Người dân mua sắm tại một khu chợ ở Chennai, Ấn Độ. Ảnh: AFP/TTXVN
Tuy nhiên, việc thiếu vắng các cải cách mang tính đột phá cùng quyết định tăng thuế giao dịch chứng khoán đã khiến giới đầu tư thất vọng, kéo thị trường chứng khoán giảm điểm ngay trong phiên giao dịch đặc biệt vào cuối tuần.
Tăng trưởng vẫn cao nhưng áp lực ngày càng lớn
Theo hãng tin Reuters, báo cáo kinh tế đi kèm ngân sách cho thấy Ấn Độ được kỳ vọng khép lại năm tài khóa hiện tại với mức tăng trưởng GDP 7,4%, tiếp tục là một trong những nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Động lực chính vẫn đến từ chi tiêu công cho hạ tầng, các gói cắt giảm thuế thu nhập và tiêu dùng được triển khai trong thời gian qua, giúp kích thích chi tiêu nội địa.
Tuy vậy, bức tranh vĩ mô đang xuất hiện nhiều gam màu xám. Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lượng cổ phiếu Ấn Độ kỷ lục, lên tới khoảng 22 tỷ USD kể từ đầu năm ngoái, trong khi đồng rupee liên tục suy yếu và rơi xuống mức thấp nhất từ trước đến nay. Áp lực bên ngoài cũng gia tăng khi Mỹ, dưới thời Tổng thống Donald Trump, áp thuế cao đối với hàng hóa xuất khẩu từ Ấn Độ, làm dấy lên lo ngại về triển vọng thương mại và dòng vốn.
Củng cố tài chính nhà nước
Trình bày ngân sách trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Nirmala Sitharaman nhấn mạnh thông điệp “tăng trưởng đi đôi với ổn định”, khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục thắt chặt kỷ luật tài chính trong khi vẫn duy trì chi tiêu cho các lĩnh vực then chốt. Mục tiêu thâm hụt ngân sách được đặt ở mức 4,3% GDP trong năm tới, giảm nhẹ so với 4,4% của năm hiện tại, đồng thời tỷ lệ nợ công trên GDP dự kiến hạ xuống 55,6%.
Chính phủ Ấn Độ dự kiến vay khoảng 17,2 nghìn tỷ rupee từ thị trường trái phiếu để tài trợ cho ngân sách. Quy mô vay lớn này khiến thị trường trái phiếu vẫn trong trạng thái nhạy cảm, nhất là khi lợi suất đã tăng do lo ngại về tốc độ củng cố chậm hơn kỳ vọng của một bộ phận nhà đầu tư.
Đặt cược vào sản xuất trong nước
Một trong những trụ cột quan trọng nhất của ngân sách năm nay là chiến lược mở rộng sản xuất trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tạo việc làm cho lực lượng lao động trẻ đang tăng nhanh. Chính phủ đặt mục tiêu ưu tiên phát triển bảy lĩnh vực chiến lược, bao gồm dược phẩm, bán dẫn, nam châm đất hiếm, hóa chất, tư liệu sản xuất, dệt may và hàng thể thao.
Ngoài ra, New Delhi sẽ tiến hành rà soát khoảng 200 cụm công nghiệp cũ trên toàn quốc, nhằm hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Mục tiêu dài hạn của chính phủ Modi là nâng tỷ trọng ngành sản xuất từ mức dưới 20% GDP hiện nay lên 25%, qua đó tạo hàng triệu việc làm mới mỗi năm.
Theo phân tích của BBC, việc đẩy mạnh sản xuất diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và thương mại gia tăng trên toàn cầu. Ấn Độ đang tìm cách xây dựng các chuỗi cung ứng nội địa vững chắc hơn, đặc biệt ở những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như đất hiếm, bán dẫn và trung tâm dữ liệu. Ngân sách cũng đưa ra các ưu đãi dài hạn cho doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào trung tâm dữ liệu, bao gồm kỳ nghỉ thuế kéo dài đến năm 2047, nhằm thu hút dòng vốn lớn vào lĩnh vực này.
Hạ tầng tiếp tục là động lực chính
Chi tiêu cho hạ tầng tiếp tục được xem là “xương sống” của chiến lược tăng trưởng. Ngân sách dành cho đầu tư công vào đường bộ, đường sắt và cảng biển được nâng lên 12,2 nghìn tỷ rupee, tăng khoảng 9% so với năm trước. Chính phủ kỳ vọng các dự án này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn mà còn cải thiện năng lực logistics, giảm chi phí cho doanh nghiệp trong dài hạn.
Trong khi đó, chi tiêu quốc phòng tăng ở mức khiêm tốn, phản ánh sự cân nhắc giữa yêu cầu an ninh và mục tiêu kiểm soát ngân sách. Một số nhà phân tích cho rằng mức tăng này cho thấy chính phủ ưu tiên ổn định tài khóa hơn là mở rộng chi tiêu quân sự mạnh mẽ, dù môi trường an ninh khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Thuế giao dịch gây sốc cho thị trường
Điểm gây tranh cãi lớn nhất của ngân sách lại nằm ở quyết định tăng thuế giao dịch chứng khoán, đặc biệt đối với các sản phẩm phái sinh. Thuế đối với giao dịch hợp đồng tương lai và quyền chọn được nâng đáng kể, đi ngược lại kỳ vọng của thị trường vốn đang mong chờ các biện pháp hỗ trợ thanh khoản.
Phản ứng diễn ra gần như ngay lập tức. Trong phiên giao dịch đặc biệt vào Chủ nhật (1/2), chỉ số chứng khoán chính của Ấn Độ giảm khoảng 1%, với mức sụt giảm mạnh hơn ở nhóm cổ phiếu ngân hàng, hạ tầng, quốc phòng và đặc biệt là các doanh nghiệp liên quan đến thị trường vốn. Giới phân tích cảnh báo việc tăng thuế có thể làm giảm khối lượng giao dịch, tăng chi phí cho nhà đầu tư và ảnh hưởng đến vai trò của thị trường phái sinh trong phòng ngừa rủi ro.
Ngân sách “không pháo hoa”
Đánh giá tổng thể, nhiều chuyên gia cho rằng ngân sách năm nay mang tính thận trọng, không tạo ra cú hích lớn nhưng cũng không gây cú sốc nghiêm trọng cho nền kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn, chính phủ Modi dường như chọn con đường “đi chậm nhưng chắc”, tập trung vào các giải pháp dài hạn như sản xuất, hạ tầng và ổn định tài khóa.
Tuy nhiên, phản ứng tiêu cực của thị trường cho thấy thách thức trong việc cân bằng giữa cải cách, kỷ luật ngân sách và kỳ vọng của nhà đầu tư. Việc đặt cược vào sản xuất có thể mang lại lợi ích bền vững trong dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, chính phủ Ấn Độ vẫn phải đối mặt với áp lực từ dòng vốn ngoại, thị trường tài chính và những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.
Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc