Amazon Leo, trước đây được biết đến với tên gọi Project Kuiper, là dự án mạng lưới vệ tinh quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) mà Amazon đầu tư ít nhất 10 tỷ USD để xây dựng. Mục tiêu chính của hệ thống là cung cấp kết nối internet tốc độ cao, độ trễ thấp cho người dùng cá nhân, doanh nghiệp và chính phủ trên toàn cầu. Các thiết bị đầu cuối của Amazon Leo có thiết kế hình vuông, cho phép kết nối dễ dàng mà không cần cơ sở hạ tầng mặt đất phức tạp. Dự án này được FCC cấp phép từ năm 2020, với tổng quy mô lên đến 3.236 vệ tinh.
Theo hồ sơ nộp cho FCC công bố mới đây, Amazon cho biết họ đã gặp phải các chậm trễ ngoài tầm kiểm soát, bao gồm tình trạng thiếu hụt tên lửa phóng trong ngắn hạn, gián đoạn sản xuất, sự cố và tạm dừng hoạt động của một số phương tiện phóng mới, cũng như hạn chế về công suất tại các bãi phóng vũ trụ. Công ty nhấn mạnh rằng tốc độ sản xuất vệ tinh của Amazon Leo đang diễn ra nhanh hơn đáng kể so với khả năng phóng của các đối tác, dẫn đến tình trạng vệ tinh sẵn sàng nhưng chờ tên lửa.
Tên lửa Atlas V của United Launch Alliance đang nằm trên bệ phóng mang theo các vệ tinh mạng internet Project Kuiper của Amazon. Ảnh: Reuters
Để khắc phục, Amazon đã đặt thêm nhiều chuyến phóng: 10 chuyến nữa với SpaceX của Elon Musk và 12 chuyến bổ sung với Blue Origin - công ty do chính Jeff Bezos (người sáng lập Amazon) thành lập. Tổng cộng, công ty đã đặt trước hơn 100 chuyến phóng để đưa hàng chục vệ tinh mỗi lần lên quỹ đạo. Nhiều đối tác phóng đã đạt được các mốc quan trọng trong năm qua, nhưng thời gian phát triển các phương tiện phóng thế hệ mới vẫn kéo dài hơn dự kiến ban đầu, góp phần làm chậm tiến độ tổng thể của Amazon Leo.
Tính đến nay, Amazon đã phóng hơn 150 vệ tinh kể từ tháng 4/2025 và dự kiến đạt khoảng 700 vệ tinh vào ngày 30/7/2026, giúp hệ thống vươn lên vị trí thứ hai về quy mô chòm sao vệ tinh trên quỹ đạo. Chuyến phóng tiếp theo được lên kế hoạch vào ngày 12/2/2026, với 32 vệ tinh nữa được đưa lên bằng tên lửa của Arianespace (Pháp).
Yêu cầu cụ thể từ Amazon là gia hạn 24 tháng, đẩy mốc thời gian từ tháng 7/2026 sang tháng 7/2028, hoặc FCC miễn trừ hoàn toàn yêu cầu phải triển khai khoảng một nửa (khoảng 1.600) trong tổng số 3.236 vệ tinh. Công ty lập luận rằng nếu không được gia hạn, điều này sẽ làm suy yếu mục tiêu của FCC trong việc mở rộng tiếp cận phổ tần và thúc đẩy triển khai nhanh chóng các dịch vụ mới. Amazon cũng lưu ý rằng FCC từng cấp gia hạn tương tự cho các dự án khác trong quá khứ. Theo lập luận của công ty, Amazon Leo đang ở giai đoạn triển khai toàn diện và sắp sẵn sàng cung cấp dịch vụ cạnh tranh, sáng tạo cho khách hàng Mỹ; việc gia hạn sẽ giúp duy trì đà phát triển, trong khi thực thi nghiêm ngặt có thể gián đoạn hoặc dừng hẳn nỗ lực này.
Amazon Leo đang cạnh tranh trực tiếp với Starlink của SpaceX - hệ thống hiện có hơn 9.000 vệ tinh và khoảng 9 triệu khách hàng - cũng như OneWeb (do Eutelsat của Pháp vận hành) với hơn 600 vệ tinh. Tháng 11/2025, Amazon đã mở giai đoạn "preview doanh nghiệp" cho một số người dùng chọn lọc trước khi ra mắt thương mại rộng rãi.
Việc Amazon phải xin gia hạn phản ánh thực tế phức tạp trong ngành công nghiệp vệ tinh LEO: sản xuất vệ tinh có thể nhanh, nhưng khâu phóng vẫn là nút thắt cổ chai lớn nhất. Dù vậy, động thái đặt thêm chuyến phóng từ cả SpaceX và Blue Origin cho thấy Amazon đang đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa nguồn lực để vượt qua trở ngại, nhằm đảm bảo Amazon Leo có thể sớm tham gia thị trường internet vệ tinh - lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ và có tiềm năng thay đổi cách tiếp cận kết nối toàn cầu.
Đặng Huyền