Ấn Độ nỗ lực triển khai biện pháp chống sốc nhiệt giữa nắng nóng cực đoan

2 giờ trướcBài gốc

Phun sương để làm giảm nhiệt trên đường phố tại Jaipur, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Năm 2026, Ấn Độ tiếp tục đối mặt với các đợt nắng nóng cực đoan nghiêm trọng khi nhiều khu vực ghi nhận nhiệt độ vượt 45°C, kéo theo nguy cơ sốc nhiệt, thiếu điện, khủng hoảng nước và gia tăng áp lực y tế công cộng. Theo Reuters hôm 21/5, cùng ngày, dữ liệu từ Bộ Điện lực liên bang Ấn Độ cho thấy nhu cầu điện của nước này đã đạt mức cao chưa từng thấy - hơn 270,73 GW, vượt kỷ lục 265,44 GW của ngày trước đó. Nguyên nhân là do nhu cầu làm mát tăng vọt dưới tác động của đợt nắng nóng cực đoan kéo dài. Trong bối cảnh đó, chính quyền trung ương và các bang của Ấn Độ đã triển khai hàng loạt biện pháp chống sốc nhiệt nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, duy trì ổn định xã hội và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Một trong những biện pháp quan trọng nhất mà Ấn Độ triển khai là mở rộng hệ thống Kế hoạch Hành động chống nắng nóng (HAP) trên phạm vi toàn quốc. Theo Cơ quan Khí tượng Ấn Độ, HAP hiện tập trung vào việc cung cấp cảnh báo sớm về các hiện tượng thời tiết cực đoan, bao gồm phát hành các bản tin cảnh báo đặc biệt về sóng nhiệt và dự báo tác động dựa trên ảnh hưởng, cung cấp hướng dẫn về các biện pháp quy hoạch đô thị thích ứng với nhiệt như mái nhà giảm nhiệt, rừng đô thị, hồ nước và cơ sở hạ tầng bức xạ nhiệt… Các cảnh báo này được gửi tới cơ quan quản lý thiên tai, ngành y tế, ngành giao thông, đường sắt, trường học và chính quyền địa phương. Việc cảnh báo sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng tại Ấn Độ vì nhiều nhóm dân cư dễ bị tổn thương như lao động ngoài trời, người già, trẻ em, người nghèo đô thị và người sống trong khu nhà tạm cư thường không có điều kiện tiếp cận hệ thống làm mát hiện đại.

Bên cạnh đó, khác với trước đây khi các kế hoạch chống nóng chủ yếu mang tính phản ứng ngắn hạn, năm 2026 Ấn Độ bắt đầu xây dựng mô hình thích ứng dài hạn hơn. Theo tạp chí Down To Earth ngày 12/5, nhiều bang ở Ấn Độ hiện đã ban hành cả HAP ở cấp bang lẫn cấp thành phố, kết hợp với các hướng dẫn về “làm mát đô thị” như thiết kế mái nhà giảm nhiệt, tăng cây xanh đô thị, thiết kế thông gió tự nhiên và giảm hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị”. Điều này cho thấy Ấn Độ đang chuyển dần từ mô hình “chống nóng khẩn cấp” sang mô hình “quản trị khí hậu đô thị”. Ví dụ, bang Tamil Nadu đã tăng cường khả năng chống chịu nắng nóng bằng cách tuyên bố sóng nhiệt là thảm họa riêng của bang, cho phép sử dụng Quỹ Ứng phó Thảm họa Cấp bang (SDRF) để cứu trợ và làm công tác chuẩn bị. Bang này cũng triển khai cả kế hoạch HAP cấp bang lẫn cấp thành phố và cùng với việc đưa ra Hướng dẫn Làm mát đô thị, còn thúc đẩy mô hình xây dựng mái nhà giảm nhiệt, phủ xanh đô thị và quy hoạch thích ứng khí hậu. Chính sách tạo mảng xanh đô thị của Tamil Nadu yêu cầu ít nhất 15% diện tích đô thị phải có cây xanh. Sáng kiến “Trường học Xanh” đã giúp giảm nhiệt độ lớp học từ khoảng 31°C xuống 27°C nhờ lớp phủ mái chống nóng, giảm khoảng 3 - 4°C nhiệt độ cảm nhận trong giờ học. Tamil Nadu cũng hợp tác với chính phủ Vương quốc Anh để thành lập Trung tâm Chống chịu Nắng nóng nhằm hỗ trợ kỹ thuật và điều phối.

Người dân uống nước giải nhiệt trong ngày nắng nóng tại Amaritsa, bang Punjab. Ảnh: THX/TTXVN

Một điểm rất đáng chú ý nữa là Ấn Độ hiện bắt đầu coi chống sốc nhiệt là một phần của chính sách y tế công cộng quốc gia. Trong báo cáo đưa ra ngày 28/4, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết căng thẳng do nóng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, đồng thời có thể làm trầm trọng thêm các bệnh nền như bệnh tim mạch, tiểu đường, các vấn đề sức khỏe tâm thần, hen suyễn, và cũng có thể làm tăng nguy cơ tai nạn cũng như sự lây lan của một số bệnh truyền nhiễm. Do đó, các kế hoạch chống nóng hiệu quả phải xác định nhóm dễ tổn thương, chuẩn bị năng lực bệnh viện, xây dựng hệ thống phản ứng khẩn cấp và tăng tiếp cận không gian làm mát. Về phần mình, Bộ Y tế và Bộ Y Học Cổ truyền Ayush của Ấn Độ liên tục phát hành khuyến cáo cộng đồng về uống đủ nước, tránh tiếp xúc nhiệt cao, nhận diện dấu hiệu sốc nhiệt và sơ cứu khẩn cấp. Trong khuyến cáo mới nhất đưa ra ngày 22/5, Bộ Y Học Cổ truyền Ayush nhấn mạnh tới các quy trình khẩn cấp cấp cứu sốc nhiệt, kêu gọi đưa nạn nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức. Cơ quan này cũng lưu ý tới việc chăm sóc đặc biệt cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và lao động ngoài trời cần được theo dõi sát trong các đợt nắng nóng; người mắc bệnh mãn tính như bệnh tim hoặc tăng huyết áp cần được quan tâm đặc biệt và đảm bảo bù nước đầy đủ; người sử dụng lao động cần cung cấp khu vực nghỉ có bóng râm, cho phép nghỉ uống nước thường xuyên và áp dụng các biện pháp thích nghi dần với nhiệt độ cho người lao động.

Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực, nhưng Ấn Độ vẫn đối mặt rất nhiều khó khăn trong chống sốc nhiệt. Vấn đề lớn nhất là quy mô dân số quá lớn và mức độ bất bình đẳng cao. Với hơn 1,47 tỷ dân, trong đó hàng trăm triệu người sống trong điều kiện nhà ở thiếu khả năng làm mát, việc bảo vệ toàn bộ dân cư trước các đợt nhiệt cực đoan là thách thức rất lớn. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu cho rằng các HAP của Ấn Độ vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa chính sách và thực thi do thiếu ngân sách, thiếu dữ liệu, thiếu phối hợp liên ngành và chưa có cơ chế giám sát hiệu quả. Một vấn đề khác là hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị” tại các thành phố lớn như Delhi, Mumbai hay Chennai đang ngày càng nghiêm trọng do bê tông hóa, thiếu cây xanh và mật độ xây dựng quá cao. Các chuyên gia khí hậu cho rằng nếu không cải tạo cấu trúc đô thị, các biện pháp ứng phó ngắn hạn sẽ ngày càng kém hiệu quả trước các đợt nắng nóng kéo dài hơn trong tương lai.

Dù vậy, năm 2026 vẫn được xem là bước ngoặt quan trọng trong chính sách chống sốc nhiệt của Ấn Độ. Nếu trước đây nắng nóng thường được xem như hiện tượng thời tiết mùa hè, thì hiện nay New Delhi bắt đầu nhìn nhận đây là vấn đề liên quan tới an ninh quốc gia, vấn đề y tế công cộng, vấn đề lao động và vấn đề quy hoạch đô thị. Điểm quan trọng nhất trong cách tiếp cận mới của Ấn Độ là kết hợp cảnh báo sớm, quản trị cộng đồng, y tế công cộng, cải tạo đô thị và thích ứng khí hậu dài hạn. Điều này phản ánh một thay đổi lớn trong tư duy quản trị: chống sốc nhiệt không chỉ là cứu trợ khẩn cấp, mà là xây dựng khả năng chống chịu của toàn xã hội trước khí hậu cực đoan ngày càng khắc nghiệt.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/an-do-no-luc-trien-khai-bien-phap-chong-soc-nhiet-giua-nang-nong-cuc-doan-20260525202954571.htm