Trong lịch sử hàng không thế giới, chưa có máy bay nào vượt qua vận tải cơ chiến lược An-225 về kích thước và khả năng mang tải.
Loại máy bay vận tải này do Cục thiết kế Antonov của Liên Xô phát triển, trong bối cảnh chương trình không gian cần một phương tiện có thể chuyên chở các cấu kiện khổng lồ mà đường bộ hay đường sắt không đáp ứng được.
Từ yêu cầu mang tàu con thoi Buran và các bộ phận tên lửa Energia, An-225 ra đời như một giải pháp chưa từng có tiền lệ.
An-225 có kích thước đồ sộ vượt xa các máy bay vận tải quân sự khác. Chiều dài thân đạt khoảng 84 m, sải cánh lên tới 88,4 m và chiều cao gần 18,1 m.
Diện tích cánh cực lớn cho phép máy bay tạo đủ lực nâng để mang tải trọng tối đa khoảng 250.000 kg, mức tải trọng lớn nhất từng được ghi nhận đối với một máy bay cánh cố định.
Trọng lượng cất cánh tối đa của máy bay An-225 vào khoảng 640.000 kg, khiến nó trở thành phương tiện bay nặng nhất từng được chế tạo.
Sức mạnh của máy bay An-225 đến từ 6 động cơ phản lực cánh quạt D-18T, mỗi động cơ có lực đẩy khoảng 229 kN. Cấu hình 6 động cơ giúp máy bay duy trì khả năng cất cánh an toàn ngay cả khi hoạt động với tải trọng cực lớn.
Tốc độ bay hành trình của máy bay An-225 đạt khoảng 800 km/h, với tầm bay tối đa hơn 15.000 km khi không mang tải, và giảm đáng kể khi chở hàng nặng.
Khoang chở hàng của máy bay An-225 có kích thước khổng lồ, dài khoảng 43 m, rộng hơn 6,4 m và cao khoảng 4,4 m.
Khoang này được thiết kế để chứa các khí tài và thiết bị siêu trường, siêu trọng như xe quân sự hạng nặng, máy phát điện cỡ lớn, cấu kiện công nghiệp, hoặc các bộ phận tên lửa.
Ngoài khoang trong thân, máy bay An-225 còn có khả năng mang hàng cồng kềnh trên lưng, một đặc điểm hiếm thấy đối với máy bay vận tải, nhằm phục vụ việc chuyên chở tàu con thoi.
Về mặt quân sự, máy bay An-225 không được trang bị vũ khí tấn công hay phòng thủ. Tuy nhiên, trong học thuyết quân sự Liên Xô, đây vẫn được xem là một khí tài chiến lược.
Khả năng vận chuyển nhanh khối lượng lớn trang bị quân sự giúp Liên Xô có thể triển khai lực lượng, khí tài tên lửa và các hệ thống hậu cần tới khoảng cách rất xa trong thời gian ngắn. Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, yếu tố này mang ý nghĩa không kém gì các loại vũ khí tiến công trực tiếp.
So với các máy bay vận tải lớn khác, An-225 vượt trội rõ rệt. Ví dụ, An-124 Ruslan, vốn đã được xem là rất lớn, chỉ có tải trọng tối đa khoảng 150.000 kg. .
Sự chênh lệch này cho thấy máy bay An-225 không đơn thuần là một phiên bản mở rộng, mà là một thiết kế hoàn toàn khác, được tối ưu hóa cho nhiệm vụ đặc biệt mà không máy bay nào trước đó đảm nhiệm được
Từ góc độ kỹ thuật, máy bay An-225 còn gây ấn tượng với hệ thống càng đáp phức tạp gồm 32 bánh, cho phép phân bổ đều tải trọng khổng lồ khi hạ cánh và di chuyển trên đường băng.
Phần mũi máy bay có thể nâng lên để tạo điều kiện cho việc đưa hàng hóa siêu nặng vào khoang, giúp rút ngắn thời gian bốc dỡ và giảm phụ thuộc vào thiết bị mặt đất.
Sau khi Liên Xô tan rã, máy bay An-225 tiếp tục tồn tại như một biểu tượng độc nhất vô nhị của ngành hàng không Xô viết.
Dù không còn phục vụ trực tiếp cho mục đích quân sự quy mô lớn, chiếc máy bay này vẫn được sử dụng trong các nhiệm vụ vận tải đặc biệt, từ vận chuyển thiết bị công nghiệp tới hỗ trợ các chiến dịch cứu trợ khẩn cấp.
Mỗi lần An-225 xuất hiện, nó đều thu hút sự chú ý mạnh mẽ, không chỉ bởi kích thước khổng lồ mà còn bởi ý nghĩa lịch sử gắn liền với tham vọng công nghệ của một thời kỳ.
Trong lịch sử hàng không, An-225 không chỉ là máy bay lớn nhất thế giới, mà còn là minh chứng cho cách Liên Xô tiếp cận sức mạnh chiến lược.
Thay vì chỉ tập trung vào vũ khí tiến công, họ đầu tư vào những nền tảng hậu cần khổng lồ, coi khả năng vận chuyển và triển khai nhanh là một phần không thể tách rời của sức mạnh quân sự tổng thể.
Vào cuối tháng 2/2022, trong quá trình giao tranh giữa Nga và Ukraine tại sân bay Hostomel (còn gọi là Antonov Airport), ngoại ô Kiev, nơi chiếc An-225 duy nhất đang hoạt động đã bị trúng hỏa lực và bị phá hủy nghiêm trọng.
Hình ảnh sau đó cho thấy phần mũi, khoang lái và thân trước của An-225 bị cháy rụi, kết cấu chính không còn khả năng phục hồi.
Sân bay Hostomel là căn cứ của hãng Antonov và được xem là mục tiêu chiến lược trong những ngày đầu xung đột. Việc An-225 bị phá hủy đã chấm dứt hoàn toàn vòng đời hoạt động của máy bay lớn nhất thế giới, bởi chỉ có 1 chiếc hoàn chỉnh từng được chế tạo và đưa vào khai thác.
Việt Hùng