Những vụ án điển hình
Trước đây, có thời điểm, khi nhắc đến An Giang, người ta hay nghĩ đến những "điểm nóng" buôn lậu quy mô lớn, hoạt động có tổ chức, gây áp lực lớn đối với công tác quản lý. Những vụ án điển hình như đường dây buôn lậu vàng do "bà trùm" Nguyễn Thị Kim Hạnh (Mười Tường) cầm đầu, hay vụ của Vi Ngươn Thạnh (Tỷ đường) với hàng nghìn tấn đường cát vận chuyển trái phép qua biên giới cho thấy mức độ tinh vi và tính chất phức tạp của loại tội phạm này.
Tính chất phức tạp của buôn lậu tại An Giang từng được thể hiện rõ qua những vụ án điển hình có quy mô lớn, hoạt động chuyên nghiệp. Đơn cử như vụ buôn lậu vàng do Nguyễn Thị Kim Hạnh (tức Mười Tường) cầm đầu bị phát hiện vào tháng 10/2020. Lực lượng chức năng thu giữ 51kg vàng 9999, trị giá khoảng 72 tỷ đồng, được vận chuyển trái phép từ Campuchia về Việt Nam qua các tuyến kênh, rạch biên giới.
Đường dây này hoạt động khép kín, sử dụng phương tiện thủy tốc độ cao, tổ chức vận chuyển theo từng chặng, sau đó đưa về tập kết trước khi phân phối cho các tiệm vàng trong nước. Đáng chú ý, các đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức, móc nối nhiều mắt xích trung gian nhằm né tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng.
Siết chặt kiểm soát khu vực biên giới xã Vĩnh Xương
Sau quá trình điều tra, xét xử, tháng 8/2023, TAND tỉnh An Giang đã tuyên phạt Nguyễn Thị Kim Hạnh 23 năm tù về các tội "buôn lậu" và "vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới", cùng nhiều mức án nghiêm khắc đối với các đồng phạm. Đây được xem là một trong những vụ án buôn lậu vàng lớn nhất từng được triệt phá trên địa bàn.
Không chỉ vàng, buôn lậu đường cát cũng từng là "điểm nóng" kéo dài nhiều năm. Vụ án Vi Ngươn Thạnh (Tỷ đường) bị TAND tỉnh An Giang tuyên phạt 10 năm tù vào năm 2016 là minh chứng rõ nét. Đường dây này vận chuyển hàng nghìn tấn đường cát từ Campuchia vào nội địa, hình thành các đầu mối tiêu thụ lớn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường và sản xuất trong nước.
Với đường biên giới dài hơn 155km, nhiều cửa khẩu, đường mòn, cùng hệ thống sông ngòi chằng chịt, An Giang từ lâu được xác định là địa bàn trọng điểm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Nếu không kiểm soát chặt, chính điều kiện giao thương thuận lợi này sẽ trở thành "kẽ hở" để hình thành các đường dây buôn lậu quy mô lớn. Đến nay, những "điểm nóng" mang tính tổ chức, quy mô cơ bản đã được triệt xóa. Tuy nhiên, buôn lậu không biến mất, mà chuyển sang trạng thái nhỏ lẻ, phân tán và tinh vi hơn.
Ban Chỉ đạo 389 tỉnh An Giang cho biết, năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện 1.838 vụ vi phạm, trong đó có 379 vụ buôn lậu, 1.385 vụ gian lận thương mại, 74 vụ hàng giả; thu nộp ngân sách hơn 295 tỷ đồng, khởi tố 80 vụ với 96 bị can. Những con số này vừa khẳng định hiệu quả đấu tranh, vừa cho thấy tính chất phức tạp, không thể chủ quan.
Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương vừa có đường bộ lẫn đường sông
Hoạt động buôn lậu hiện nay đang chuyển mạnh về phương thức, từ quy mô lớn sang phân tán, linh hoạt và khó nhận diện hơn. Các đối tượng chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển nhiều lần, lợi dụng đêm tối, địa hình sông nước để qua biên giới; thuê người dân vận chuyển, tổ chức canh gác, theo dõi lực lượng chức năng. Đáng chú ý, buôn lậu còn dịch chuyển sang không gian mạng, thông qua mạng xã hội và thương mại điện tử, khiến việc kiểm soát ngày càng phức tạp.
Tại Hội nghị tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của tỉnh năm 2025, triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, ông Nguyễn Thanh Phong (Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 tỉnh) nhấn mạnh: "Tình trạng buôn bán hàng gian, hàng giả vẫn còn, trong khi lực lượng kiểm soát của tỉnh trong thời gian tới khó tăng cường, đòi hỏi các ngành, các cấp phải chủ động, siết chặt kiểm tra, kiểm soát, không để phát sinh điểm nóng".
Đây không chỉ là cảnh báo, mà là yêu cầu mang tính xuyên suốt trong công tác đấu tranh hiện nay, đó là chủ động phòng ngừa, kiểm soát từ sớm, không để hình thành các tụ điểm phức tạp. Kết quả đạt được thời gian qua là hệ quả của sự chỉ đạo quyết liệt, tổ chức thực hiện đồng bộ và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng. Từ Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển và Hải quan đến Quản lý thị trường đều duy trì kiểm soát trên các tuyến trọng điểm, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.
Đường cát nhập lậu tại các lò nấu đường phèn ở xã Vĩnh Xương trước đây (ảnh tư liệu)
Không để tái hình thành "điểm nóng"
Một minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến tại khu vực biên giới là câu chuyện ở xã Vĩnh Xương. Trước đây, địa bàn này từng tồn tại đến 7 cơ sở nấu đường phèn, hoạt động sôi động, gắn với nguồn nguyên liệu đường cát không rõ xuất xứ, tiềm ẩn nguy cơ buôn lậu kéo dài và gây phức tạp an ninh trật tự.
Thực tế cho thấy, khu vực biên giới không có vùng nguyên liệu mía, cũng không có cơ sở sản xuất đường cát, nhưng các lò nấu đường phèn vẫn hoạt động liên tục, đặt ra nghi vấn lớn về nguồn cung nguyên liệu. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xử lý nhiều trường hợp vi phạm, thu giữ hàng hóa không rõ nguồn gốc, từng bước làm rõ bản chất hoạt động phía sau các cơ sở này.
Trước thực trạng trên, tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt việc di dời toàn bộ các cơ sở sản xuất đường phèn ra khỏi khu vực biên giới, buộc chuyển đổi ngành nghề hoặc đưa vào khu công nghiệp theo đúng quy hoạch. Sau quá trình tổ chức thực hiện đồng bộ, các "lò đường" từng là điểm nóng đã chấm dứt hoạt động, góp phần lập lại trật tự trong công tác phòng, chống buôn lậu trên địa bàn.
Ông Nguyễn Đắc Phạm Thanh (Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Xương, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 xã Vĩnh Xương, tỉnh An Giang) nhấn mạnh, việc kiện toàn Ban Chỉ đạo 389 cấp xã đã tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực thi, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, liên tục giữa các lực lượng, qua đó giữ vững địa bàn, kiên quyết không để hình thành "điểm nóng" buôn lậu.
Bà Trần Thị Lài (ngụ ấp 2, xã Vĩnh Xương, tỉnh An Giang) chia sẻ: "Hồi đó, quanh xã có tới 7 cái lò nấu đường phèn, lúc nào cũng nhộn nhịp, xe cộ ra vào vận chuyển đường cát không rõ nguồn gốc. Tình trạng buôn lậu cứ gắn liền với mấy cái lò đường này làm cho tình hình an ninh trật tự ở biên giới rất phức tạp, lúc nào cũng cảm giác bất an. Giờ thì các lò nấu đường không còn nữa, người dân sống ở đây rất bình yên".
Không chỉ xử lý dứt điểm điểm nóng cũ, lực lượng chức năng còn duy trì kiểm soát chặt chẽ, kịp thời phát hiện các vụ việc nhỏ lẻ như vụ vận chuyển trái phép 576 lít dầu DO qua biên giới mới đây. Cụ thể, ngày 15/3/2026, tại khu vực sông Tiền, Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện phương tiện do ông Mã Văn Ty điều khiển, khi làm thủ tục xuất cảnh sang Campuchia, đã vận chuyển 576 lít dầu DO nhưng không khai báo hải quan, không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
Lực lượng chức năng đã lập biên bản, tạm giữ toàn bộ tang vật và phương tiện để xử lý theo quy định. Đến ngày 14/4/2026, Hải quan Cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Mã Văn Ty, phạt tiền 3,75 triệu đồng, đồng thời tịch thu toàn bộ số dầu DO vi phạm, trị giá hơn 15,8 triệu đồng.
Buôn lậu không chỉ gây thất thu ngân sách, mà còn làm suy yếu sản xuất trong nước và tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định an ninh trật tự khu vực biên giới. Trong điều kiện phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nếu buông lỏng kiểm soát, nguy cơ tái hình thành "điểm nóng" là hoàn toàn có thể xảy ra. Yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ vững kết quả đã đạt được, mà phải tiếp tục siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng, đồng thời phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và Nhân dân trong phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Không để phát sinh "điểm nóng" buôn lậu không phải nhiệm vụ nhất thời, mà là yêu cầu thường xuyên, lâu dài. Với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, tỉnh An Giang đang từng bước khẳng định thế chủ động trong đấu tranh chống buôn lậu, giữ vững ổn định địa bàn, bảo vệ thị trường và nền sản xuất trong nước.
"Hoạt động buôn lậu hiện nay không còn diễn ra theo kiểu tập trung, quy mô lớn như trước, mà chuyển sang nhỏ lẻ, phân tán, nhưng tinh vi hơn. Các đối tượng chia nhỏ hàng hóa, tổ chức vận chuyển nhiều lần, lợi dụng đêm tối và địa hình sông nước, thuê người dân tham gia nhằm né tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng. Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng gia tăng thủ đoạn hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa bằng hóa đơn, chứng từ; đồng thời chuyển mạnh sang tiêu thụ qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác đấu tranh phải liên tục đổi mới, chủ động nhận diện và ngăn chặn từ sớm, từ xa, nếu không sẽ dễ rơi vào thế bị động", ông Nguyễn Thống Nhất (Giám đốc Sở Công thương, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh An Giang) nhận định.
NHẤT ĐỊNH ĐƯỢC