80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH: Bài 1: Công an phải là đầy tớ trung thành của Nhân dân

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 18/4/1946, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) ban hành Nghị định số 121 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của lực lượng Công an từ Trung ương đến địa phương. Đây là mốc son lịch sử quan trọng của lực lượng CAND nói chung, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng. Sau đó, ngày 18/4 hằng năm trở thành Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH.

Từ những ngày đầu còn non trẻ

Ngay từ những ngày đầu được thành lập, cùng với các đơn vị, các lực lượng trong CAND, trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" của Cách mạng Việt Nam, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp công tác để bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Cách mạng còn non trẻ, bảo vệ Nhân dân trước âm mưu, hoạt động chống phá của thù trong, giặc ngoài.

Năm 1946, trong bối cảnh chính quyền Cách mạng non trẻ của ta phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, đất nước ta trong tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", các tổ chức Cảnh sát, Liêm phóng của ta đã dựa vào các tổ chức quần chúng trong Mặt trận Việt Minh để nắm tình hình và tiến hành các biện pháp đấu tranh, trong đó có các hoạt động như kiểm soát giấy tờ, thu hồi vũ khí nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và chống các hoạt động tội phạm, giữ gìn trật tự trị an. Một số quy định của chính quyền Cách mạng đã phát huy được hiệu quả như: Quy định về việc mang vũ khí của cán bộ Công an, bộ đội, nhân viên công vụ; quy định Nhân dân tạm thời sử dụng thẻ căn cước hoặc giấy thông hành; thông báo về các quy định quản lý vũ khí và việc giao nộp vũ khí... Kết quả, nhiều binh lính của Pháp, Nhật bỏ ngũ đã giao nộp vũ khí; nhiều chánh tổng, lý trưởng, trương tuần đã mang vũ khí, con dấu giao nộp cho Ủy ban lâm thời xã. Ở Hà Nội, Hải Phòng, Nhân dân cũng đã giúp đỡ lực lượng Cảnh sát, Liêm phóng khám phá nhiều vụ án, tìm ra hang ổ của bọn phản động, lưu manh, thu hồi được nhiều tài liệu, vũ khí... Những biện pháp, kết quả bước đầu trong hoạt động QLHC về TTXH đã góp phần vào thành công chung của lực lượng CAND, bảo vệ chính quyền Cách mạng, đặc biệt là bảo vệ cuộc bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 06/01/1946.

Lực lượng Công an đóng góp tích cực trong Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, biện pháp QLHC về TTXH tiếp tục phát huy hiệu quả và có những bước trưởng thành mới. Quá trình công tác, chiến đấu, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ngày càng lớn mạnh, trở thành một lực lượng độc lập của CAND. Công tác QLHC về TTXH ngày càng phát triển, hoàn thiện và khẳng định một vị trí quan trọng trong bảo đảm ANTT. Sau Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ nhất (ngày 16/5/1947), công tác QLHC về TTXH được đẩy mạnh, các đồn, trạm kiểm soát giấy tờ người ra vào vùng căn cứ được lập thêm, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát vùng giáp ranh, chống các loại tội phạm, bảo vệ hậu phương, căn cứ kháng chiến.

Ở các địa phương, tiến hành rà soát, nắm tình hình các đối tượng phức tạp, làm trong sạch địa bàn. Phong trào "phòng gian, bảo mật", "ngũ gia liên bảo" với khẩu hiệu "Ba không" được phát động rộng khắp vùng hậu phương và căn cứ Cách mạng. Chiến dịch Biên giới (1950) thắng lợi, các tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Lào Cai được giải phóng. Công an trật tự cùng các lực lượng tiếp quản địa bàn, phối hợp tổ chức tuần tra, bảo vệ kho tàng, lập hồ sơ quản lý đối tượng hình sự, tổ chức phát động toàn dân thực hiện phong trào "phòng gian bảo mật", phòng ngừa bọn do thám, gián điệp, lưu manh, trộm cắp... Phát động Nhân dân giúp đỡ Công an tố giác những người trước đây làm tay sai cho địch, những đối tượng lưu manh trộm cắp, các ổ cờ bạc, mại dâm... Đây là bài học thực tế đầu tiên khi tiến hành triển khai công tác QLHC về trật tự trị an ở các vùng mới giải phóng, là kinh nghiệm quan trọng trong tiếp quản thủ đô sau này.

Trước sự phát triển của tình hình, biện pháp kiểm soát hàng cơm, quán trọ (nay là quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện) được tiến hành tháng 7/1951 để ngăn ngừa, phát hiện bọn gián điệp, phản động, lưu manh xâm nhập, trà trộn ở các vùng tự do và khu căn cứ, đã phát hiện, bắt giữ nhiều tên do thám, biệt kích, đối tượng lưu manh, trộm cắp thông qua biện pháp công tác này. Từ tháng 8/1951, cơ cấu tổ chức của Cảnh sát QLHC về TTXH được bố trí từ Trung ương đến cơ sở. Nha Công an Trung ương có Ty Trị an hành chính ở liên khu và tỉnh có Phòng và Ban Trị an hành chính, có bộ phận làm công tác QLHC về trị an, làm các "tắc lệ" quản lý hộ khẩu, cấp giấy thông hành, kiểm soát hàng cơm, quán trọ và theo dõi công tác ở các đồn, đội Công an trật tự, thi hành các mệnh lệnh của chính quyền địa phương về trị an, thi hành các biện pháp QLHC Cách mạng để phòng, phát hiện kẻ gian có hành động phạm tội, kịp thời ngăn chặn và xử lý.

Công tác trị an hành chính trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu từ việc thi hành các chỉ thị, mệnh lệnh, thông báo của chính quyền Cách mạng về kiểm soát giấy tờ đi lại, giao nộp vũ khí, các hoạt động tuần tra giữ gìn trật tự đến việc tổ chức, triển khai các văn bản của nhà nước về đăng ký, quản lý giấy thông hành, quản lý đặc doanh, hộ khẩu, vũ khí, chất nổ và việc quản chế những phần tử nguy hại cho ANTT... Những hoạt động này đã góp phần đắc lực vào giữ gìn ANTT tại vùng tự do, các khu căn cứ địa phương mới giải phóng, bảo vệ các đồng chí lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Nhà nước cùng với các lực lượng và toàn dân đánh thắng thực dân Pháp xâm lược, giải phóng hoàn toàn Miền Bắc.

Phát triển thành hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành CAND

Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, lực lượng Trị an hành chính tham gia tiếp quản, đẩy mạnh công tác đăng ký, quản lý hộ khẩu, tổ chức thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, quản lý giáo dục đối tượng, quản lý các ngành nghề đặc doanh, tham gia ổn định đời sống nhân dân và phát động phong trào bảo vệ trị an. Các biện pháp công tác được cải tiến, hoàn thiện nội dung, nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi cho tình hình mới và phục vụ tốt yêu cầu chính trị trong giai đoạn cách mạng mới.

Từ tháng 3/1955, Bộ Công an chỉ đạo tổ chức thí điểm công tác quản lý hộ khẩu, trước tiên ở Nam Định, sau đó tiếp tục từng đợt ở các địa phương khác. Thông qua công tác này đã thống kê, nắm vững được tình hình dân số sau giải phóng, phục vụ chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; nắm được tình hình cư trú của ngoại kiều; phát hiện nhiều đối tượng gián điệp địch cài lại và hàng trăm tên lưu manh chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, đã đề xuất xây dựng hệ thống tổ chức Ban bảo vệ trị an của quần chúng hoạt động ở địa bàn cơ sở. Cũng chính từ thời gian này, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã được phát triển đông đảo. Ngoài các cán bộ công tác ở Bộ và ở các Ty Công an, đối với các địa bàn dân cư, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH được triển khai để quản lý theo khu vực đường phố và có tên gọi là Hộ tịch viên (hiện nay là Cảnh sát khu vực). Lực lượng Hộ tịch viên được cơ cấu tổ chức trong các đồn Công an.

Trong gần 10 năm kể từ ngày giải phóng Miền Bắc, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã tham mưu, đề xuất Chính phủ và Bộ Công an ban hành nhiều văn bản chỉ đạo thực hiện các nội dung cơ bản trong hoạt động QLHC về trị an và cơ bản hoàn thiện các lĩnh vực nghiệp vụ; góp phần phục vụ cải tạo, khôi phục phát triển kinh tế - xã hội sau chiến tranh, xây dựng CHXH ở Miền Bắc, xây dựng hậu phương vững mạnh chi viện cho tuyến tiền lớn Miền Nam sau này. Đồng thời, phát huy hiệu quả quản lý về trật tự trị an trong phòng, chống tội phạm hình sự, gián điệp, biệt kích, tệ nạn xã hội, trong công tác tập trung giáo dục, cải tạo, xây dựng phong trào bảo vệ trị an.

Trong cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở Miền Bắc, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tham gia bảo vệ ANTT, bảo vệ lao động sản xuất, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng, củng cố vững chắc hậu phương lớn với tinh thần "Vì Miền Nam ruột thịt". Các mặt công tác cơ bản được duy trì thường xuyên và được đẩy mạnh, tạo được phong trào quần chúng rộng khắp, cung cấp được nhiều tình hình tin tức của bọn thám báo, biệt kích, góp phần chống chiến tranh phá hoại, giữ vững trật tự xã hội trong tình hình chiến tranh ác liệt.

Để tăng cường lực lượng của ngành Công an nhằm đáp ứng yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới, ngày 22/02/1973 Hội đồng Chính phủ ban hành nghị định số 32/CP về việc sửa đổi tổ chức bộ máy của Bộ Công an. Từ đây, Bộ Công an bao gồm 36 đơn vị vụ, cục, viện, trường trực thuộc Bộ, trong đó có Cục Cảnh sát QLHC về trật tự trị an. Ngày 06/01/1974, Bộ trưởng Bộ Công an ký quyết định số 24-CA/QĐ quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Cục Cảnh sát QLHC về trật tự trị an. Đây là một bước ngoặt lịch sử, từ thời điểm này, các nhiệm vụ công tác QLHC về trật tự trị an đã chính thức được tổ chức, điều hành trong một đơn vị độc lập, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Công an và có hệ thống dọc là các Phòng Cảnh sát QLHC về trật tự trị an ở các sở, ty Công an, các ban, đội Cảnh sát QLHC về trật tự trị an ở Công an cấp huyện.

NHÓM PV

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/tin-chinh/bai-1-cong-an-phai-la-day-to-trung-thanh-cua-nhan-dan_191734.html