Ấm no từ những cánh rừng An Mã

3 giờ trướcBài gốc

Những người đi mở đất

Sách “Ô Châu cận lục”, của danh nhân văn hóa, tiến sĩ Dương Văn An từng nhắc đến vùng đất An Mã (dãy núi Mã Yên) như một vùng núi non hoang vu trùng điệp, hiểm trở. Nhưng cùng với thời gian và sức người, vùng đất này nay đã “thay da đổi thịt”, không còn là miền đất “chó ăn đá, gà ăn sỏi”.

Cả vùng rộng lớn đã được phủ xanh bởi rừng trồng, cây công nghiệp và cây ăn quả. Những triền đồi trọc ngày nào nay nối tiếp nhau bằng điệp trùng màu xanh. Quá khứ nghèo nàn dần lùi xa, nhường chỗ cho những mùa cây tốt tươi, cho những mái nhà no ấm.

Bí thư Chi bộ thôn An Mã (xã Kim Ngân) Võ Vĩnh Hải vẫn nhớ như in những ngày đầu lên đây lập nghiệp theo dự án Làng thanh niên lập nghiệp do Trung ương Đoàn triển khai. Đó là vào những năm 2000, anh cùng nhiều thanh niên khác rời vùng đồng bằng Lệ Thủy, mang theo khát vọng đổi đời trên vùng đất mới.

Màu xanh ngút ngàn của những cánh rừng An Mã - Ảnh: P.P

Anh Hải nhớ lại, khi mới đặt chân đến, nơi đây chỉ là vùng cây bụi rậm rạp, đất đai cằn cỗi, chủ yếu dùng để chăn thả gia súc. Khi thành lập, Làng thanh niên lập nghiệp An Mã có diện tích hơn 6.200ha, trải rộng trên địa bàn hai xã Thái Thủy và Kim Thủy (cũ). Mỗi hộ được giao khoảng 10ha đất trồng rừng, thêm diện tích trồng cây công nghiệp để phát triển kinh tế theo mô hình nông-lâm kết hợp.

Từ vùng chiêm trũng “đất chật người đông”, khi lên đây được giao chừng ấy đất, nhiều người mừng lắm. Nhưng đất không dễ chiều lòng người. Địa hình phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, thiếu vốn đầu tư khiến không ít gia đình trẻ bỏ cuộc, quay về quê cũ. Võ Vĩnh Hải cũng vậy, anh trải qua nhiều đêm trăn trở trước thực tế để lựa chọn về hay ở.

Trở về quê cũ với vài ba sào ruộng thì không đói nhưng cuộc sống khó mà đổi thay, sung túc hơn được. Nhưng nếu ở lại thì vợ chồng anh phải nỗ lực gấp đôi, gấp ba. Và rồi, vợ chồng anh Hải cũng như nhiều đôi vợ chồng trẻ khác đã chọn ở lại.

Những vạt rừng đầu tiên được trồng lên bằng sức người, bằng niềm tin rằng đất rồi sẽ không phụ công người. Keo, tràm, cao su lần lượt bén rễ. Những triền đồi trọc dần được phủ xanh…

Người dân An Mã bắt đầu phát triển rừng gỗ lớn để nâng cao giá trị kinh tế, bảo vệ môi trường - Ảnh: P.P

Hơn 20 năm sau, quyết định ấy trở thành bước ngoặt. Gia đình anh Hải bây giờ sở hữu hàng chục hecta rừng, thu nhập ổn định, cuộc sống đã đổi thay. Không riêng gì gia đình anh, An Mã giờ trở thành thôn có đời sống khấm khá nhất xã Kim Ngân.

Bí thư Chi bộ thôn An Mã Võ Vĩnh Hải cho biết: Toàn thôn có 106 hộ với 387 khẩu, tất cả đều là những thành viên của làng thanh niên lập nghiệp trước đây đã quyết định bám trụ lại với vùng đất mới. Hơn 80% số hộ sống bằng nghề rừng, vươn lên thoát nghèo và làm giàu bền vững từ nghề rừng. Trong đó, nhiều gia đình trở thành hộ khá giả khi sở hữu từ 10-30ha rừng trồng. Nhiều gia đình nhờ kinh tế rừng mà xây được nhà tầng, sắm được xe ô tô.

Tư duy mới trên những cánh rừng cũ

Nếu như trước đây trồng rừng để lo cuộc sống trước mắt thì nay người dân An Mã đã bắt đầu nghĩ xa hơn, hướng tới những giá trị cao và bền vững hơn.

Ông Lê Minh Công, một hộ trồng rừng lâu năm ở An Mã dẫn chúng tôi tham quan rừng keo được trồng theo tiêu chuẩn FSC. Gần 20 năm gắn bó với nghề rừng ở đất này, gia đình ông cũng từng trải qua giai đoạn khó khăn phải bán rừng “non”. Cuộc sống ngày càng ổn định đã giúp ông nhận ra tiềm năng thực sự của kinh tế rừng.

Một góc bình yên tại An Mã Farm - Ảnh: P.P

Theo ông Công, trước đây do áp lực cuộc sống, cây rừng mới 4-5 năm là chặt bán vì cần tiền nhanh. Bây giờ để cây 8-10 năm, giá trị tăng gấp nhiều lần. Xu hướng trồng rừng gỗ lớn đang lan rộng ở An Mã. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp nâng cao giá trị kinh tế, đồng thời tăng độ che phủ và bảo vệ môi trường.

Không chỉ dừng ở cây gỗ, người dân còn tận dụng tán rừng để phát triển kinh tế phụ. Dưới những cánh rừng xanh là từng đàn gia cầm được chăn thả, là những vườn cây dược liệu được trồng xen. Những thửa đất vành đai của rừng hay dưới chân đường điện 500kV, người dân đều tận dụng để trồng sim, chè xanh… Nguồn thu vì thế không còn phụ thuộc vào một chu kỳ khai thác “trắng” rừng duy nhất.

“An Mã là thôn duy nhất trong tổng số 24 thôn, bản của xã biên giới Kim Ngân. Ngoài phát triển rừng theo hướng bền vững, địa phương đang định hướng xây dựng An Mã trở thành một địa điểm du lịch, dịch vụ hấp dẫn. Bởi An Mã đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi: Cảnh quan đẹp, giao thông thuận lợi và có nhiều giá trị văn hóa-lịch sử đặc sắc. An Mã nằm gần Khu lăng mộ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công mở cõi phương Nam. Không xa là suối nước nóng Bang với nhiệt độ lên tới 105OC, hiếm có ở Việt Nam, cùng các di tích lịch sử trên tuyến đường Hồ Chí Minh-đường Trường Sơn huyền thoại…”, Chủ tịch UBND xã Kim Ngân Đặng Văn Dương chia sẻ.

Một hướng đi mới cũng đang hình thành ở An Mã là kết hợp kinh tế rừng với du lịch trải nghiệm. Những đồi thông, rừng sim, mặt hồ rộng lớn mở ra tiềm năng phát triển các mô hình nông trại sinh thái. Hai năm trước, hai chị em kỹ sư trẻ đã rời phố về quê, xây dựng mô hình An Mã Farm. Chủ nông trại Nguyễn Thị Thủy cho biết đây là mô hình nông nghiệp sạch gắn với du lịch sinh thái. Không gian nông trại mở ra giữa rừng thông, đồi cỏ, rừng sim và các loài hoa, tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động.

Dù vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện nhưng dịp Tết vừa qua, nơi đây đã thu hút rất đông du khách. Nông trại phải mở rộng bãi đỗ xe, bổ sung dịch vụ, phát triển sản phẩm lưu niệm để đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng tăng. Chị Thủy mong muốn mở rộng mô hình, kết hợp khai thác cảnh quan hồ An Mã để phát triển du lịch xanh.

Từ triền đê hồ An Mã, màu xanh hôm nay không chỉ là màu của rừng, mà là màu của những giấc mơ đã bén rễ. Và những người từng đi mở đất năm nào, không chỉ trồng cây, họ đang trồng cả tương lai trên chính vùng đất mình đã chọn.

Phan Phương

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/xa-hoi/202605/am-no-tu-nhung-canh-rung-an-ma-1757c2a/