Điểm mấu chốt gây tranh cãi nằm ở việc siết chặt hoạt động khai thác văn bản và dữ liệu (TDM) - vốn được coi là “nguồn” sống còn để huấn luyện các hệ thống AI. Khác với tinh thần cởi mở của điều 7.5 trong Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, Dự thảo Nghị định 17 lại thu hẹp ngoại lệ TDM chỉ dành cho mục đích nghiên cứu phi thương mại và cho phép tác giả quyền bảo lưu.
Điều này tạo ra một nghịch lý lớn: trong khi hầu hết các doanh nghiệp AI đều cần thương mại hóa sản phẩm để bù đắp chi phí đầu tư khổng lồ, thì quy định mới lại buộc họ phải xin phép từng chủ sở hữu tác quyền cho mỗi dữ liệu tiếp cận.
Nhìn rộng ra thế giới, các cường quốc như Mỹ, Nhật Bản hay thậm chí là Liên minh châu Âu (EU) đều đang áp dụng những cơ chế linh hoạt hoặc nhượng bộ nhất định để tiếp sức cho công nghệ AI. Các công ty công nghệ quốc tế có thể tận dụng luật lệ thông thoáng tại quốc gia của họ để khai thác dữ liệu toàn cầu, bao gồm cả tác phẩm của người Việt, rồi bán ngược mô hình AI vào thị trường Việt Nam mà không vướng trách nhiệm bản quyền.
Việc tìm kiếm một “nguyên tắc” để cân bằng giữa quyền tác giả và lợi ích phát triển công nghệ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết để tránh kịch bản AI Việt bị gạt ra khỏi đường đua ngay từ vạch xuất phát.
Để tìm hiểu chi tiết về những phân tích chuyên sâu và tác động cụ thể của Dự thảo này đối với tương lai công nghệ nước nhà, mời quý độc giả đọc bài viết đầy đủ tại đây.
KTSG