AI và bài toán dự báo mùa hoa anh đào nở

8 giờ trướcBài gốc

Hoa anh đào khoe sắc tại Shizuoka, Nhật Bản ngày 2/3/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Mùa hoa anh đào ở Nhật Bản thường gắn với bầu không khí thư thái, khi các gia đình quây quần dã ngoại dưới những tán hoa nở rộ và bạn bè gặp nhau để ngắm hoa về đêm.

Nhưng với Hiroki Ito, nhà khoa học dữ liệu kiêm chuyên gia khí tượng chuyên dự báo chính xác ngày hoa nở, đây từ lâu lại là khoảng thời gian rất áp lực. Hoa anh đào mang về cho Nhật Bản ước tính hơn 9 tỷ USD doanh thu từ du lịch và các hoạt động liên quan mỗi năm. Các hãng hàng không, khách sạn và nhà hàng đều phụ thuộc vào các dự báo này, chưa kể 123 triệu người dân Nhật Bản muốn biết khi nào nên tới công viên và vườn hoa để ngắm thời điểm hoa đẹp nhất.

Anh Ito, người đã làm việc hơn 10 năm tại Tập đoàn Khí tượng Nhật Bản (JMC) ở Osaka, một trong những đơn vị dự báo mùa hoa anh đào chính của nước này cho biết công việc này mang lại cho anh áp lực rất lớn, thậm chí khiến anh hơi sợ mùa xuân và không thể hoàn toàn tận hưởng nó.

Hiện nay, anh Ito và nhiều chuyên gia khác đang tìm đến một công cụ mà họ hy vọng sẽ giúp giảm bớt gánh nặng dự báo: trí tuệ nhân tạo. Các hệ thống AI được sử dụng để phân tích dữ liệu nhiệt độ tích lũy qua nhiều thập kỷ, đồng thời tạo ra bản đồ và các “đồng hồ nở hoa” cho hơn 1.000 địa điểm.

Năm nay, các đơn vị dự báo còn huy động ảnh chụp từ người dân và đưa vào cơ sở dữ liệu tích hợp AI để theo dõi quá trình phát triển của nụ hoa. Nụ hình thành từ mùa hè, ngủ trong mùa đông, rồi mất từ 2 đến 4 tuần để nở sau khi chuyển xanh vào mùa xuân.

Trước đây, các chuyên gia chủ yếu dựa vào mô hình máy tính phân tích thời tiết và quan sát trực tiếp cây cối để dự báo thời điểm hoa nở, với mức độ chính xác không đồng đều. Năm 2007, các nhà dự báo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) từng phải lên truyền hình xin lỗi sau khi một lỗi máy tính khiến dự báo sai lệch tới 9 ngày ở một số nơi.

Theo các nhà khoa học, AI đã giúp quy trình này trở nên hiệu quả và chính xác hơn, cho phép các dự báo đầu tiên được công bố sớm hơn vài tuần, ngay từ tháng 12 - tức trước khoảng 3 tháng so với thời điểm bắt đầu mùa hoa anh đào nở rộ.

Anh Shunsuke Arioka, chuyên gia dự báo của Weathernews tại thành phố Chiba, cho biết trước đây anh chủ yếu dựa vào các mô hình máy tính cơ bản và công thức tính toán để đưa ra dự báo. Hiện nay, công ty của anh còn vận hành hệ thống AI để phân tích hàng nghìn bức ảnh do người dùng gửi qua ứng dụng của hãng, vốn đã được tải xuống hơn 50 triệu lần. Chỉ trong một cuối tuần gần đây, Weathernews đã nhận hơn 8.000 bức ảnh, sau đó được AI phân loại thành 7 giai đoạn nở hoa, giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Các dự báo chính xác này mang lại rất nhiều lợi ích kinh tế. Hàng triệu du khách trong và ngoài nước lên kế hoạch đi lại dựa trên lịch hoa nở. Các thành phố và địa phương tổ chức lễ hội xoay quanh thời điểm hoa nở rộ. Nhà hàng chuẩn bị thực đơn theo chủ đề sakura với những nguyên liệu như hoa muối chua. Người dân cũng sắp xếp các buổi ngắm hoa theo dự báo, thậm chí có người xếp hàng qua đêm tại công viên để giữ chỗ đẹp.

Nhiệt độ toàn cầu gia tăng trong những thập kỷ gần đây đã khiến hoa nở sớm hơn vài ngày, đồng thời làm cho công tác dự báo trở nên khó khăn hơn. Năm nay, hoa nở sớm do thời tiết ấm bất thường trên khắp Nhật Bản.

Ngay cả khi áp dụng những hệ thống hiện đại nhất, các chuyên gia vẫn phải thực hiện những công việc rất thủ công, như trực tiếp kiểm tra cây tại các không gian xanh, trong đó có đền Yasukuni gần Hoàng cung ở Tokyo - nơi các nhà chức trách đã theo dõi cây anh đào trong nhiều thập kỷ. Tại đây, họ quan sát các nụ màu hồng nhạt của giống anh đào cảnh phổ biến nhất - somei yoshino.

Tại trụ sở của JMC, anh Ito vẫn đang căng thẳng rà soát dữ liệu để bảo đảm các phân tích AI đi đúng hướng. Từ tháng 12 tới nay, công ty đã đưa ra 10 lần dự báo về thời điểm hoa nở rộ tại Tokyo trong năm nay, và tất cả đều chỉ sai lệch trong khoảng một đến hai ngày.

Anh Ito cho biết ông đặt nhiều kỳ vọng vào trí tuệ nhân tạo, dù vẫn tin rằng con người sẽ luôn có vai trò trong việc dự báo hoa nở.

Lâm Huyền

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/ai-va-cuoc-song/ai-va-bai-toan-du-bao-mua-hoa-anh-dao-no-20260409090442803.htm