5 yếu tố lối sống giúp não bộ trẻ hơn tới 8 năm

4 giờ trướcBài gốc

1. Não bộ có thể 'già' hoặc 'trẻ' hơn tuổi thật

Nội dung

1. Não bộ có thể 'già' hoặc 'trẻ' hơn tuổi thật

2. Kết quả nghiên cứu cho thấy điều gì?

3. 5 yếu tố lối sống giúp làm chậm quá trình lão hóa não

4. Vai trò của yếu tố tâm lý – xã hội trong lão hóa não

Tuổi sinh học của não bộ không phải lúc nào cũng trùng khớp với số tuổi được tính theo năm sinh. Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy não bộ có thể lão hóa nhanh hơn hoặc chậm hơn tùy thuộc vào lối sống, môi trường và các yếu tố tâm lý – xã hội.

Một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí khoa học Brain Communications đã cung cấp thêm bằng chứng thuyết phục, việc duy trì một số thói quen sinh hoạt lành mạnh có thể giúp não bộ hoạt động như thể "trẻ hơn" tới tám năm so với tuổi thực tế.

Đáng chú ý, hiệu quả này được quan sát rõ rệt ở những người bị đau mạn tính – một tình trạng thường liên quan đến suy giảm nhận thức và thay đổi cấu trúc não.

Thực hành thói quen ngủ tốt giúp làm chậm quá trình lão hóa não.

2. Kết quả nghiên cứu cho thấy điều gì?

Nhóm nghiên cứu đến từ ba trường đại học tại Mỹ đã phân tích dữ liệu của hơn 100 người trưởng thành trong độ tuổi từ 45 đến 85. Những người này được theo dõi liên tục trong vòng hai năm và trước đó đã tham gia một nghiên cứu quan sát quy mô lớn về đau mạn tính và nguy cơ mắc bệnh thoái hóa khớp.

Mức độ đau mạn tính của mỗi người tham gia được đánh giá theo thang điểm từ 1 đến 5, trong đó:

1: Đau mạn tính tối thiểu hoặc không có đau
5: Đau mạn tính nghiêm trọng

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng thu thập dữ liệu về những yếu tố lối sống và đặc điểm tâm lý – xã hội, bao gồm: Thói quen hút thuốc, chu vi vòng eo, chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng, mức độ lạc quan và các mối quan hệ xã hội.

Từ các dữ liệu thu thập được, nhóm nghiên cứu xây dựng một chỉ số gọi là "điểm bảo vệ" (protective score). Chỉ số này phản ánh mức độ người tham gia duy trì các yếu tố lối sống có lợi cho sức khỏe não bộ.

Tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu, những người có điểm bảo vệ cao – bao gồm cả người bị đau mạn tính – có tuổi não trẻ hơn tuổi thật lên tới tám năm. Ngược lại, những người có điểm bảo vệ thấp lại có tuổi não vượt quá tuổi sinh học.

Sau hai năm theo dõi, xu hướng này vẫn được duy trì: Những người tiếp tục giữ lối sống lành mạnh nhất vẫn thể hiện tuổi não trẻ hơn so với nhóm còn lại. Điều này cho thấy tác động của các yếu tố lối sống không chỉ mang tính ngắn hạn mà có thể kéo dài theo thời gian.

3. 5 yếu tố lối sống giúp làm chậm quá trình lão hóa não

Phân tích sâu hơn cho thấy năm yếu tố bảo vệ có ảnh hưởng mạnh nhất đến tuổi não, đặc biệt ở những người mắc chứng đau mãn tính, bao gồm:

3.1. Thực hành thói quen ngủ tốt: Chất lượng giấc ngủ được đánh giá là một trong những yếu tố quan trọng nhất liên quan đến tuổi não. Những người ngủ đủ và ngủ sâu có xu hướng duy trì cấu trúc não trẻ trung hơn.

3.2. Duy trì cân nặng hợp lý: Chu vi vòng eo – một chỉ dấu liên quan đến béo phì và rối loạn chuyển hóa – có mối liên hệ với quá trình lão hóa não. Những người duy trì cân nặng hợp lý thường có điểm bảo vệ cao hơn.

3.3. Tránh xa thuốc lá: Hút thuốc là một yếu tố nguy cơ được ghi nhận rõ ràng đối với cả sức khỏe tim mạch và sức khỏe não bộ. Trong nghiên cứu này, không hút thuốc là một trong những yếu tố gắn liền với tuổi não trẻ hơn.

Không hút thuốc là một trong những yếu tố gắn liền với tuổi não trẻ hơn.

3.4. Quản lý căng thẳng hiệu quả: Mức độ căng thẳng tâm lý và khả năng đối phó với stress có ảnh hưởng đáng kể đến chức năng não. Các chiến lược quản lý căng thẳng hiệu quả góp phần nâng cao điểm bảo vệ.

3.5. Duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực: Yếu tố xã hội – bao gồm sự kết nối, hỗ trợ và tương tác với người khác – nổi lên như một thành phần quan trọng giúp bảo vệ não bộ trước quá trình lão hóa.

4. Vai trò của yếu tố tâm lý – xã hội trong lão hóa não

Các tác giả của nghiên cứu nhấn mạnh rằng, mặc dù đau mạn tính có liên quan đến những thay đổi trong cấu trúc não, nhưng các yếu tố môi trường xã hội và hành vi/tâm lý xã hội dường như đóng vai trò quan trọng hơn trong việc xác định tuổi não.

Theo nhóm nghiên cứu, do các yếu tố hành vi và tâm lý – xã hội có mối tương quan với tuổi não theo thời gian và có khả năng điều chỉnh được, nên chúng cung cấp một tập hợp các mục tiêu lâm sàng tiềm năng cho các biện pháp can thiệp nhằm làm chậm quá trình lão hóa não.

Nghiên cứu mới không phải là trường hợp cá biệt. Trước đó, một công trình mang tính nền tảng được công bố trên tạp chí The Lancet cũng đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa các yếu tố lối sống và nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ.

Theo The Lancet, có tới 14 yếu tố lối sống và môi trường có thể góp phần làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, chiếm khoảng 45% tổng số trường hợp. Trong số đó, một số yếu tố trùng khớp đáng kể với nghiên cứu về tuổi não, bao gồm:

Hút thuốc ở tuổi trung niên có thể làm tăng 2% số ca mất trí nhớ
Béo phì ở tuổi trung niên chiếm khoảng 1%
Cô lập xã hội ở tuổi già liên quan tới 5% số ca.

Các yếu tố nguy cơ còn lại bao gồm trình độ học vấn thấp trong giai đoạn đầu đời, suy giảm thính lực, cholesterol cao, trầm cảm, chấn thương sọ não, thiếu vận động thể chất, tiểu đường, tăng huyết áp, uống quá nhiều rượu, ô nhiễm không khí và suy giảm thị lực.

Những phát hiện trên củng cố quan điểm rằng quá trình lão hóa não không chỉ phụ thuộc vào tuổi tác sinh học hay bệnh lý nền như đau mạn tính, mà chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố lối sống và tâm lý – xã hội có thể thay đổi được. Việc duy trì những thói quen sinh hoạt lành mạnh không chỉ có lợi cho sức khỏe tổng thể, mà còn có thể giúp não bộ "trẻ hơn" so với tuổi thật, ngay cả ở giai đoạn trung niên và cao tuổi.

Minh Phong

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/5-yeu-to-loi-song-giup-nao-bo-tre-hon-toi-8-nam-169260110210900302.htm