coi là có tội, không có án tích và được sửa sai ngay tại cộng đồng.

Thứ hai, Giảm mạnh mức án tù tối đa. Mức án tù cao nhất đối với người chưa thành niên được giảm xuống đáng kể: Người từ 16 đến dưới 18 tuổi: Giảm từ 18 năm xuống còn 15 năm. Người từ 14 đến dưới 16 tuổi: Giảm từ 12 năm xuống còn 9 năm. (Trừ các tội đặc biệt nghiêm trọng)

Thứ ba, Phiên tòa "thân thiện" (Không còng tay, không áo choàng). Phiên tòa xét xử trẻ em sẽ xóa bỏ không khí hình sự đáng sợ: Thẩm phán không mặc áo choàng, bị cáo không bị còng tay (trừ khi chống đối), phòng xử án được bài trí thân thiện như phòng họp để giảm sang chấn tâm lý cho các em.

Thứ tư, Luật mới bắt buộc tách riêng vụ án của trẻ em để giải quyết độc lập và quy định giam giữ tại trại giam riêng/khu riêng. Mục đích là để ngăn chặn tuyệt đối việc người trẻ bị ảnh hưởng “thói hư tật xấu” từ tội phạm chuyên nghiệp đã thành niên.

Luật Tư pháp người chưa thành niên đóng vai trò như một “tấm khiên” giúp bảo vệ tương lai cho người trẻ chưa thành niên, đảm bảo rằng một phút bồng bột không trở thành bản án hủy hoại cả cuộc đời. Với cơ chế ưu tiên giáo dục tại cộng đồng và hạn chế tối đa việc giam giữ, luật đã mở ra một hướng xử lý an toàn, thân thiện, giúp những người trẻ lầm lỡ giữ được lý lịch trong sạch để tiếp tục đi học, đi làm và tái hòa nhập xã hội, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho người trẻ, những người nắm giữ tương lai.

Bài viết có sự tư vấn chuyên môn của luật sư Trần Thị Thanh Lam.

Nguồn SVVN : https://svvn.tienphong.vn/5-van-ban-phap-luat-co-hieu-luc-tu-112026-nguoi-tre-khong-nen-bo-qua-post1809646.tpo