Ngày 28/01/1941 (tức mùng 2 Tết Nguyên đán năm Tân Tỵ), Bác Hồ qua cột mốc 108 biên giới Việt - Trung để trở về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng tại Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước.
Từ thực tiễn phong trào cách mạng và sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện Việt Nam, tư tưởng đại đoàn kết dân tộc được xác lập như một chiến lược mang tính sống còn.
Trước khi về nước, tại vùng Tĩnh Tây (Quảng Tây, Trung Quốc), Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp mở lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ cách mạng, đặt nền móng cho công tác tổ chức lực lượng, xây dựng phong trào quần chúng và chuẩn bị cho sự hình thành một mặt trận dân tộc thống nhất. Đây được xem là bước chuẩn bị có ý nghĩa chiến lược, tạo tiền đề quan trọng cho sự ra đời của Việt Minh.
Đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ngãi đoàn kết, chung tay gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.
Từ ngày 10 đến 19/5/1941, tại Pác Bó (Cao Bằng), Hội nghị Trung ương 8 do Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã đưa ra quyết sách lịch sử: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, xác định cần xây dựng một mặt trận đủ rộng để quy tụ mọi giai tầng, dân tộc, tôn giáo và lực lượng yêu nước cùng hướng tới mục tiêu độc lập.
Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh chính thức ra đời với tôn chỉ liên hiệp mọi lực lượng yêu nước, không phân biệt giai cấp, tín ngưỡng hay xu hướng chính trị để cùng đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Đây là minh chứng sinh động cho tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh – nơi lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc trở thành điểm gặp gỡ của mọi khác biệt.
Không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu đoàn kết, Việt Minh còn xây dựng chương trình cứu nước cụ thể trên nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, hướng tới quyền lợi thiết thực của nhân dân. Chính sự rõ ràng về mục tiêu, linh hoạt trong phương thức vận động và gần dân trong tổ chức đã giúp Việt Minh nhanh chóng phát triển sâu rộng từ miền núi đến đồng bằng, từ nông thôn đến thành thị.
Trong thời khắc dân tộc đứng trước cơ hội lịch sử của mùa Thu năm 1945, Việt Minh trở thành trung tâm quy tụ ý chí cách mạng của toàn dân. Dưới ngọn cờ độc lập, tinh thần yêu nước được khơi dậy mạnh mẽ, tạo thành sức mạnh đồng lòng của các tầng lớp nhân dân trong cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.
Ngày 18/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa, khẳng định Việt Minh là cơ sở của sự đoàn kết và đấu tranh dân tộc. Tiếng gọi “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” không chỉ là lời hiệu triệu mà còn là sự kết tinh ý chí độc lập, tự chủ của dân tộc Việt Nam trong bước ngoặt lịch sử.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã mở ra kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập dân tộc, đặt nền móng cho sự ra đời của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong thành công ấy, vai trò của Việt Minh được nhìn nhận như một trong những nhân tố quyết định, góp phần tập hợp sức mạnh toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng.
Những năm tiếp theo, tinh thần đoàn kết của Việt Minh tiếp tục được phát huy trong các giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Dù tổ chức chuyển đổi qua các hình thức mặt trận khác nhau, cốt lõi của tinh thần đại đoàn kết vẫn được kế thừa, trở thành nguồn sức mạnh đưa dân tộc đi qua chiến tranh, giành độc lập, thống nhất đất nước.
Chỉ tồn tại trong khoảng một thập kỷ (1941 – 1951), nhưng dấu ấn của Việt Minh vượt xa giới hạn thời gian để trở thành biểu tượng lịch sử của ý chí đoàn kết dân tộc. Thành công của Việt Minh không chỉ nằm ở việc hoàn thành sứ mệnh lịch sử trong đấu tranh giải phóng dân tộc mà còn để lại bài học quý giá về phương thức vận động quần chúng, về sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân và nghệ thuật tập hợp sức mạnh xã hội.
Ngày nay, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đổi mới, chuyển đổi số và Hội nhập quốc tế sâu rộng, tinh thần đại đoàn kết ấy tiếp tục mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sự đồng lòng của nhân dân, sự kết nối giữa các thành phần kinh tế, vùng miền và cộng đồng dân tộc chính là nền tảng để xây dựng nội lực quốc gia bền vững.
Từ ánh sáng của ngọn cờ Việt Minh năm xưa, có thể thấy một thông điệp xuyên suốt: bất cứ giai đoạn nào của lịch sử, khi sức mạnh toàn dân được quy tụ và phát huy đúng hướng, dân tộc Việt Nam luôn có đủ bản lĩnh để vượt qua thử thách và kiến tạo tương lai phát triển.
Khắc Mạnh