Đội ngũ tuyển dụng và các nhà quản lý cấp cao tại các trung tâm tài chính châu Á như Hồng Kông (TQ) và Singapore nhận định rằng các vị trí nhân sự cấp thấp và bộ phận hỗ trợ vận hành sẽ thuộc nhóm đầu tiên chịu tác động mạnh mẽ khi ngân hàng, công ty bảo hiểm và nhiều doanh nghiệp khác ngày càng ứng dụng sâu rộng trí tuệ nhân tạo.
Sự xuất hiện của AI tại các trung tâm tài chính khiến cơ hội việc làm bị thu hẹp
Hiện tại, nhiều nhà tuyển dụng đã bắt đầu thu hẹp kế hoạch tuyển dụng và đưa ra những cảnh báo về khả năng cắt giảm nhân sự. Mặc dù quy mô của các đợt sa thải hàng loạt vẫn còn là một dấu hỏi, sự lo ngại đang ngày một gia tăng về tương lai của lực lượng lao động trí thức cũng như những trụ cột việc làm vốn đang nâng đỡ cả hai nền kinh tế này.
Cánh cửa tuyển dụng khép dần với lực lượng lao động trẻ tại các trung tâm tài chính
Thực trạng tuyển dụng tại các đô thị tài chính sầm uất đang chứng kiến những thay đổi rõ rệt và nhanh chóng. Ông Sid Sibal, một chuyên gia tuyển dụng làm việc tại công ty Aster Recruiting ở Hồng Kông, cho biết thị trường đang ghi nhận sự chững lại trong hoạt động tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp trên toàn bộ các lĩnh vực ngân hàng và bảo hiểm. Các đợt tuyển dụng hiện nay diễn ra với quy mô nhỏ hơn rất nhiều so với trước đây. Một số công ty thậm chí đang tạm dừng hoặc hủy bỏ hoàn toàn các chương trình thực tập sinh và quản trị viên tập sự dành cho sinh viên mới ra trường tại cả Hồng Kông và Singapore.
Sự chuyển dịch của công nghệ diễn ra với tốc độ chóng mặt. Theo quan sát của ông Sibal, vào thời điểm 6 tháng trước, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo đa phần vẫn dừng lại ở mức độ thảo luận. Giờ đây, các hệ thống thông minh đã được đưa vào ứng dụng thực tế và phục vụ trực tiếp cho các hoạt động thường nhật trên khắp các dịch vụ tài chính. Chuyên gia này dự báo rằng trong 6 tháng tới, thị trường sẽ thực sự nhìn thấy những tác động tiêu cực của trí tuệ nhân tạo đối với tỷ lệ mất việc làm.
Những số liệu nghiên cứu gần đây càng củng cố thêm xu hướng này. Một báo cáo của KPMG công bố vào tháng 4 cho thấy 67% giám đốc điều hành doanh nghiệp được khảo sát tại Hồng Kông xác nhận tổ chức của họ đang áp dụng trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, 24% trong số đó đang triển khai công nghệ này trên diện rộng. Nhìn lại thời điểm một năm trước, con số doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên diện rộng chỉ vỏn vẹn ở mức 8%.
Các nhà hoạch định chính sách cũng đã bắt đầu chú ý đến sự thay đổi cấu trúc này. Trong một cuộc họp của Hội đồng Lập pháp Hồng Kông diễn ra vào đầu tháng này, một quan chức chính phủ đã đưa ra số liệu đáng báo động. Số lượng vị trí việc làm trống dành cho sinh viên tốt nghiệp đã sụt giảm hơn 60% trong ba năm qua do tác động của trí tuệ nhân tạo, rơi tự do từ mức 80 nghìn vị trí vào năm 2022 xuống chỉ còn khoảng 31 nghìn vị trí vào năm 2025. Tại Singapore, một báo cáo của chính phủ công bố vào tháng 4 cũng đưa ra bức tranh tương tự. Khảo sát được thực hiện với 2.560 nhà tuyển dụng thuộc khu vực tư nhân trong ba tháng đầu năm cho thấy 6,2% công ty báo cáo đã giảm số lượng nhân sự sau khi áp dụng trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, báo cáo của Singapore cũng mang đến một góc nhìn đa chiều hơn. Thay vì hoàn toàn loại bỏ người lao động, nhiều doanh nghiệp đang tiến hành thiết kế lại cấu trúc công việc, tăng cường các tác vụ mới và tạo ra những vai trò liên quan trực tiếp đến trí tuệ nhân tạo.
Dù vậy, báo cáo này vẫn đưa ra lời cảnh báo rằng người lao động cần phải chủ động thích ứng với các yêu cầu công việc đang thay đổi không ngừng. Tiêu chuẩn để có được việc làm chắc chắn đang được nâng lên. Ông Nilay Khandelwal, giám đốc điều hành cấp cao phụ trách thị trường Singapore và Ấn Độ tại Michael Page, giải thích rằng các nhà tuyển dụng đang tăng cường sử dụng máy móc để tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại mang lại giá trị thấp.
Những công việc này theo truyền thống từng chiếm một phần rất lớn trong các vai trò ở cấp độ khởi điểm. Hệ quả là thị trường tạo ra ít các vai trò thuần túy mang tính chất "xử lý" thông tin hơn. Các nhân sự mới được tuyển dụng vào các vị trí cấp thấp hiện nay được kỳ vọng phải có khả năng đóng góp vào quá trình phân tích hoặc mang lại giá trị thương mại ngay từ những ngày đầu tiên làm việc.
Sự tái cấu trúc nhân sự tại các tập đoàn quy mô lớn
Ngân hàng HSBC và Standard Chartered, hai định chế tài chính xem Hồng Kông và Singapore là các cứ điểm hoạt động chính, nằm trong số những tổ chức tài chính toàn cầu đầu tiên lên tiếng cảnh báo về tình trạng mất việc làm hàng loạt do những thay đổi xuất phát trực tiếp từ trí tuệ nhân tạo.
Vào tuần trước, giám đốc điều hành HSBC George Elhedery đã phát biểu trong một sự kiện dành cho nhà đầu tư rằng trí tuệ nhân tạo sẽ phá hủy một số vai trò nhất định, đồng thời tạo ra những công việc mới. Ông kêu gọi nhân viên cần nhanh chóng thích ứng với công nghệ mới này.
Trong tháng này, Standard Chartered cũng thông báo kế hoạch cắt giảm gần 8 nghìn vị trí việc làm trong bốn năm tới. Đa phần các vị trí bị ảnh hưởng thuộc về nhóm hỗ trợ nghiệp vụ. Giám đốc điều hành Bill Winters đã vấp phải phản ứng trái chiều từ dư luận khi đưa ra bình luận rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế "nguồn vốn nhân lực có giá trị thấp hơn". Sau đó, ông đã phải diễn đạt lại ý kiến của mình, nhấn mạnh rằng khi một số vai trò mất đi, điều đó phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc công việc, chứ không hề hạ thấp giá trị của con người.
Sự chuyển dịch cơ cấu việc làm hoàn toàn không chỉ giới hạn trong lĩnh vực tài chính. Trong cùng tuần lễ đó, tập đoàn công nghệ Meta tuyên bố sẽ cắt giảm 8 nghìn việc làm trên toàn cầu, tương đương khoảng 10% tổng lực lượng lao động. Các nhân viên làm việc tại văn phòng Singapore nằm trong số những người đầu tiên nhận được thông báo về đợt sa thải này. Trước đó, tập đoàn thương mại điện tử Amazon cũng đã cắt giảm một nhóm nhỏ nhân sự tại Singapore khi tiến hành loại bỏ dần dịch vụ giao hàng tạp hóa tại quốc gia này.
Một số nhà quan sát tin rằng sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo mang tính tác tử, tức là các hệ thống có khả năng hành động tự chủ, sẽ đẩy nhanh quá trình thay thế một số công việc của giới văn phòng.
Mới đây, công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic của Mỹ đã giới thiệu một bộ tác tử thông minh chuyên biệt dành cho các dịch vụ tài chính. Bộ công cụ này được thiết kế để giải quyết những phần việc tốn nhiều thời gian nhất của ngành, bao gồm việc xây dựng các tài liệu thuyết trình dự án, tạo lập các mô hình tài chính phức tạp và thực hiện nghiệp vụ khóa sổ kế toán.
Cuộc đua nâng cấp kỹ năng và chiến lược từ chính phủ
Ông Loo Cheng Chuan, một doanh nhân người Singapore đang sở hữu một số công ty và đồng thời là chủ tịch của tổ chức tiếp thị kỹ thuật số ACCSS, đánh giá rằng các vai trò chuyên biệt như chuyên gia tư vấn, nhà phân tích tài chính và nhà nghiên cứu chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Doanh nhân này nhận định các tác tử phần mềm về cơ bản chính là sự thay thế cho con người. Ông khẳng định trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ thay thế người lao động ở nhiều khâu làm việc. Dù vậy, giống như nhiều chuyên gia khác, ông vẫn giữ thái độ lạc quan rằng công nghệ này sẽ tạo ra những công việc mới để người lao động có thể chuyển đổi và thích nghi.
Ông Loo, người cũng đang trực tiếp tổ chức các khóa đào tạo về trí tuệ nhân tạo, chia sẻ rằng trong các doanh nghiệp của mình, ông đã thay thế một số nhân sự bằng công nghệ mới. Song song đó, ông vẫn đang không ngừng tìm kiếm những ứng viên tiềm năng có kỹ năng sử dụng thành thạo các công cụ hiện đại này.
Nhận thức rõ tính cấp bách của việc trang bị cho người lao động những kỹ năng mới, chính phủ Singapore đã hành động quyết liệt để thu hút các công ty công nghệ lớn tham gia hỗ trợ hoàn thiện khung giáo dục của quốc gia. Phó Thủ tướng Singapore Gan Kim Yong trong bài phát biểu tháng này đã nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi trí tuệ nhân tạo tác động trực tiếp đến sinh viên tương lai.
Thêm vào đó, nó cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với lực lượng lao động hiện đang làm việc trong lĩnh vực tài chính. Rất nhiều người trong số họ sẽ cần phải làm mới kỹ năng của bản thân, thiết kế lại vai trò công việc và học cách làm việc hiệu quả với các công cụ tích hợp trí tuệ nhân tạo mới.
Đầu tháng 5, trung tâm tài chính Đông Nam Á này đã công bố một thỏa thuận quan trọng với OpenAI. Theo đó, nhà phát triển ChatGPT sẽ dành khoản đầu tư trị giá hơn 300 triệu dollar Singapore, tương đương 234,8 triệu USD, cho quốc gia này. OpenAI sẽ làm việc chặt chẽ với ngành giáo dục Singapore trong các chương trình và quan hệ đối tác nghiên cứu, bao gồm các sáng kiến nhằm xây dựng sự thông thạo trí tuệ nhân tạo cho các chuyên gia công nghệ.
Cùng trong tháng này, Google và Bộ Giáo dục Singapore đã công bố mở rộng quan hệ đối tác nhằm phát triển một lực lượng lao động sẵn sàng cho kỷ nguyên công nghệ mới. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ cùng các quan chức chính phủ đang nỗ lực củng cố các chương trình đào tạo nhà giáo dục, mặc dù những số liệu đầu tư mới nhất vẫn chưa được tiết lộ chi tiết.
Tại Hồng Kông, kế hoạch ngân sách mới nhất của chính phủ được công bố vào tháng 2 đã phân bổ 50 triệu HKD, tương đương khoảng 6,4 triệu USD, cho chương trình mang tên "Trí tuệ nhân tạo cho mọi người". Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để tổ chức hàng loạt các khóa đào tạo chuyên sâu, các buổi hội thảo chuyên đề và các cuộc thi công nghệ dành cho giới trẻ.
Cục trưởng Cục Tài chính của thành phố cũng sẽ trực tiếp giữ vai trò chủ tịch một ủy ban phát triển công nghiệp và trí tuệ nhân tạo mới được thành lập để giám sát toàn bộ chương trình này, bảo đảm lực lượng lao động tương lai được chuẩn bị kỹ lưỡng nhất để đối mặt với những biến động của thị trường.
Bùi Tú