Một bức ảnh lan truyền trên mạng xã hội X vào đầu tháng 2, cho thấy một chiếc Sukhoi Su-35 mang rõ phù hiệu Không quân Algeria đang đáp trên mặt đất. Đây được xem là bằng chứng xác thực đầu tiên xác nhận loại tiêm kích hiện đại này đã có mặt tại quốc gia Bắc Phi, sau nhiều năm chỉ xuất hiện dưới dạng tin đồn.
Máy bay Su-35. (Nguồn: Vitaly V.Kuzmin)
Dù giới chức quốc phòng Algeria chưa công bố chính thức và Nga cũng giữ im lặng, hình ảnh này đã làm dấy lên cuộc tranh luận mới tại Mỹ về quan hệ quân sự ngày càng khăng khít giữa Algiers và Moscow, cũng như nguy cơ áp đặt các biện pháp trừng phạt.
Trước đó, vào tháng 3/2025, trang Army Recognition từng đưa tin Không quân Algeria đã bắt đầu vận hành Su-35 từ căn cứ Oum Bouaghi, dẫn nguồn từ truyền thông trong nước. Các báo cáo cho biết một phần số máy bay này vốn được sản xuất cho Ai Cập, quốc gia đặt mua Su-35 năm 2018, nhưng sau đó hủy hợp đồng do áp lực kinh tế và chính trị từ phương Tây.
Sau khi thương vụ chuyển giao cho Iran không đạt được thỏa thuận ngay lập tức, Algeria được cho là bên tiếp nhận những khung máy bay "dư thừa" này, trong bối cảnh Tehran sau đó cũng xác nhận mua Su-35 riêng vào đầu năm 2025.
Việc Algeria đưa Su-35 vào biên chế diễn ra song song với những đồn đoán về kế hoạch mua tiêm kích thế hệ 5 Su-57 của Nga. Nhiều chuyên gia cho rằng Su-35 có thể chỉ là giải pháp tạm thời, giúp duy trì ưu thế trên không trong lúc chờ dây chuyền sản xuất Su-57 hoàn thiện.
Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược lâu nay của Algeria: duy trì sức mạnh không quân vượt trội tại khu vực Maghreb để bảo đảm răn đe và thể hiện quyền tự chủ chiến lược trước cả các đối thủ khu vực lẫn các cường quốc bên ngoài.
Su-35 là phiên bản phát triển sâu của dòng Su-27, được thiết kế với khả năng cơ động cực cao nhờ công nghệ điều khiển hướng lực đẩy, thay vì sử dụng cánh mũi như một số biến thể trước đây. Máy bay sở hữu khung thân gia cố, vật liệu composite nhẹ hơn và buồng lái kỹ thuật số hiện đại, giúp tăng tuổi thọ cũng như hiệu quả tác chiến.
Tiêm kích này được trang bị hai động cơ AL-41F-1S, cho tốc độ tối đa khoảng Mach 2,25 và tầm bay lên tới 3.600 km. Radar Irbis-E dạng mảng quét điện tử thụ động có thể phát hiện mục tiêu ở khoảng cách hơn 350 km trong điều kiện lý tưởng, biến Su-35 thành một nền tảng đánh chặn và kiểm soát không phận tầm xa rất đáng gờm.
Về vũ khí, Su-35 có thể mang nhiều loại tên lửa không đối không như R-77, R-73, cùng tên lửa tấn công mặt đất Kh-31, Kh-59 và bom dẫn đường KAB. Với tải trọng hơn 8 tấn và 14 điểm treo vũ khí, máy bay cho phép triển khai linh hoạt từ phòng không, tấn công mặt đất cho tới chống hạm.
Không quân Algeria hiện đã sở hữu hơn 70 tiêm kích Su-30MKA – "xương sống" của lực lượng không quân nước này từ năm 2006. Việc bổ sung Su-35 được xem là bước nâng cấp hợp lý, do hai dòng máy bay có thể dùng chung hệ sinh thái huấn luyện, bảo dưỡng và vũ khí.
Một số nguồn tin thậm chí cho rằng Algeria có thể áp dụng công nghệ từ Su-35 để nâng cấp đội Su-30MKA trong tương lai, qua đó giảm chi phí hậu cần và nâng cao sức mạnh tổng thể của hạm đội tiêm kích.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của Su-35 cũng khiến Mỹ lập tức bày tỏ quan ngại. Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ Robert Palladino, cho biết Washington đang theo dõi sát các báo cáo về thương vụ này và nhấn mạnh nguy cơ áp dụng Đạo luật CAATSA, cho phép Mỹ trừng phạt các quốc gia mua sắm vũ khí lớn từ Nga.
Ông khẳng định Mỹ vẫn duy trì hợp tác với Algeria ở một số lĩnh vực có lợi ích chung, nhưng cảnh báo rõ ràng rằng việc mua tiêm kích Nga không phải hành động "trung lập".
Đối với Algeria, đây là bài toán quen thuộc. Vũ khí Nga thường có hiệu suất cao và thời gian bàn giao nhanh, nhưng đi kèm rủi ro về trừng phạt, tài chính và chuỗi bảo đảm kỹ thuật dài hạn. Các biện pháp hạn chế, nếu được áp dụng, có thể ảnh hưởng đến thanh toán quốc tế, bảo hiểm, bảo dưỡng và cả các chương trình hiện đại hóa sau này.
Xuân Minh