AI, Blockchain, Fintech đang bị biến thành 'lá chắn' cho các mô hình lừa đảo

3 giờ trướcBài gốc

AI, Blockchain thành vỏ hào nhoáng của những cú lừa

Tại tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Lừa đảo công nghệ cao lan rộng từ thành thị đến nông thôn: Bảo vệ người dân ra sao?" do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 14/5, ông Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, cho rằng bên cạnh lòng tham, sự thao túng tâm lý là nguyên nhân quan trọng khiến nhiều người rơi vào bẫy đầu tư online và các mô hình đa cấp biến tướng.

Luật sư Trương Thanh Đức cảnh báo nhiều người từ lãi 5 triệu đồng ban đầu đã tiếp tục xuống tiền hàng tỷ đồng rồi mất trắng.

Theo ông Đức, sự thao túng này diễn ra trên cả hai phương diện: thao túng bằng công nghệ và thao túng từ chính những tình huống quen thuộc trong đời sống hằng ngày. Trong bối cảnh công nghệ thế giới phát triển mạnh với hàng loạt câu chuyện thành công vang dội, nhiều người dễ tin rằng mình đang đứng trước một “cơ hội đổi đời” hiếm có.

“Tội phạm lừa đảo luôn tạo ra những lý do rất hợp lý và bám sát thực tế”, luật sư Đức nói.

Ông cho biết các đối tượng có thể giả danh nhân viên giao hàng, thông báo lỗi mã vận đơn hoặc mạo danh những thương hiệu uy tín để tiếp cận nạn nhân. Nguy hiểm ở chỗ, các tình huống này đều gắn với hoạt động thường nhật nên rất dễ khiến người dùng mất cảnh giác.

Không dừng ở đó, các đối tượng còn tung ra những lời hứa hẹn lợi nhuận cao gấp hàng chục lần thông thường để dẫn dụ người tham gia. Theo luật sư Đức, nhiều người nhìn vào mức cổ tức của một số doanh nghiệp lớn rồi ngộ nhận rằng việc kiếm vài chục phần trăm lợi nhuận mỗi tháng là điều khả thi.

“Ngay cả các doanh nghiệp uy tín cũng phải trải qua quá trình đầu tư lâu dài, bài bản. Tỷ suất lợi nhuận thực tế thông thường chỉ quanh mức 10%”, ông phân tích.

Đáng lo ngại hơn, những thuật ngữ công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (Blockchain) hay công nghệ tài chính (Fintech) đang bị biến thành “lá chắn” cho các mô hình lừa đảo.

Theo ông Đức, đây đều là các khái niệm nghe rất hấp dẫn nhưng lại quá trừu tượng với phần lớn người dùng, tạo điều kiện để kẻ xấu dựng nên các “dự án ma” và thổi phồng khả năng sinh lời.

“Nếu mọi người hiểu rõ bản chất các mô hình này như cách hiểu một giao dịch đời thường, kẻ gian sẽ khó lừa đảo hơn rất nhiều”, ông nhận định.

Theo ông Đức, phía sau lớp vỏ công nghệ hào nhoáng, bản chất của nhiều mô hình vẫn chỉ là huy động vốn đa cấp trái phép theo kiểu “lấy tiền người sau trả cho người trước”.

Một trong những chiêu thức phổ biến nhất là “thả con săn sắt, bắt con cá rô”. Ban đầu, các đối tượng sẵn sàng trả lợi nhuận thật để tạo niềm tin. Người tham gia có thể rút được tiền, thậm chí có lãi lớn, từ đó nảy sinh tâm lý tiếp tục xuống tiền với số vốn lớn hơn.

“Khi đầu tư 10 triệu đồng và nhận về 15 triệu đồng, nhiều người lập tức tin tưởng và tiếp tục đầu tư 100 triệu, rồi hàng tỷ đồng”, ông Đức nói.

Các diễn giả tọa đàm dẫn thống kê sơ bộ đáng báo động: Việt Nam có 4.200 vụ lừa đảo công nghệ, gây thiệt hại khoảng 8.000 tỷ đồng trong năm 2025.

Theo ông, sự cảnh giác của nạn nhân dần bị triệt tiêu khi họ nhìn thấy các giao dịch thành công, những lời khoe nhận lãi từ người thân, bạn bè hoặc các hình ảnh được dàn dựng công phu như văn phòng sang trọng, giấy phép kinh doanh hay những “nhà đầu tư thành đạt”.

Đáng chú ý, có những người dù nhận ra dấu hiệu bất thường nhưng vẫn tham gia với tâm lý “đánh nhanh rút nhanh”, hy vọng có thể kịp thoát ra trước khi hệ thống sụp đổ. Chính tâm lý này vô tình tiếp tay cho các mô hình lừa đảo kéo thêm nhiều nạn nhân khác.

Để củng cố lòng tin, các đối tượng còn không ngần ngại sử dụng hình ảnh siêu xe, biệt thự, cuộc sống xa hoa và những “tấm gương thành công” giả mạo nhằm đánh vào tâm lý muốn làm giàu nhanh của người dùng.

Theo ông Đức, đây thực chất chỉ là những chiêu trò “bình cũ rượu mới”, khi các thủ đoạn lừa đảo truyền thống được khoác thêm lớp áo công nghệ hiện đại để tăng sức hấp dẫn.

“Điều quan trọng nhất là phải nhìn vào bản chất vận hành và quy luật kinh tế cơ bản. Không có mô hình nào có thể tạo ra mức lợi nhuận phi thực tế trong thời gian ngắn mà không đi kèm rủi ro cực lớn”, luật sư Đức nhấn mạnh.

“Lòng tham và FOMO”

Chia sẻ quan điểm với Luật sư Trương Thanh Đức, ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch Cty Cổ phần AIZ, Nhà sáng lập CTCP An ninh mạng SCS, chỉ ra thực tế đáng lo ngại hiện nay là sự tồn tại của những “vùng xám” pháp lý trên không gian số, đặc biệt trong lĩnh vực tiền mã hóa và tài sản số.

Ông Vũ Thanh Thắng cảnh báo yếu tố quan trọng nhất trong các vụ lừa đảo vẫn là đánh vào lòng tham của con người

Theo ông Thắng, trong khi các sàn thương mại điện tử truyền thống phải được cấp phép và chịu sự quản lý chặt chẽ, thì nhiều nền tảng giao dịch tài sản số hiện vẫn chưa có khung pháp lý điều chỉnh cụ thể. Đây chính là lỗ hổng để các đối tượng xấu lợi dụng triển khai những mô hình đầu tư trá hình.

Ông cho rằng sự mơ hồ của người dùng về công nghệ Blockchain cũng là một trong những nguyên nhân khiến các dự án lừa đảo dễ dàng phát triển.

Về bản chất, Blockchain là công nghệ giúp xác thực và lưu trữ dữ liệu minh bạch thông qua mạng lưới máy tính phân tán mà không cần bên trung gian. Tuy nhiên, thay vì hiểu đúng giá trị công nghệ, nhiều người lại bị cuốn theo tâm lý FOMO, xem đây như công cụ đầu cơ để kiếm lời nhanh chóng.

“Yếu tố quan trọng nhất trong các vụ lừa đảo vẫn là đánh vào lòng tham của con người”, ông Thắng nhận định.

Theo ông, không có mô hình sản xuất kinh doanh nghiêm túc nào có thể tạo ra mức lợi nhuận phi thực tế trong thời gian ngắn. Những lời mời gọi lãi suất 10-12% mỗi tháng, tương đương hơn 100% mỗi năm, là điều phi lý đối với bất kỳ mô hình kinh tế hay công nghệ nào.

“Khi người dùng bị cuốn vào những lời hứa lợi nhuận khủng, họ thường bỏ qua các cảnh báo an toàn và tự bước vào chiếc bẫy đã được giăng sẵn”, ông nói.

Ông Thắng đánh giá sự kết hợp giữa lỗ hổng pháp lý, thiếu kiến thức công nghệ và tâm lý muốn làm giàu nhanh đã tạo ra làn sóng lừa đảo đầu tư số ngày càng phức tạp. Dù thời gian qua lực lượng chức năng đã triệt phá nhiều đường dây lớn, thiệt hại để lại vẫn rất nặng nề, với hàng chục nghìn người mất tiền vì các sàn giao dịch và mô hình đầu tư bất hợp pháp.

Anh Lê

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/ai-blockchain-fintech-dang-bi-bien-thanh-la-chan-cho-cac-mo-hinh-lua-dao-post197672.html