ACV trước vận hội mới: Từ biến động thượng tầng đến tham vọng 'hóa rồng' hạ tầng hàng không

2 giờ trướcBài gốc

Biến động mạnh mẽ thượng tầng

Đầu năm 2026 ghi nhận những thay đổi liên tiếp trong bộ máy lãnh đạo cấp cao của ACV.

Ngày 2/2/2026, Hội đồng quản trị ACV ban hành các nghị quyết quan trọng liên quan đến nhân sự Ban điều hành và công tác kế toán. Theo đó, ông Nguyễn Đức Hùng, Phó tổng giám đốc ACV, được giao nhiệm vụ tạm thời phụ trách Ban điều hành Tổng công ty.

Ông Nguyễn Đức Hùng được giao nhiệm vụ tạm thời phụ trách Ban điều hành Tổng công ty ACV.

Ông Hùng sinh năm 1978, có trình độ thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Đại học Ngoại thương và thạc sĩ điện tử viễn thông tại Đại học Bách khoa Hà Nội, từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý chủ chốt tại các cảng hàng không lớn như Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành, ông được kỳ vọng sẽ dẫn dắt bộ máy điều hành trong bối cảnh chức danh tổng giám đốc chưa được kiện toàn sau giai đoạn ông Nguyễn Tiến Việt đảm nhiệm vai trò này.

Cùng thời điểm, bà Phạm Thị Phương, Trưởng phòng Kế toán thuộc Ban Tài chính kế toán, được bổ nhiệm phụ trách công tác kế toán. Bà Phương có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp Nhà nước và từng tham gia các dự án kiểm toán lớn với Deloitte Việt Nam. Việc bổ nhiệm này được kỳ vọng góp phần củng cố tính minh bạch và tuân thủ trong công tác báo cáo tài chính.

Trước đó, vào cuối tháng 1/2026, ACV đã bổ sung ông Nguyễn Tiến Việt, Giám đốc Ban Quản lý dự án Long Thành, vào Hội đồng quản trị, đồng thời điều chỉnh nhân sự tại Ban Kiểm soát nhằm tăng cường giám sát và phối hợp giữa các bộ phận.

Những thay đổi diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi ACV chuẩn bị đón đợt thanh tra của Cục VI thuộc Thanh tra Chính phủ trong quý I/2026, tập trung vào công tác quản lý và sử dụng vốn, tài sản Nhà nước giai đoạn 2021 đến 2025.

Thực tế, đây đều là các đợt thanh tra đã được cơ quan quản lý lên kế hoạch và ban hành từ tháng 11/2025, không phải hoạt động kiểm tra đột xuất.

Vị thế độc quyền tự nhiên

ACV hiện giữ vị thế độc quyền tự nhiên trong hệ thống hạ tầng hàng không dân dụng Việt Nam. Doanh nghiệp trực tiếp quản lý, đầu tư và khai thác 21/23 sân bay trên cả nước, bao gồm các cảng quốc tế trọng điểm nhất như Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng.

Với tỷ lệ sở hữu Nhà nước khoảng 95,4%, ACV đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai các quy hoạch hạ tầng hàng không đến năm 2030 và tầm nhìn 2050, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm hàng không của khu vực Đông Nam Á.

Vị thế độc tôn mang lại cho ACV kết quả kinh doanh ấn tượng. Theo báo cáo tài chính công bố, doanh thu hợp nhất năm 2025 của ACV ước đạt khoảng 23.850 tỷ đồng, tăng 9% so với năm 2024 và vượt kế hoạch 7%.

Con số lũy kế cả năm đạt gần 25.960 tỷ đồng, tăng khoảng 15%. Lợi nhuận trước thuế đạt xấp xỉ 12.290 tỷ đồng, vượt 17% kế hoạch, trong khi lợi nhuận sau thuế lần đầu tiên vượt mốc 12.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay.

Về sản lượng khai thác, hệ thống cảng của ACV phục vụ khoảng 121 triệu lượt hành khách, tăng 10%, cùng với 1,760 triệu tấn hàng hóa và khoảng 745.000 lượt cất hạ cánh. Đóng góp cho ngân sách Nhà nước đạt khoảng 4.350 tỷ đồng.

Tăng trưởng chủ yếu đến từ sự phục hồi mạnh của thị trường quốc tế, đặc biệt là luồng khách Trung Quốc tăng hơn 140% và sự mở rộng nhanh của thị trường Ấn Độ. Doanh thu từ dịch vụ hàng không tiếp tục chiếm khoảng 82% tổng doanh thu, trong khi mảng phi hàng không được đẩy mạnh thông qua cho thuê mặt bằng và các tiện ích thông minh.

ACV ghi nhận kết quả kinh doanh kỷ lục trong năm 2025

Riêng quý IV/2025, doanh thu thuần đạt khoảng 6.790 tỷ đồng, tăng 18%, với biên lãi gộp lên tới 52%. Doanh thu tài chính đạt khoảng 720 tỷ đồng, gấp 5 lần cùng kỳ, chủ yếu nhờ lãi tỷ giá khoảng 460 tỷ đồng và lãi từ các liên doanh tăng 120% lên gần 170 tỷ đồng.

Tổng tài sản cuối năm đạt gần 90.920 tỷ đồng, tăng 18%. Tiền mặt và đầu tư ngắn hạn còn khoảng 14.700 tỷ đồng, giảm gần 11.800 tỷ đồng do đẩy mạnh đầu tư dự án.

Chi phí xây dựng dở dang tăng lên khoảng 35.400 tỷ đồng, trong đó riêng dự án Long Thành chiếm hơn 34.190 tỷ đồng. Nợ phải trả đạt khoảng 20.990 tỷ đồng, tăng 22%, với dư nợ vay ngân hàng ổn định quanh mức 9.700 tỷ đồng. Lợi nhuận chưa phân phối đạt khoảng 20.870 tỷ đồng.

Kỷ nguyên hạ tầng: Từ Tân Sơn Nhất T3 đến "trái tim" Long Thành

Dù kết quả kinh doanh khả quan, những thành tựu của ACV được đánh giá vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của ngành vận tải hàng không - vốn tăng trưởng rất nóng những năm qua.

Trong đó, dư địa tăng trưởng của ACV bị kìm hãm đáng kể do tình trạng quá tải kéo dài tại 2 đầu mối hàng không lớn nhất cả nước là Tân Sơn Nhất (TPHCM) và Nội Bài (Hà Nội).

Trong nhiều năm, tăng trưởng của ACV chịu áp lực lớn từ tình trạng quá tải tại Tân Sơn Nhất và Nội Bài với công suất khai thác có thời điểm vượt hơn 150% thiết kế.

Nút thắt hạ tầng này không chỉ giới hạn sản lượng khai thác mà còn làm chậm quá trình mở rộng doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp. Để giải quyết điểm nghẽn này, ACV tập trung vào hai mũi nhọn quan trọng là đầu tư hạ tầng và chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất bổ sung thêm 20 triệu hành khách mỗi năm. Ảnh: Hoàng Anh

Hạ tầng bùng nổ: Giai đoạn 2025 - 2026 được xem là bước ngoặt quan trọng khi các dự án hạ tầng lớn dần đi vào hình hài. 3 dự án trọng điểm bao gồm Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, kế hoạch mở rộng Nhà ga T2 Nội Bài và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.

Các dự án này mở ra dư địa tăng mạnh công suất khai thác, từ mức 25 triệu hành khách mỗi năm ban đầu lên tiềm năng 100 triệu hành khách vào năm 2050.

Chuyển đổi mô hình: Song song với mở rộng hạ tầng vật lý, ACV đang dịch chuyển mô hình hoạt động theo hướng phát triển hệ sinh thái sân bay thông minh, ứng dụng AI và dữ liệu lớn, phù hợp với xu hướng do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) khuyến nghị.

Tuy vậy, giai đoạn đầu tư cao điểm cũng mang theo áp lực tài chính đáng kể. Chi phí khấu hao dự kiến tăng mạnh khi các dự án lớn đi vào vận hành, trong khi rủi ro tỷ giá từ các khoản vay ngoại tệ đòi hỏi chiến lược quản trị tài chính linh hoạt.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, dư địa dài hạn của ACV nằm ở khả năng mở rộng doanh thu phi hàng không, song trong ngắn hạn doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí và sự cạnh tranh từ các dự án sân bay do khu vực tư nhân đầu tư, tiêu biểu là sân bay Phú Quốc.

Những công trình "thế kỷ"

Đi sâu vào 3 dự án trọng điểm đang được ACV triển khai, có thể thấy đây đều là những công trình thế kỷ, giúp doanh nghiệp hoàn toàn "lột xác".

Nổi bật nhất trong số này là Cảng hàng không quốc tế Long Thành - dự án được xem như “trái tim” của toàn bộ hệ thống.

Đây là dự án hạ tầng hàng không lớn nhất trong lịch sử Việt Nam với quy mô khoảng 5.000ha và tổng mức đầu tư cho toàn bộ các giai đoạn xấp xỉ 16 tỷ USD, tương đương 336.600 tỷ đồng.

Ở giai đoạn 1, dự án được thiết kế với công suất 25 triệu hành khách mỗi năm. Một dấu mốc mang tính lịch sử đã được ghi nhận vào ngày 19/12/2025 khi đường cất hạ cánh và sân đỗ hoàn thành, phục vụ chuyến bay kỹ thuật đầu tiên bằng Boeing 787 Dreamliner.

Theo kế hoạch, sân bay Long Thành sẽ chính thức khai thác thương mại trong nửa đầu năm 2026. Hiện công trường đang huy động hơn 15.000 nhân công, khoảng 3.000 thiết bị và triển khai đồng thời 12 gói thầu xây dựng.

Bước sang giai đoạn 2, một quyết định quan trọng được đưa ra vào tháng 1/2026 khi Bộ Xây dựng chính thức giao ACV làm chủ đầu tư, ngoại trừ hạng mục quản lý bay.

Giai đoạn này có tổng mức đầu tư khoảng 80.000 tỷ đồng, mục tiêu nâng công suất lên 50 triệu hành khách mỗi năm. Các gói thầu then chốt như 5.10 về nhà ga hành khách và 4.8 về hệ thống điều hành bay đang được đẩy nhanh tiến độ theo chỉ đạo của Bộ Xây dựng.

Song song với Long Thành, nhiều dự án được xem là “cởi trói” cho các cửa ngõ hàng không hiện hữu cũng đã ghi nhận kết quả rõ nét.

Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất đã hoàn thành và đưa vào khai thác sớm hơn kế hoạch khoảng 2 tháng, bổ sung thêm 20 triệu hành khách mỗi năm và giải quyết căn bản tình trạng quá tải tại khu vực phía Nam.

Dự án mở rộng nhà ga T2 Nội Bài hoàn thành vào tháng 12/2025, giúp nâng công suất khách quốc tế từ 10 triệu lên 15 triệu lượt mỗi năm.

Theo tính toán của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), riêng 3 dự án trên sẽ giúp tổng công suất khai thác của ACV tăng khoảng 17% trong năm 2026, tạo dư địa đáng kể cho tăng trưởng doanh thu trung và dài hạn.

Các đại dự án đang được ACV triển khai.

Ngoài ra, tại các sân bay địa phương, Cảng hàng không quốc tế Vinh và Cát Bi đang được đẩy nhanh tiến độ mở rộng sân đỗ và nhà ga nhằm đồng bộ hóa năng lực vận tải trên toàn quốc. Trong đó có nhà ga hàng hóa Cát Bi với vốn đầu tư khoảng 290 tỷ đồng, hệ thống radar thời tiết Doppler tại Nội Bài khoảng 110 tỷ đồng và tại Tân Sơn Nhất khoảng 110 tỷ đồng.

ACV cũng đã khởi công nhà ga hàng hóa Đà Nẵng và khánh thành ba công trình trọng điểm, từng bước định hình hệ thống sân bay theo mô hình hub trung chuyển tương tự Singapore Changi.

Bài toán áp lực tại Long Thành

Dù triển vọng dài hạn tích cực, ACV vẫn phải đối mặt với những áp lực tài chính đáng kể trong ngắn hạn khi bước qua giai đoạn bản lề này. Trước hết là áp lực khấu hao rất lớn.

Đặc biết với dự án sân bay Long Thành, rủi ro đội vốn vẫn hiện hữu nếu tổng mức đầu tư vượt dự toán do giá vật liệu, nhân công tăng hoặc phát sinh điều chỉnh thiết kế. Khi đó, chi phí khấu hao sẽ tiếp tục tăng, kéo dài thời gian hoàn vốn.

Ngoài ra, nếu dự án chậm tiến độ so với mốc vận hành 2026, ACV không chỉ phải gánh chi phí vốn cao hơn mà còn mất đi cơ hội tăng doanh thu.

ACV đang gấp rút triển khai hoạt động đầu tư kịp tiến đô. Theo đó, giai đoạn 2 dự án sân bay Long Thành đang được triển khai đồng loạt với sự tham gia của gần 15.000 nhân lực và 3.000 máy móc, thi công liên tục ngày đêm. Phần lớn gói thầu đã vượt tiến độ 3-6 tháng so với hợp đồng; trong đó, đường cất hạ cánh, hệ thống đường lăn và sân đỗ tàu bay đã hoàn thành, phục vụ thành công chuyến bay kỹ thuật ngày 19/12/2025.

Dự án trọng điểm sân bay Long Thành của ACV chuẩn bị được đưa vào khai thác trong thời gian tới. Ảnh: Hoàng Anh

Các chuyên gia dự báo chi phí khấu hao năm 2026 của ACV có thể tăng khoảng 57%, từ mức 6.700 tỷ đồng lên trên 10.000 tỷ đồng khi hàng loạt dự án lớn đồng loạt đi vào vận hành.

Trong bối cảnh chi phí khấu hao chiếm hơn 30% tổng chi phí, biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ bị thu hẹp trong 2 - 3 năm đầu khai thác, khi sản lượng hành khách chưa tăng đủ nhanh để bù đắp.

Một rủi ro khác đến từ biến động tỷ giá JPY so với VND. ACV hiện đang gánh khoản vay ODA bằng đồng Yên Nhật với giá trị quy đổi khoảng 10.200 - 10.300 tỷ đồng.

Dù tỷ giá đã hạ nhiệt vào cuối năm 2025, bất kỳ diễn biến tăng giá nào của JPY đều có thể khiến doanh nghiệp ghi nhận lỗ tỷ giá chưa thực hiện lên tới hàng trăm tỷ đồng, tác động trực tiếp đến lợi nhuận ròng.

Sự tham gia của Masterise Group với sân bay Gia Bình gia tăng tính cạnh tranh trên thị trường hàng không.

Ngoài ra, môi trường cạnh tranh cũng đang thay đổi nhanh chóng. Việc khối tư nhân tham gia sâu hơn vào lĩnh vực hạ tầng hàng không, như Sun Group tiếp quản sân bay Phú Quốc hay Masterise Group đầu tư sân bay Gia Bình, đang từng bước phá vỡ thế độc quyền truyền thống.

Theo KBSV, việc chuyển giao sân bay Phú Quốc cho Sun Group, cùng với sân bay Gia Bình dự kiến khai thác từ năm 2027 sẽ khiến tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) lượt khách quốc tế và nội địa của ACV giai đoạn 2026-2030 lần lượt giảm xuống 8% và 4%.

Chi phí nhân công cũng là một yếu tố cần lưu ý. Việc vận hành các cảng hàng không mới cùng nhu cầu tuyển dụng cho Long Thành được dự báo khiến chi phí nhân viên tăng khoảng 13% trong năm 2026, trong bối cảnh biến động nhân sự nội bộ.

Nợ phải trả của ACV hiện đạt khoảng 21.000 tỷ đồng, tăng 22%. Dù vậy, với lượng tiền mặt khoảng 14.700 tỷ đồng và lợi nhuận chưa phân phối xấp xỉ 20.900 tỷ đồng, doanh nghiệp vẫn có nền tảng tài chính đủ vững để kiểm soát rủi ro và quản lý dòng tiền chặt chẽ.

Tiếp tục vai trò dẫn dắt

ACV đang đứng trước ngã rẽ quan trọng nhất kể từ khi được thành lập năm 2012 trên cơ sở hợp nhất ba tổng công ty miền. Những biến động về nhân sự cấp cao cùng các đợt thanh tra của Chính phủ có thể tác động trong ngắn hạn, tuy nhiên về dài hạn, ACV vẫn giữ vai trò doanh nghiệp chiến lược, quyết định vị thế trung tâm hàng không khu vực của Việt Nam.

Sự chuyển mình của ACV không dừng lại ở các công trình hạ tầng vật lý mà còn thể hiện qua kỳ vọng định giá doanh nghiệp.

Hiện nay, cổ phiếu ACV vẫn giao dịch trên UPCoM do vướng mắc trong việc xác định và định giá tài sản khu bay do Nhà nước đầu tư.

Theo kế hoạch của Bộ Tài chính và ACV, quá trình xác định ranh giới tài sản và hoàn tất định giá dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Khi nút thắt này được tháo gỡ, ACV sẽ đủ điều kiện niêm yết trên HOSE.

Đây được kỳ vọng là cú hích lớn đối với giá trị vốn hóa và khả năng huy động vốn quốc tế, với quy mô có thể lên tới hàng tỷ USD.

Ở khía cạnh vận hành, ACV đang đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái sân bay thông minh và logistics. Hệ thống định danh sinh trắc học ACV ID kết hợp VNeID cho phép hành khách thực hiện thủ tục hoàn toàn tự động, rút ngắn thời gian check in xuống dưới 5 phút.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đang tăng cường đào tạo nhân s ự theo tiêu chuẩn ISAGO trong năm 2026 để chuẩn bị nguồn lực cho Long Thành.

Những bước đi này giúp nâng cao hiệu quả vận hành, đồng thời định vị ACV trong kỷ nguyên hàng không số, nơi dữ liệu lớn trở thành công cụ quan trọng để tối ưu doanh thu phi hàng không, mảng đang chiếm tỷ trọng ngày càng cao theo xu hướng toàn cầu.

ACV đang tháo gỡ nút thắt để niêm yết cổ phiếu trên HOSE. Ảnh: Hoàng Anh

Với nền tảng tài chính được củng cố trong năm 2025, lộ trình chuyển sàn HOSE ngày càng rõ ràng và các siêu dự án đang dần hiện hữu, ACV vẫn sẽ tiếp tục giữ vai trò “người khổng lồ” của hạ tầng hàng không Việt Nam, gánh vác trọng trách hiện đại hóa hạ tầng quốc gia, đồng thời mở ra triển vọng tạo giá trị bền vững cho cổ đông sau khi vượt qua giai đoạn cao điểm về chi phí khấu hao.

Nam Hải

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/acv-truoc-van-hoi-moi-tu-bien-dong-thuong-tang-den-tham-vong-hoa-rong-ha-tang-hang-khong-d44255.html