Quốc lộ 91 đoạn đi qua cánh đồng lúa xã Bình Mỹ.
Mùa xuân về trên An Giang trong nhịp chuyển động rộn ràng của đất trời và con người. Gió biển Tây mang vị mặn nồng thổi dọc những cảng cá tấp nập tàu ra vào. Trên tuyến biên giới giáp Vương quốc Campuchia, các cửa khẩu nhộn nhịp dòng xe hàng nối dài trong nắng sớm. Ở vùng nội địa, những cánh đồng lúa đông xuân chín vàng, nông dân phấn khởi đón mùa thu hoạch đầu năm. Ba không gian, biển, biên mậu và đồng bằng, hòa quyện thành thế “ba chân kiềng” vững chắc, tạo nền tảng để An Giang bước vào giai đoạn mới với tâm thế tự tin và khát vọng bứt phá.
BIỂN MỞ LỐI TỪ BẾN CẢNG ĐẾN CHUỖI GIÁ TRỊ
An Giang hiện là một trong những trung tâm thủy sản lớn của khu vực với chuỗi sản phẩm đa dạng từ cá tra, tôm, cá biển đến nuôi trồng xa bờ. Năm 2025, tổng sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản ước đạt 1,6 triệu tấn, phần lớn phục vụ chế biến xuất khẩu. Ngành thủy sản được phát triển theo hướng đồng bộ, từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến và logistics, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và tạo việc làm ổn định cho người dân ven biển.
Cùng với thủy sản, An Giang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kinh tế biển, phát triển các khu đô thị sinh thái ven biển. Một số cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và bến cảng du lịch được nâng cấp. Xuất khẩu thủy sản duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định. Du lịch biển, đảo tăng trưởng mạnh nhất là tại Phú Quốc, từng bước khẳng định vị thế điểm đến tầm cỡ quốc tế, đóng góp nguồn thu quan trọng cho ngân sách. Hiện, giá trị tăng trưởng kinh tế biển chiếm gần 80% tổng giá trị GRDP toàn tỉnh, phản ánh rõ nét hiệu quả từ chiến lược khai thác biển Tây.
Những bước đi đó phù hợp với đánh giá của giới chuyên gia. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam nhận định: “Kinh tế biển là lợi thế vượt trội của An Giang so với nhiều địa phương đồng bằng sông Cửu Long. Đây là động lực tăng trưởng chính gắn với an ninh, quốc phòng và tiềm năng du lịch biển, đảo, đặc biệt là Phú Quốc được định hướng trở thành trung tâm du lịch tầm cỡ quốc tế”. Theo ông Hồi, vùng biển, đảo An Giang giàu tài nguyên sinh học, hệ sinh thái nhiệt đới đa dạng, rất thuận lợi để phát triển thủy sản khai thác và nuôi trồng bền vững.
Từ nền tảng khoa học và thực tiễn, An Giang đang chuyển mạnh từ khai thác tiềm năng sang kiến tạo không gian phát triển kinh tế biển có chiều sâu, bài bản và bền vững. Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, An Giang trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, khẳng định quyết tâm biến biển Tây thành động lực tăng trưởng bền vững.
BIÊN MẬU NHỘN NHỊP, LOGISTICS THÀNH “ĐƯỜNG DÂY” MỚI
Từ không gian biển rộng mở, mạch phát triển tiếp tục lan tỏa trên tuyến biên giới phía Tây Bắc. Những ngày đầu xuân, tại Cửa khẩu quốc gia Khánh Bình, dòng xe container nối nhau làm thủ tục xuất, nhập khẩu. Thương nhân Lê Văn Thành gắn bó lâu năm với khu vực cửa khẩu này cho biết: “Hàng hóa lưu thông đều, thủ tục thông thoáng. Buôn bán ổn định giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất ngay từ đầu năm”.
An Giang có hơn 148km đường biên giới trên bộ giáp Vương quốc Campuchia, với 7 cửa khẩu, trong đó có 3 cửa khẩu quốc tế gồm: Vĩnh Xương, Tịnh Biên và Hà Tiên. Hệ thống cửa khẩu này tạo lợi thế lớn để tỉnh phát triển kinh tế biên mậu, trở thành cửa ngõ trung chuyển hàng hóa chiến lược của đồng bằng sông Cửu Long với Campuchia và khu vực vịnh Thái Lan. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, năm 2025, tổng lượt người và phương tiện qua lại các cửa khẩu đạt gần 1 triệu lượt, kim ngạch xuất, nhập khẩu hơn 1,16 tỷ USD, đóng góp tích cực vào tăng trưởng thương mại và dịch vụ.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Trung Hồ khẳng định, thương mại biên giới không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần củng cố an ninh, tăng cường quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Campuchia. Giai đoạn 2021 - 2025, kim ngạch xuất, nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới tăng bình quân 12,7%/năm, trở thành điểm sáng trong bức tranh phát triển kinh tế của tỉnh. Biên mậu đang từng bước trở thành đòn bẩy quan trọng, kết nối chặt chẽ với kinh tế biển, thúc đẩy logistics, dịch vụ và xuất khẩu.
ĐỒNG BẰNG LÀM “CHÂN TRỤ” NUÔI SỨC BẬT DÀI HƠI
Giữa 2 không gian biển và biên mậu, vùng đồng bằng An Giang giữ vai trò nền tảng vững chắc cho toàn bộ cấu trúc kinh tế của tỉnh. Từ lâu, An Giang được xem là một trong những vựa lúa lớn của cả nước, đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Sau sáp nhập, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, quỹ đất sản xuất nông nghiệp lớn hơn và đa dạng hơn, trải dài từ lúa gạo, thủy sản nước ngọt đến cây ăn trái và nuôi trồng ven biển. Năm 2025, toàn tỉnh gieo trồng hơn 1,34 triệu ha, sản lượng lúa đạt gần 8,8 triệu tấn, tiếp tục khẳng định vị thế trọng điểm của An Giang trong nền nông nghiệp quốc gia.
Nông nghiệp An Giang đang chuyển mạnh từ tư duy “làm nhiều” sang “làm tốt”, từ sản xuất thuần túy sang kinh tế nông nghiệp. Các mô hình cánh đồng lớn, vùng sản xuất tập trung, liên kết chuỗi giá trị gắn với doanh nghiệp và hợp tác xã ngày càng phát triển. Anh Nguyễn Văn Tư - nông dân xã Hòn Đất chia sẻ: “Có hợp tác xã và doanh nghiệp bao tiêu, bà con yên tâm sản xuất, thu nhập ổn định hơn trước”.
Không gian đồng bằng hôm nay còn mở ra trục phát triển đô thị, dịch vụ và logistics mới, kết nối các đô thị như Long Xuyên, Rạch Giá, Châu Đốc, Hà Tiên. Chuỗi đô thị này đóng vai trò trung tâm tiêu thụ, chế biến và trung chuyển nông, thủy sản cho toàn tỉnh và khu vực. Mùa nước nổi từng là thách thức nay trở thành nguồn lực phát triển. Các mô hình lúa - cá, nuôi trồng thủy sản sinh thái và du lịch mùa nước nổi giúp người dân thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu, đồng thời tạo thêm sinh kế và giá trị gia tăng. Đồng bằng An Giang vì thế không chỉ là “vựa lúa” mà đang chuyển mình thành không gian kinh tế nông nghiệp bền vững, hài hòa với tự nhiên.
Một số chuyên gia nhận định ít có tỉnh nào hội tụ đầy đủ lợi thế như An Giang: Một bên là biển rộng, một bên là biên giới quốc gia và ở giữa là vùng đồng bằng màu mỡ, trù phú. Ba trụ cột này không tồn tại riêng lẻ mà bổ trợ lẫn nhau, tạo thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của An Giang. Biển mang lại giá trị gia tăng từ thủy sản, du lịch và dịch vụ; biên mậu mở rộng thị trường, thúc đẩy thương mại và logistics; đồng bằng bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế bền vững cho người dân.
Khai thác tiềm năng, lợi thế trên, An Giang đang khéo léo kết nối các trụ cột kinh tế, biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng, kiến tạo chuỗi giá trị khép kín và bền vững. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mừng nhấn mạnh: “Kinh tế biển và kinh tế biên mậu đã trở thành trụ cột chiến lược. Hạ tầng ven biển, du lịch, dịch vụ và nuôi trồng thủy sản phát triển đồng bộ, tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho tỉnh”. Với nền tảng này, năm 2025, An Giang tăng trưởng kinh tế 8,39%, đứng đầu đồng bằng sông Cửu Long, tạo đà vững chắc cho chặng đường phát triển mới.
Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đại hội Đảng bộ tỉnh xác định mục tiêu đưa An Giang trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước, trong đó phát triển kinh tế biển là một trong những đột phá chiến lược. Khu kinh tế cửa khẩu và hệ thống các cửa khẩu sẽ trở thành trung tâm giao thương hàng hóa, dịch vụ góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng biên. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang đánh giá, An Giang đã và đang phát huy hiệu quả nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biên mậu và kinh tế biển; du lịch và dịch vụ biển tăng trưởng mạnh, trở thành động lực quan trọng cho nhiệm kỳ tới.
Để trở thành tỉnh có nền kinh tế phát triển khá của cả nước, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải cho biết, An Giang sẽ tập trung các nguồn lực đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. Tỉnh tập trung phát triển không gian tích hợp biển - biên - nội địa, với 5 đô thị động lực gồm: Rạch Giá, Phú Quốc, Hà Tiên, Châu Đốc, Long Xuyên đóng vai trò đầu tàu thúc đẩy tăng trưởng ven biển và liên kết xuyên biên giới.
Từ biển Tây rộng mở qua dải biên giới sôi động đến vùng đồng bằng phù sa trù phú, An Giang bước vào mùa xuân mới với tầm vóc mới, tâm thế mới và khát vọng phát triển bền vững. Thế “ba chân kiềng” vững chắc không chỉ giúp tỉnh đứng vững trước biến động mà còn tạo lực bật để An Giang đi nhanh, xa và bền hơn trên hành trình phía trước.
TÚ LY