80 năm ngành Tuyên huấn Quân đội: Nhịp cầu tư tưởng qua các thời kỳ cách mạng

một giờ trướcBài gốc

Ngày 22/4/2026, Cục Tuyên huấn/Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học: “Công tác tư tưởng, văn hóa trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị” nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội (11/5/1946 - 11/5/2026). Ảnh: Trọng Đức/TTXVN

Trong dòng chảy vẻ vang đó, ngành Tuyên huấn Quân đội và Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) đã khẳng định vai trò nòng cốt, là "người gác cổng" trên mặt trận tư tưởng và văn hóa.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội (11/5/1946 - 11/5/2026) là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử đầy tự hào, ghi nhận những đóng góp to lớn của ngành trong việc xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, bồi đắp phẩm chất cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ", góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng qua các thời kỳ cách mạng.

Hành trình 80 năm xây dệt "pháo đài vô hình"

Ngược dòng thời gian về những ngày đầu của chính quyền cách mạng non trẻ, sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa khai sinh, yêu cầu về việc xây dựng một đội quân chính quy, có bản lĩnh chính trị vững vàng đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cuối tháng 3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký nhiều Sắc lệnh liên quan đến Bộ Quốc phòng và Quân đội, trong đó có Sắc lệnh số 34/SL ngày 25/3, quy định tổ chức Bộ Quốc phòng, trong đó có Văn phòng Bộ Quốc phòng với Phòng Chính trị, và 10 cục chuyên môn, trong đó có Cục Chính trị.

Ngày 11/5/1946, Bộ Quốc phòng ra Nghị định số 27/NĐ-QP về tổ chức Cục Chính trị, gồm các cơ quan: Văn phòng, Phòng Huấn luyện, Phòng Tuyên truyền và Ban Thanh tra. Phòng Huấn luyện có trách nhiệm đào tạo chính trị viên và phụ trách huấn luyện chính trị. Phòng Tuyên truyền có trách nhiệm cung cấp sách báo cho bộ đội, nâng cao tinh thần chiến đấu của bộ đội và xây dựng tình đoàn kết giữa bộ đội với nhân dân.

Kể từ đây, với hai cơ quan Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện, lần đầu tiên trong Quân đội ta có cơ quan chuyên trách về công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị phục vụ nhiệm vụ xây dựng quân đội theo yêu cầu đòi hỏi của cách mạng. Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện của Cục Chính trị Bộ Quốc phòng trở thành tổ chức tiền thân của Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội ngày nay. Từ những ngày đầu phôi thai, công tác tuyên huấn đã gắn liền với nhiệm vụ đào tạo chính trị viên, nâng cao tinh thần chiến đấu và thắt chặt tình đoàn kết quân dân - những giá trị cốt lõi đi cùng Quân đội ta suốt chiều dài lịch sử.

Trong ngọn lửa của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ quan Tuyên huấn không ngừng lớn mạnh. Năm 1950, Cục Tuyên huấn chính thức được thành lập trên cơ sở sáp nhập Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị và Cục trưởng đầu tiên là đồng chí Lê Quang Đạo.

Giai đoạn này, những người làm công tác tuyên huấn đã có mặt ở khắp các mặt trận, từ Việt Bắc đến Điện Biên Phủ, dùng báo chí, văn nghệ và những buổi chỉnh huấn chính trị để bồi dưỡng ý chí "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh". Những phong trào, cuộc vận động như "Luyện quân lập công" hay "Rèn cán, chỉnh quân" đã trở thành luồng sinh khí mạnh mẽ, giúp bộ đội vượt qua những cơn đói, những trận sốt rét rừng để làm nên một Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngành Tuyên huấn tiếp tục đảm đương sứ mệnh là nhịp cầu tư tưởng nối liền tiền tuyến và hậu phương. Giữa mưa bom bão đạn, các "binh chủng" tuyên huấn từ báo chí, xuất bản đến văn nghệ, điện ảnh đã được kiện toàn. Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ tuyên truyền đơn thuần, công tác tuyên huấn giai đoạn này đã tham mưu chiến lược để xây dựng ý chí "dám đánh, quyết đánh và biết đánh thắng giặc Mỹ".

Những phong trào thi đua "Ba nhất", "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" hay lời kêu gọi "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" của Bác Hồ đã được các cán bộ tuyên huấn lan tỏa tới từng chiến hào. Nhiều phóng viên, biên tập viên, nghệ sĩ tuyên huấn đã anh dũng hy sinh ngay trên trận địa như liệt sĩ Lê Nam, Lưu Ngọc Bảo, nhà văn Nguyễn Ngọc Tấn... Sự hy sinh của họ đã góp phần tô thắm lá cờ quyết thắng, đưa đất nước đến ngày 30/4/1975 lịch sử, thống nhất non sông.

Trong suốt những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, thanh niên Việt Nam ở tiền tuyến cũng như hậu phương đã vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách với khí phách hiên ngang "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" và tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", làm nên những chiến công hiển hách "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". Trong ảnh: Các chiến sĩ giải phóng phất cao lá cờ chiến thắng trên sân bay Tân Sơn Nhất trong chiến dịch Hồ Chí Minh, ngày 30/4/1975. Ảnh: Quang Thành/TTXVN

Đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, ngành Tuyên huấn lại đứng trước những thử thách mới: vừa khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia và bảo vệ biên giới phía Bắc, phía Tây Nam. Qua nhiều lần đổi tên và điều chỉnh tổ chức, từ Cục Tư tưởng - Văn hóa (1992) trở lại tên gọi Cục Tuyên huấn (2007), ngành vẫn giữ vững tôn chỉ, kiên định giữ vững "trận địa lòng dân" và niềm tin tuyệt đối của bộ đội vào con đường đổi mới của Đảng. Hành trình 80 năm ấy không chỉ là sự phát triển về quân số, trang thiết bị mà là sự trưởng thành vượt bậc về bản lĩnh, tâm huyết và trí tuệ của lớp lớp thế hệ cán bộ Tuyên huấn Quân đội.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện - đơn vị tiền thân của Cục Tuyên huấn, ngày 4/5/1996, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký Quyết định số 144/QĐ-BQP công nhận ngày 11/5/1946 là Ngày truyền thống của Cục Tư tưởng - Văn hóa (nay là Cục Tuyên huấn), Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Tiếp đó, ngày 19/5/2018, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký Quyết định số 1831/QĐ-BQP công nhận ngày 11/5/1946 là Ngày truyền thống của ngành Tuyên huấn Quân đội.

Không phải từ những khí tài hữu hình, "pháo đài" mà ngành Tuyên huấn dày công xây đắp suốt 80 năm qua chính là trận địa tư tưởng vững chãi trong lòng mỗi cán bộ, chiến sĩ, giúp họ giữ trọn lòng trung thành trước mọi biến động. Tấm lá chắn vô hình nhưng đầy sức mạnh này đã ngăn chặn "từ sớm, từ xa" mọi âm mưu "xâm lăng tư tưởng" và những luồng thông tin độc hại từ các thế lực thù địch. Sự kiên định chính trị cùng niềm tin sắt đá được bồi đắp miệt mài đã kết lại thành bức "tường thành" tinh thần bất khả xâm phạm, bảo vệ vẹn nguyên bản chất cách mạng của Quân đội ta.

Đưa lý luận trở thành sức mạnh thực tiễn

Truyền thống vẻ vang trong suốt 80 năm đồng hành cùng Quân đội, cùng dân tộc của Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội in đậm những trang sử vàng có sức sống mãnh liệt trong đời sống bộ đội và xã hội. Một trong những thành công lớn nhất chính là việc bồi đắp và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" - một danh xưng cao quý mà nhân dân đã dành tặng cho Quân đội ta và đã trở thành một hệ giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc Việt Nam.

Hạ sỹ Phạm Ngọc Cương, lá cờ đầu trong phong trào thi đua chiến sỹ "Ba nhất”, Đại đội 3 (Sư đoàn 304) cùng các chiến sỹ "Ba nhất” ôn tập bài mục trên sa bàn thao trường. Ảnh: Quang Thành/TTXVN

Trong thời đại mới, công tác tuyên huấn không còn là những lý luận khô cứng mà được lồng ghép trong những nhiệm vụ thiết thực nhất được triển khai hằng ngày, hằng giờ tại các đơn vị. Đó là việc đổi mới hình thức giáo dục chính trị, không còn "đọc - chép" máy móc mà chuyển sang đối thoại, thảo luận và ứng dụng chuyển đổi số. Đề án "Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới" đã biến mỗi buổi sinh hoạt thành một không gian cởi mở, giúp chiến sĩ trẻ nắm bắt nhanh chóng nhiệm vụ, pháp luật và kỹ năng sống.

Thực tiễn đã chứng minh, ở đâu có khó khăn, hiểm nguy, ở đó có công tác tư tưởng của tuyên huấn dẫn lối. Trong những ngày đại dịch COVID-19 bủa vây, hay khi thiên tai, bão lũ đổ xuống dải đất miền Trung, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Quân đội xả thân giúp dân đã được ngành Tuyên huấn lan tỏa mạnh mẽ, tạo thành luồng năng lượng tích cực trong xã hội. Những phong trào thi đua "Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới" hay "Quân đội chung tay vì người nghèo"... không hề là khẩu hiệu mà đã được hiện thực hóa thành hàng ngàn ngôi nhà đồng đội, hàng vạn ki lô mét đường nông thôn và những mô hình sinh kế giúp người dân thoát nghèo bền vững...

Trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữa "ma trận" thông tin sai lệch, những chuyên trang, chuyên mục phòng, chống "diễn biến hòa bình" của báo chí quân đội luôn là nguồn tin tin cậy, sắc bén, phản bác hiệu quả các luận điệu thù địch. Quân đội luôn là đơn vị dẫn đầu trong các cuộc thi chính luận toàn quốc, khẳng định vị thế nòng cốt trong việc giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.

Đặc biệt, lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật Quân đội đã có những bước tiến mang tính đột phá, chạm đến trái tim của công chúng. Năm 2024 - 2025 ghi dấu ấn đậm nét khi Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cơ sở mới trở thành điểm đến "gây bão" với hàng triệu lượt khách tham quan, hay bộ phim truyện nhựa "Mưa đỏ" đạt doanh thu kỷ lục trên 700 tỷ đồng. Những thành công này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn cho thấy công tác tuyên huấn đã "mềm hóa" lý luận, đưa lịch sử và truyền thống của Quân đội đến gần hơn với thế hệ trẻ qua các phương thức tiếp cận hiện đại, chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, công tác thi đua - khen thưởng được đổi mới theo hướng thực chất, "hướng mạnh về cơ sở". Các danh hiệu, hình thức khen thưởng được trao kịp thời cho những tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc đột xuất, tạo động lực mạnh mẽ để mỗi cán bộ, chiến sĩ không ngừng cống hiến, xứng danh "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ mới...

80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội đã viết nên những trang sử đầy tự hào. Với truyền thống "Kiên định, chủ động, nhạy bén, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng", những cán bộ làm công tác tuyên huấn hôm nay vẫn đang tiếp tục thắp sáng và nuôi dưỡng ngọn lửa niềm tin, là nhịp cầu tư tưởng vững chắc góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Hiền Hạnh (TTXVN )

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/thoi-su/80-nam-nganh-tuyen-huan-quan-doi-nhip-cau-tu-tuong-qua-cac-thoi-ky-cach-mang-20260510140148505.htm