Ăn chơi Chợ Lớn

3 giờ trướcBài gốc

Chợ Bình Tây

Vậy hãy bắt đầu trả lời mấy câu hỏi: Chợ Lớn có từ khi nào? Tại sao gọi là Chợ Lớn? Vì sao Chợ Lớn bị đổi tên, mất tên rồi lại mang tên một phường của TP.HCM?

Sau khi bị Nhà Thanh lật đổ năm 1644, tàn dư hoàng tộc Nhà Minh tiếp tục kháng cự cho đến năm 1662 thì thất bại. Từ năm 1683, hậu duệ nhà Minh và những người không chịu thuần phục nhà Thanh phải chạy sang Đàng Trong - vùng lãnh thổ Đại Việt do chúa Nguyễn kiểm soát, để lánh nạn, đông nhất là ở Hội An, cù lao Phố (Biên Hòa ngày nay) và Đề Ngạn (sau này gọi là Chợ Lớn). Chúa Nguyễn đã ban đặc ân cho người Minh được lập quê hương thứ hai tại Nam Đại Việt, cho thành lập Minh Hương xã. Từ đó những người Hoa di cư tự gọi là người Minh Hương để tỏ lòng trung thành với Nhà Minh và nhớ về quê hương bản quán.

Rồi do nhu cầu trao đổi hàng hóa, người Hoa lập chợ. So với một số chợ khác của người Việt trong vùng, ngôi chợ do người Hoa lập nên (khu vực Bưu điện Chợ Lớn ngày nay) đều lớn hơn hẳn nên được người dân gọi là Chợ Lớn. Khi chợ Bình Tây được Quách Đàm xây dựng, vì quá lớn, người ta gọi là “Chợ Lớn Mới”, còn chợ cũ gọi là “Chợ Lớn Cũ”. Dần dần Chợ Lớn trở thành tên gọi chung cho cả một khu vực đông đúc Hoa kiều, do đó chữ “Mới” bị bỏ đi khi “Chợ Lớn Cũ” không còn. Chợ Bình Tây còn được dân gian gọi là Chợ Lớn, tồn tại cho đến nay.

Nhà thờ Cha Tam

Năm 1867, thực dân Pháp chiếm nốt ba tỉnh Miền Tây, Chợ Lớn phát triển thành hạt tham biện (đơn vị hành chính cấp huyện ở Nam Kỳ thời Pháp thuộc), sau đó trở thành đô thị riêng biệt cạnh Sài Gòn. Ngày 27/4/1931, Chợ Lớn sáp nhập vào Sài Gòn thành khu Sài Gòn - Chợ Lớn. Năm 1956, đơn vị hành chính này được đổi tên thành đô thành Sài Gòn, địa danh Chợ Lớn chỉ còn được dùng để chỉ khu vực quận 5 và 6, một phần quận 11. Rồi 69 năm sau, ngày 1/7/2025, bốn phường 11, 12, 13, 14 của quận 5, diện tích 1,6km2, dân số 85.000 người hợp thành phường Chợ Lớn của TP.HCM.

Ngày nay, nếu du lịch Chợ Lớn (địa bàn các quận cũ nói trên), du khách được trải nghiệm những gì?

Trước hết, khi “lạc vào Chợ Lớn”, sẽ thấy đây là một Chinatown (khu phố Tàu) hải ngoại lớn nhất thế giới tính theo diện tích. Hoa kiều Chợ Lớn chủ yếu là người từ Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến và đảo Hải Nam, ngôn ngữ chính là tiếng Quảng Đông. Dù định cư qua nhiều đời, Hoa kiều vẫn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc mình, nổi tiếng đặc sắc với tín ngưỡng, kiến trúc, ẩm thực, thương mại ở TP.HCM.

Về kiến trúc, xin dẫn một số chùa, miếu trăm tuổi thờ cúng tổ tiên, bảo hộ nghề nghiệp và cầu bình an, đồng thời cũng là hội quán để hội họp, quản lý di dân, giúp đỡ đồng hương của người Hoa Chợ Lớn.

Chùa Bà Thiên Hậu

Đó là hội quán Tuệ Thành, còn gọi là chùa Bà Thiên Hậu được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVIII bởi một nhóm người Hoa gốc Tuệ Thành (Quảng Châu) để thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu.

Đó là chùa Ôn Lăng, còn gọi là chùa Quan Âm, xây dựng năm 1740, khuôn viên 1.800m2, lợp mái ống, thờ 16 vị thần tiên. Ngày đầu năm, nơi đây có tục “đánh kẻ tiểu nhân”: Dùng dép đập mạnh vào hình nhân tượng trưng cho điều xấu để nó không hại người lành.

Đó là hội quán Hà Chương xây năm 1809 với mái đầu đao cong như chiếc thuyền, trên mái đắp tượng Li Vẫn để trấn hỏa, trên đỉnh gờ mái có tượng người cưỡi long mã vượt vòng lửa tượng trưng cho chí nam nhi ngang dọc bốn bể. Nơi chính điện có 4 cây cột đá nguyên khối chạm khắc rồng quấn tinh xảo mà người xưa dùng thuyền mang chúng từ Phúc Kiến sang đây với hàm ý không quên nguồn cội.

Đó là hội quán Nhị Phủ, tức miếu Nhị Phủ hay chùa Ông Bổn do nhóm người Hoa ở hai phủ Tuyền Châu và Dương Châu (Phúc Kiến) xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII với khuôn viên 2.500m2, vì kèo chồng rường, mái hai tầng, có sân trước khá rộng để tổ chức múa lân sư rồng trong các dịp lễ hội. Năm 1998, hội quán Nhị Phủ được công nhận là Di tích cấp Quốc gia.

Đó là hội quán Nghĩa An hay chùa Ông có giá trị về nghệ thuật thư pháp, nghệ thuật chạm đá và chạm gỗ nửa cuối thế kỷ XIX, là nơi bảo tồn truyền thống văn hóa, tín ngưỡng và cả những hiện vật quý giá của cộng đồng người Triều Châu.

Một lễ hội của người Hoa Chợ Lớn

Đó là hội quán Phước An do những người Hoa có nguyên quán ở bảy phủ thuộc các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang xây dựng trên nền ngôi miếu cổ An Hòa từ năm 1865, được trùng tu vào năm 1902.

Các chùa, miếu - hội quán ấy, ngoài thờ các vị Quảng Trạch tôn vương, Thái Tuế gia gia, Ngọc Hoàng đại đế, Thích ca Phật tổ, Quan Âm Bồ Tát, Phúc Đức Chính Thần, Quan Thánh Đế Quân, bà Thiên Hậu… hầu hết có gian thờ Tề Thiên Đại Thánh.

Ở phường Chợ Lớn còn có nhà thờ Cha Tam 126 năm tuổi, tên chính thức là nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê (François Xavier), kiến trúc kiểu Gothique nhưng yếu tố văn hóa Hoa được coi trọng với cổng tam quan đặc trưng của đình chùa Á Đông, mái ngói âm dương xanh đồng, đầu đao uốn cong và tượng cá chép hai bên thánh giá. Tên nhà thờ ghi bằng chữ Hán - rất ít xuất hiện ở các nhà thờ Công giáo truyền thống.

Du khách đến Chợ Lớn hầu hết đều ghé chợ Bình Tây (Chợ Lớn Mới) với mặt bằng hình chữ nhật 25.000 m², 12 cổng, kiến trúc độc đáo theo lối Á Đông, để mua sắm và tham quan. Chợ Bình Tây do Quách Đàm - một thương nhân Hoa kiều chuyên về gạo và tàu thủy bỏ tiền xây dựng năm 1927 với điều kiện tượng toàn thân của ông được dựng giữa giếng trời khuôn viên chợ, là đầu mối sỉ hàng hóa lớn nhất miền Nam, được phân phối khắp nơi trong nước, bán sỉ sang thị trường một số nước Đông Nam Á.

Món ăn đặc trưng Chợ Lớn

Chợ Lớn mang đậm dấu ấn văn hóa Trung Hoa với những con phố chuyên doanh sầm uất, như phố Hải Thượng Lãn Ông nổi tiếng về thuốc Bắc gia truyền, dược liệu, và các sản phẩm y học cổ truyền; phố Lương Nhữ Học là phố lồng đèn với đủ loại đèn lồng rực rỡ, đặc biệt nhộn nhịp vào dịp Trung Thu; phố Phùng Hưng chuyên về văn phòng phẩm, vật liệu trang trí; phố Tháp Mười chuyên hoa vải, phụ kiện trang trí… Và không ít những con đường đậm chất thương mại với tiệm vải, quần áo, cửa hàng vàng bạc, nữ trang… Chợ Lớn là một trung tâm buôn bán phồn thịnh nhất đất nước, không chỉ của người Hoa mà còn có cả người Việt.

Dạo chơi cả buổi hay cả ngày, đã mệt và đói, du khách ghé phố ẩm thực Hà Tôn Quyền hay bất cứ phố nào đều có quán ăn tuổi tính bằng đời người, đậm chất Hoa, vì thế dân gian mới có câu “Ăn quận Năm, nằm quận Ba”. Nền ẩm thực tại Chợ Lớn rất đa dạng với há cảo, sủi cảo, xá xíu, xíu mại, phá lấu, hủ tíu (tên gốc là “củi tíu”), bánh bao, chân vịt rút xương, vịt quay Bắc Kinh, heo quay, cơm chiên Dương Châu, đậu hũ Tứ Xuyên… Mỗi món ăn thức uống là sự kết hợp của nguyên liệu với sự tài hoa của những đầu bếp đã giữ gìn công thức gia truyền qua bao thế hệ. Chợ Lớn “thiên đường” cho giới sành ăn tìm về thưởng thức ẩm thực danh bất hư truyền.

Phương Hà

Nguồn DNSG : https://doanhnhansaigon.vn/an-choi-cho-lon-332041.html