80 năm trọn niềm tin sắt son với Đảng

2 giờ trướcBài gốc

Gia Huy/ Trình bày: Hồng Toại • 10/6/2026

*****

Ở tuổi 100, đảng viên lão thành Trần Đình Niêm (xã Văn Kiều, Nghệ An) vừa vinh dự đón nhận Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng - phần thưởng cao quý ghi dấu một cuộc đời kiên trung với lý tưởng cách mạng. Từ chàng trai cày đến người cán bộ của Đảng, người lính trưởng thành qua hai cuộc kháng chiến, rồi trở về góp sức xây dựng quê hương trong thời bình, cuộc đời ông là minh chứng sống động cho phẩm chất của người đảng viên cộng sản: Tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, trọn nghĩa với quê hương.

Trong căn nhà giản dị giữa miền quê yên bình của xã Văn Kiều, đảng viên lão thành Trần Đình Niêm đón chúng tôi bằng nụ cười hiền hậu.

Dẫu bước chân đã chậm, đôi tay run theo tuổi tác và giọng nói không còn sang sảng như thuở nào, nhưng ánh mắt ông vẫn ánh lên sự minh mẫn, kiên nghị của một người đã dành trọn đời mình cho cách mạng.

Đảng viên lão thành Trần Đình Niêm (xã Văn Kiều, Nghệ An).

Niềm vui lớn nhất của ông những ngày này là vừa được trao tặng Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng. Mỗi lần nhắc đến phần thưởng cao quý ấy, giọng ông lại trầm xuống đầy xúc động.

Với ông, đó không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với quá trình cống hiến mà còn là dấu mốc thiêng liêng của một đời người gắn bó với lý tưởng cách mạng.

Các đồng chí trong Thường trực Tỉnh ủy trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng và tặng hoa chúc mừng các đảng viên nhận Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng. (ông Trần Đình Niêm ngồi ngoài cùng bên trái).Ảnh: PB

Lãnh đạo Tỉnh ủy và xã Văn Kiều cùng con cháu chung vui với đảng viên lão thành Trần Đình Niêm. Ảnh:CSCC

Sinh năm 1926 trong một gia đình nông dân nghèo gốc ở làng Vĩnh Tuy, huyện Yên Thành cũ, tuổi thơ của ông Niêm gắn liền với những tháng ngày cơ cực.

Cha trước đi ở đợ cho nhà giàu, sau làm phu đào sông, mẹ tảo tần buôn bán, nhận ruộng, nuôi bò thuê cho địa chủ. Mãi đến năm 9 tuổi ông mới được đi học chữ Hán - Việt, rồi sau đó tham gia lớp bình dân học vụ để học chữ quốc ngữ.

Những năm tháng chứng kiến cảnh người dân lầm than dưới ách áp bức của thực dân, phát xít và đặc biệt là nạn đói khủng khiếp năm 1945 đã hun đúc trong lòng chàng thanh niên Trần Đình Niêm ý chí đấu tranh giành độc lập.

Trong cuốn hồi ký được gìn giữ cẩn thận suốt nhiều năm, ông vẫn nhớ như in buổi chiều tháng 6/1945 khi đang cày ruộng thì thấy cán bộ Việt Minh về làng vận động quần chúng chuẩn bị khởi nghĩa, cướp chính quyền về tay nhân dân.

Các loại vũ khí (đao, kiếm) của các đội Tự vệ đỏ ở Nghệ An sử dụng trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An. Ảnh tư liệu minh họa: Đức Anh

“Họ nói trước mắt là phải tổ chức 1 đội thanh niên nghĩa dũng, lấy tinh thần tình nguyện xung phong, thanh niên làng Trị Nội xung phong 11 người, tôi được cử làm chánh thủ lĩnh, mọi người tự rèn lấy đao kiếm… Sau đó khoảng 1 tuần cán bộ Việt Minh về lần 2 tịch thu dấu ấn của bọn lý trưởng và hương bộ. Việt Minh cử 1 người ở lại làng Trị Nội tập hát Quốc ca, các bài tuyên truyền cổ động lòng yêu nước, chống ngoại xâm… Người dân nông thôn như được sống lại”, ông Niêm viết trong hồi ký.

Ông Nguyễn Đình Niêm đọc hồi ký cùng hai cô con gái. Ảnh: K.L

Sau Cách mạng Tháng Tám, khi chính quyền cách mạng được thành lập tại địa phương, ông tiếp tục tham gia lực lượng dân quân du kích và được giao làm Chính trị viên Trung đội Dân quân du kích, đồng thời là Chính trị viên Ban Chỉ huy dân quân xã.

Những ngày đầu của chính quyền cách mạng non trẻ, lớp thanh niên như ông vừa tham gia chống giặc đói, giặc dốt, vừa sẵn sàng cầm súng bảo vệ thành quả cách mạng.

Ngày 5/4/1948 trở thành dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông khi được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngay sau đó, ông được Huyện ủy Nghi Lộc giao nhiệm vụ làm Tổ trưởng Tổ Đảng đầu tiên của làng Trị Nội. (Lúc này các làng Trị Nội, Hội Yên… đã được cắt từ huyện Yên Thành về Nghi Lộc).

"Từ giây phút được đứng vào hàng ngũ của Đảng, tôi xác định phải sống sao cho xứng đáng với lời thề của người đảng viên", ông Niêm xúc động nhớ lại.

Những năm tháng tiếp theo là hành trình gần 20 năm quân ngũ, gắn liền với hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Năm 1950, khi đang được giao thêm nhiệm vụ chi ủy viên chi bộ Tam Thái (sáp nhập từ 3 xã Nghi Lâm- Nghi Văn- Nghi Kiều) ông Niêm được cấp trên cử đi đào tạo cán bộ chính trị tại Trường Quân chính Liên khu IV. Sau khóa học, thay vì nhận nhiệm vụ ở địa phương, ông tình nguyện vào quân chủ lực để trực tiếp chiến đấu.

Hồi ký về giai đoạn tham gia kháng chiến chống Pháp của Đảng viên Trần Đình Niêm. Ảnh: GH

Từ Trung đoàn 403, rồi tham gia các khóa đào tạo quân sự tại Trung Quốc, sau đó về Trung đoàn 803 thuộc Quân khu 5. Trong cuốn hồi ký chiến trường, ông ghi chép tỉ mỉ từng chặng đường hành quân qua nhiều vùng đất, từng trận đánh và cả những kỷ niệm về tình quân dân, tình đồng chí thiêng liêng.

Suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, ông trực tiếp tham gia 9 trận đánh lớn, nhỏ. Một trong những ký ức sâu đậm nhất là trận đánh đồn Ai Riêng (Phú Yên), khi đơn vị bắt sống 12 tên địch, thu toàn bộ vũ khí mà không phải nổ một phát súng. Trong trận này, ông Niêm là Trung đội trưởng của C4,D59 được Trung đoàn giao nhiệm vụ đốt phá công sự trước khi trời sáng. Nhưng điều khiến ông nhớ mãi không phải chiến công ấy.

Đó là ngay sau chiến thắng Điện Biên Phủ, cùng cả nước, dân và quân liên khu 5 khắp các vùng kéo về huyện Phú Cát tỉnh Bình Định mừng đại thắng.

Nhận được lệnh cấp trên, trung đoàn của ông Niêm cũng hành quân về huyện Phú Cát, tỉnh Bình Định. Ông Niêm được giao nhiệm vụ Tổng Chỉ huy cuộc hành quân của Tiểu đoàn 59 thuộc Trung đoàn 803.

Khi đơn vị hành quân qua Bình Định giữa biển người chào đón. Bất ngờ, một thanh niên lao ra ôm chầm lấy rồi bế bổng ông Niêm lên. Người ấy nói chính là tù binh từng bị bắt trong trận đánh đồn Ai Riêng năm nào và đã được quân giải phóng đối xử nhân đạo rồi trả tự do. "Cậu ấy nhận ra tôi giữa hàng nghìn người. Khoảnh khắc ấy khiến tôi hiểu rằng, chiến thắng không chỉ đến từ súng đạn mà còn từ lòng nhân nghĩa của cách mạng", ông kể.

Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông tiếp tục được đào tạo, giữ nhiều cương vị chỉ huy trong quân đội và làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Lào.

Những kỷ niệm đời quân ngũ được đảng viên Trần Đình Niêm gìn giữ, nâng niu. Ảnh: KL

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông được điều động về Trung đoàn18, Sư đoàn 3A Quân giải phóng hành quân vào miền Nam, chiến đấu trên nhiều chiến trường ở Bình Định, Quảng Ngãi, Gia Lai...

Nhắc lại những năm tháng ấy, ông vẫn không giấu được xúc động khi nhớ về đồng đội. "Có lúc đơn vị tổn thất quá nặng, quân số chỉ còn một nửa. Nhưng đói cùng chịu đói, khát cùng chịu khát, khi chiến đấu thì sẵn sàng che chở cho nhau. Chính tình đồng đội đã giúp chúng tôi vượt qua tất cả", ông nói.

Tháng 12 năm 1968 ông Trần Đình Niêm được bổ sung về làm Tiểu đoàn Phó Tiểu đoàn Quyết Thắng, nhiệm vụ là chuyển vũ khí, đạn dược vào Nam, sau đó tiếp tục được điều trở về Sư đoàn 3A. Những năm tháng trong quân đội ông được khen thưởng 7 Huân chương, 2 Bằng khen trong chiến đấu...

Năm 1970, sau nhiều lần mắc sốt rét ác tính, sức khỏe suy giảm, ông nhận quyết định nghỉ hưu, trở về quê hương.

Trở về quê nhà sau hơn 2 thập kỷ quân ngũ, ông Trần Đình Niêm lại bắt đầu một "mặt trận" mới - mặt trận xây dựng quê hương.

Đó là những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn, người dân phải khai hoang, phục hóa để ổn định cuộc sống. Là con trai trưởng trong gia đình, ông xác định phải gánh vác việc nhà, đỡ đần cha mẹ, vợ con… Người lính năm xưa tự tay khai phá đất đai, trồng sắn, trồng khoai, trồng hàng trăm cây bạch đàn, nuôi trâu làm đầu cơ nghiệp để phát triển kinh tế gia đình.

Nhưng với ông, nghỉ hưu không có nghĩa là nghỉ cống hiến. Năm 1971, ông được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ xã Nghi Văn, sau đó giữ nhiều trọng trách như Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Nội chính, Trưởng Công an xã, phụ trách các lĩnh vực quân sự, giao thông, thi đua yêu nước...

Là người trưởng thành từ phong trào quần chúng, lại được tôi luyện trong quân đội, ông luôn tâm niệm phải gần dân, hiểu dân và làm việc vì dân. Ông cùng cấp ủy, chính quyền địa phương vận động nhân dân thực hiện nghĩa vụ công dân, tích cực đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến. Nhiều phong trào thi đua yêu nước ở Nghi Văn thời kỳ đó phát triển mạnh mẽ, góp phần đưa địa phương trở thành điểm sáng của huyện.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở xã, ông tiếp tục làm Bí thư chi bộ thôn nhiều nhiệm kỳ. Đặc biệt, khi Hội Cựu chiến binh Việt Nam được thành lập, ông là một trong những cán bộ đầu tiên xây dựng tổ chức hội ở địa phương.

Trên cương vị là Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã, ông mạnh dạn tìm hướng gây quỹ bằng cách nhận thầu khoán đập nuôi cá, hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, xây dựng tổ chức hội ngày càng vững mạnh.

Nhờ những cách làm sáng tạo và hiệu quả, ông được Hội Cựu chiến binh tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen và biểu dương tại Đại hội Cựu chiến binh gương mẫu tỉnh Nghệ An giai đoạn 1990-1994.

Ông Trần Đình Niêm bên các con. Ảnh: NVCC

Không chỉ là người đảng viên mẫu mực, ông Niêm còn là người cha, người ông hết mực trách nhiệm trong đại gia đình với 7 người con, 20 cháu, 15 chắt.

Ông Trần Đình Niêm và cháu. Ảnh: GH

Bà Trần Thị Hoa, con gái cả của ông Niêm chia sẻ: "Cha tôi cả đời sống giản dị, cần cù. Vừa làm việc xã hội, ông vừa chăm lo kinh tế gia đình, nuôi dạy 7 người con trưởng thành. Dù tuổi cao nhưng đến nay ông vẫn tự chăm sóc bản thân, vẫn đọc sách hằng ngày và giữ nếp sống thanh bạch như trước".

Bà Trần Thị Hoa con gái cả của ông Trần Đình Niêm chia sẻ về lối sống giản dị của cha. Ảnh: K.L

Điều đáng quý là truyền thống ấy tiếp tục được gìn giữ trong các thế hệ kế tiếp.

Con gái út của ông Niêm, bà Trần Thị Thắm được nhân dân tín nhiệm bầu làm Xóm trưởng gần 20 năm, trước đó chồng bà Thắm (con rể ông Niêm) cũng là Xóm trưởng).

Với tinh thần trách nhiệm và phương châm "nói đi đôi với làm", bà Thắm cùng cấp ủy, ban cán sự xóm huy động sức dân xây dựng hệ thống giao thông, nhà văn hóa, sân thể thao… góp phần đưa khu dân cư trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới nâng cao và thôn, xóm thông minh.

Theo bà Thắm, bài học lớn nhất cha để lại không phải những tấm huân chương hay chức vụ từng đảm nhiệm, mà là đạo đức của người cán bộ, đảng viên.

"Cha luôn dặn chúng tôi rằng, làm việc dân phải có tâm, có trách nhiệm, phải công khai, minh bạch thì mới tạo được niềm tin của nhân dân", bà nói.

Chị Trần Thị Thắm con gái út của ông Trần Đình Niêm - Xóm trưởng xóm 17-18 Nghi Văn (xã Văn Kiều) nỗ lực ứng dụng chuyển đổi số phục vụ việc dân, việc xóm. Ảnh: KL

Chị Trần Thị Thắm con gái út của ông Trần Đình Niêm - Xóm trưởng xóm 17-18 Nghi Văn (xã Văn Kiều) trao đổi với cán bộ xã Văn Kiều về công tác dân vận xây dựng thôn, xóm thông minh. Ảnh: GH

Trong mạch chuyện với chúng tôi, đảng viên lão thành Trần Đình Niêm vẫn bồi hồi khi nhắc đến khoảnh khắc được nhận Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng.

Ông bày tỏ sự xúc động trước lời phát biểu của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận tại lễ trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho các đảng viên lão thành: “Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng và công tác, dù ở bất kỳ cương vị nào, hoàn cảnh nào, các đảng viên lão thành vẫn luôn giữ vững lập trường, nêu cao trách nhiệm, gương mẫu về đạo đức, lối sống, gắn bó mật thiết với nhân dân, với tổ chức Đảng nơi cư trú. Những phẩm chất đó là tài sản tinh thần vô giá cần được trân trọng, giữ gìn, lan tỏa và phát huy…”.

Đó không chỉ là niềm tự hào của riêng ông mà của con cháu, gia đình, dòng họ và quê hương.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận gắn Huy hiệu Đảng cho đảng viên lão thành Trần Đình Niêm. Ảnh: Phạm Bằng

Các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy thăm hỏi, chia vui với đảng viên lão thành Trần Đình Niêm.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hoàng Nghĩa Hiếu chúc mừng đảng viên lão thành Trần Đình Niêm.

Các đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Hoàng Hoàng Nghĩa Hiếu- Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng đảng viên lão thành Trần Đình Niêm.

Ông Trần Đình Niêm, 100 tuổi đời, 80 năm tuổi Đảng đọc những vần thơ trong hồi ký thể hiện khí tiết người cách mạng. Clip: GH

Tám mươi năm đứng trong hàng ngũ của Đảng là tám mươi năm ông bền bỉ giữ trọn lời thề son sắt của người cộng sản, đi qua chiến tranh, hòa bình, gian khó và đổi mới. Cuộc đời ông giống như những vần thơ giản dị được ghi trong cuốn hồi ký của mình: "Sống nhờ lộc Nước, ơn Dân, ơn Đảng, ơn Bác/ Từ tuổi thanh xuân nay mái đầu đã bạc...".

Một thế kỷ đời người đã đi qua, nhưng ngọn lửa lý tưởng trong người đảng viên lão thành ấy vẫn âm thầm tỏa sáng, trở thành tài sản tinh thần quý giá cho con cháu và các thế hệ hôm nay tiếp bước.