Ăn chay tăng cân nhanh hơn ăn mặn? - Sự thật đằng sau lầm tưởng về ăn chay giúp giảm cân

3 giờ trướcBài gốc

Nội dung

1. Lầm tưởng "ăn chay sẽ gầy"

2. Quá tải tinh bột vì ăn chay

3. Ăn chay khiến cơ thể thiếu hụt protein

4. Thực đơn ăn chay đơn điệu thiếu dưỡng chất quan trọng

5. Thiếu kiểm soát lượng dầu ăn - chất béo "giấu mặt" ảnh hưởng đến vóc dáng

Ăn chay từ lâu đã được xem là một lối sống lành mạnh, gắn liền với sự thanh tịnh, giảm cân và phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, một nghịch lý đang khiến nhiều người băn khoăn, dù đã kiêng thịt cá, chỉ ăn rau củ quả nhưng cân nặng lại tăng không kiểm soát. Phải chăng ăn chay thực sự làm chúng ta béo hơn? Câu trả lời nằm ở cách chúng ta ăn chay, chứ không phải bản chất của việc ăn chay.

1. Lầm tưởng "ăn chay sẽ gầy"

Thực phẩm ăn chay thường được làm từ tinh bột, chứa rất nhiều dầu ăn, đường, muối và các chất phụ gia để tăng hương vị gây tăng cân.

Nhiều người cho rằng chỉ cần không ăn thịt, cá là sẽ giảm cân. Tuy nhiên, thị trường thực phẩm chay hiện nay tràn ngập các sản phẩm chế biến sẵn hấp dẫn như giò chay, chả chay, xúc xích chay, sườn chay… Chúng thường được làm từ tinh bột như khoai tây, bột mì, đậu nành, đặc biệt là chứa rất nhiều dầu ăn, đường, muối và các chất phụ gia để tăng hương vị.

Một miếng "thịt chay" tưởng chừng vô hại có thể chứa lượng calo, chất béo và natri cao hơn cả một miếng thịt thật. Chất béo thực vật khi được dùng quá nhiều trong chế biến đặc biệt là chiên, xào, nấu cũng góp phần tích tụ mỡ thừa. Đường và muối trong thực phẩm chế biến sẵn không chỉ gây tăng cân mà còn tiềm ẩn nguy cơ về tim mạch và huyết áp.

Do vậy, hạn chế tối đa thực phẩm chay chế biến sẵn. Ưu tiên các món ăn chay tươi ngon, tự nấu tại nhà từ rau củ quả, các loại đậu, nấm.

2. Quá tải tinh bột vì ăn chay

Khi loại bỏ thịt ra khỏi khẩu phần ăn, nhiều người có xu hướng bù đắp bằng cách ăn nhiều cơm, bún, phở, bánh mì (tinh bột) để tạo cảm giác no và đủ năng lượng.

Thực tế, tinh bột (carbohydrate) là nguồn năng lượng chính của cơ thể. Tuy nhiên, khi cơ thể tiêu thụ quá nhiều tinh bột so với nhu cầu, lượng glucose dư thừa sẽ được gan chuyển hóa thành glycogen.

Khi kho dự trữ glycogen đầy, phần còn lại sẽ được chuyển hóa thành chất béo và tích trữ trong cơ thể. Điều này đặc biệt đúng với tinh bột tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng có chỉ số đường huyết cao, gây tăng đường huyết đột ngột và kích thích cơ thể sản xuất insulin, thúc đẩy quá trình tích mỡ.

Nên thay thế tinh bột trắng bằng tinh bột phức hợp như ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt, khoai lang, yến mạch. Cân bằng lượng tinh bột nạp vào với hoạt động thể chất.

3. Ăn chay khiến cơ thể thiếu hụt protein

Protein là dưỡng chất quan trọng giúp xây dựng cơ bắp, tạo cảm giác no lâu và duy trì quá trình trao đổi chất. Trong chế độ ăn chay, việc bổ sung đủ protein thường là một thách thức.

Sự thật khoa học:Khi thiếu protein, cơ thể sẽ không cảm thấy no đủ, dẫn đến việc bạn ăn nhiều hơn và thèm ăn vặt liên tục. Hơn nữa, protein có vai trò quan trọng trong việc duy trì khối lượng cơ bắp - yếu tố quyết định tốc độ trao đổi chất. Thiếu protein làm giảm cơ bắp, kéo theo giảm tốc độ đốt cháy calo, khiến việc giảm cân trở nên khó khăn hơn.

Giải pháp: Bổ sung đa dạng các nguồn protein thực vật: các loại đậu (đậu nành, đậu đen, đậu lăng), hạt (óc chó, hạnh nhân, hạt bí), nấm, quinoa, rau xanh đậm.

4. Thực đơn ăn chay đơn điệu thiếu dưỡng chất quan trọng

Một chế độ ăn chay đơn điệu, lặp đi lặp lại một vài món quen thuộc dễ dẫn đến việc thiếu hụt các vitamin và khoáng chất quan trọng, gây ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và sức khỏe tổng thể.

Việc thiếu hụt vitamin B12 (chủ yếu có trong động vật), sắt, kẽm, canxi, omega-3 thường gặp ở người ăn chay không đúng cách. Những dưỡng chất này đóng vai trò thiết yếu trong việc chuyển hóa năng lượng, chức năng tuyến giáp và điều hòa cảm giác thèm ăn.

Cần đa dạng hóa thực phẩm chay, kết hợp nhiều loại rau củ, quả, hạt và ngũ cốc khác nhau. Cân nhắc bổ sung vitamin và khoáng chất theo lời khuyên của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

5. Thiếu kiểm soát lượng dầu ăn - chất béo "giấu mặt" ảnh hưởng đến vóc dáng

Dù là dầu thực vật nhưng nếu sử dụng quá nhiều trong các món xào, rán, chiên thì đây vẫn là nguồn cung cấp calo và chất béo khổng lồ.

Một thìa dầu ăn nhỏ có thể chứa tới hơn 100 calo. Nếu thường xuyên ăn các món chay chiên rán, lượng calo nạp vào sẽ tăng lên đáng kể mà không hề hay biết, dẫn đến tích lũy mỡ thừa.

Ưu tiên các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp, nướng, áp chảo không dầu hoặc dùng lượng dầu vừa phải. Chọn dầu thực vật tốt cho sức khỏe như dầu ô liu nguyên chất, dầu hạt cải.

Hiện tượng "ăn chay nhưng tăng cân nhanh hơn ăn mặn" là một lưu ý mọi chế độ ăn, dù lành mạnh đến đâu, cũng cần sự hiểu biết và cân bằng. Ăn chay đúng cách vẫn là một con đường tuyệt vời để cải thiện sức khỏe, vóc dáng và tinh thần.

Để ăn chay hiệu quả, hãy nhớ ưu tiên thực phẩm tươi, nguyên chất; kiểm soát lượng tinh bột; đảm bảo đủ protein thực vật; đa dạng hóa thực đơn; hạn chế dầu mỡ, đường, muối. Nếu vẫn còn băn khoăn hoặc cần một kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa, đừng ngần ngại tìm đến sự tư vấn từ các chuyên gia dinh dưỡng.

ThS. BS Trần Phương Thảo

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/an-chay-tang-can-nhanh-hon-an-man-su-that-dang-sau-lam-tuong-ve-an-chay-giup-giam-can-169260208202055498.htm