An ninh du lịch đang được đặt lại như thế nào trong kỷ nguyên số?

4 giờ trướcBài gốc

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 24/CT-TTg về tăng cường công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội trong hoạt động du lịch cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận quản lý ngành du lịch.

Khi lượng khách quốc tế tăng nhanh, giao dịch trực tuyến trở thành kênh chủ đạo và nhiều loại hình du lịch mới liên tục xuất hiện, yêu cầu bảo đảm an ninh không còn dừng ở việc giữ gìn trật tự tại điểm đến mà đã mở rộng sang không gian mạng, dữ liệu và các hoạt động xuyên biên giới.

Những nội dung được đề cập trong Chỉ thị 24 không phải là những nguy cơ mang tính dự báo. Thực tế những năm gần đây cho thấy hàng loạt vụ việc đã xảy ra tại các địa bàn du lịch trọng điểm, từ lừa đảo đặt phòng trực tuyến, hướng dẫn viên nước ngoài hoạt động trái phép cho đến các đường dây tội phạm công nghệ cao núp bóng du lịch.

Khi du lịch trở thành mục tiêu của các loại tội phạm mới

Theo Chỉ thị 24, Chính phủ đánh giá tình hình an ninh, trật tự trong lĩnh vực du lịch đang xuất hiện nhiều yếu tố phức tạp hơn trước. Các đối tượng vi phạm pháp luật có xu hướng lợi dụng chính sách thị thực thông thoáng, môi trường đầu tư thuận lợi và sự phát triển của công nghệ để thực hiện các hành vi ngày càng tinh vi.

Thực tế cho thấy các hình thức vi phạm không còn giới hạn ở những hành vi truyền thống.

Tại Phú Quốc, đầu năm nay nhiều du khách phản ánh tình trạng bị lừa khi đặt phòng trực tuyến. Một trường hợp gây chú ý liên quan đến cơ sở lưu trú "Your House PQ 2". Du khách đã chuyển tiền đặt cọc thông qua các nền tảng trung gian nhưng khi đến nơi thì cơ sở đóng cửa hoặc từ chối tiếp nhận với lý do không ghi nhận đặt phòng. Vụ việc buộc chính quyền địa phương phải phát đi cảnh báo về rủi ro giao dịch trên các kênh đặt phòng không chính thống.

Tại Đà Nẵng và Nha Trang, lực lượng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao liên tục phát hiện các fanpage giả mạo khách sạn, resort cao cấp. Các đối tượng sao chép hình ảnh, thông tin nhận diện thương hiệu, sau đó quảng cáo các gói combo vé máy bay và khách sạn giảm giá tới 50%. Sau khi nhận tiền đặt cọc từ 2 đến 5 triệu đồng, các tài khoản này lập tức cắt liên lạc, khiến nhiều du khách mất tiền ngay từ giai đoạn chuẩn bị chuyến đi.

Ở góc độ quản lý điểm đến, những vụ việc như vậy không chỉ gây thiệt hại cho du khách mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp và hình ảnh du lịch địa phương. Chỉ cần một vụ lừa đảo lan truyền trên mạng xã hội, niềm tin của du khách đối với điểm đến có thể bị ảnh hưởng trong thời gian dài.

Hướng dẫn viên "chui" và những lỗ hổng quản lý

Một dạng vi phạm khác được Chỉ thị 24 đặc biệt lưu ý là hoạt động hướng dẫn du lịch trái phép của người nước ngoài.

Tại Đà Lạt, cơ quan chức năng từng phát hiện nhiều công dân Hàn Quốc và Trung Quốc trực tiếp điều hành, thuyết minh cho các đoàn khách dù không có thẻ hướng dẫn viên theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Tại Đà Nẵng và Nha Trang, hình thức "sitting guide" cũng từng bị xử lý nhiều lần. Theo đó, một hướng dẫn viên Việt Nam có giấy phép được bố trí đi cùng đoàn nhằm đối phó với công tác thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, toàn bộ hoạt động giới thiệu lịch sử, văn hóa, điều hành chương trình lại do người nước ngoài đảm nhiệm.

Không ít trường hợp đã bị xử phạt hành chính và trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam. Vấn đề đặt ra không chỉ là cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động du lịch mà còn liên quan đến nguy cơ cung cấp thông tin sai lệch về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam cho du khách quốc tế.

Chính vì vậy, Chỉ thị 24 nhấn mạnh yêu cầu đưa yếu tố an ninh, an toàn trở thành một phần trong quá trình xây dựng chính sách, quy hoạch và phát triển du lịch, thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Dữ liệu đang trở thành "hạ tầng an ninh" mới của ngành du lịch

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Chỉ thị 24 là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông trong lĩnh vực du lịch.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao triển khai hiệu quả chương trình chuyển đổi số và hệ thống hóa cơ sở dữ liệu ngành du lịch. Trong khi đó, Bộ Công an được giao nghiên cứu phát triển các tiện ích trên ứng dụng VNeID, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, xuất nhập cảnh và xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông phục vụ công tác quản lý.

Hiệu quả của hướng tiếp cận này đã bắt đầu được ghi nhận tại nhiều địa phương.

Tại TP.HCM, Bình Định, Đà Nẵng và nhiều tỉnh, thành khác, hệ thống thông báo lưu trú ASM hiện được kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi khách lưu trú sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID để đăng ký thông tin, dữ liệu được chuyển ngay đến cơ quan công an địa phương.

Nhờ cơ chế đồng bộ này, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều đối tượng truy nã, người có tiền án tiền sự hoặc vi phạm quy định cư trú đang thuê phòng khách sạn, homestay hoặc lưu trú tại các cơ sở khám chữa bệnh. Việc số hóa hoàn toàn quy trình khai báo lưu trú cũng giúp hạn chế tình trạng khai báo không đầy đủ hoặc cố tình che giấu thông tin lưu trú.

Nếu trước đây dữ liệu chủ yếu phục vụ mục đích thống kê và quản lý hành chính thì nay dữ liệu đang trở thành công cụ hỗ trợ nhận diện rủi ro, cảnh báo sớm và xử lý sự cố trong hoạt động du lịch.

Bài toán cân bằng giữa mở cửa và kiểm soát

Ngành du lịch Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng mạnh khách quốc tế thông qua chính sách thị thực cởi mở hơn, mở rộng đường bay và thu hút đầu tư.

Tuy nhiên, quá trình mở cửa cũng kéo theo nhiều rủi ro mới.

Tại Nha Trang, cơ quan chức năng từng kiểm tra cửa hàng Princess trên đường Lê Hồng Phong và phát hiện 20 người nước ngoài làm việc trái phép. Nhiều người trong số này nhập cảnh bằng visa du lịch hoặc diện miễn thị thực nhưng tham gia hoạt động kinh doanh khi chưa được cấp phép lao động.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, lực lượng công an tại TP.HCM và nhiều địa phương ven biển đã triệt phá các nhóm người nước ngoài thuê trọn khách sạn hoặc biệt thự nghỉ dưỡng để vận hành các đường dây lừa đảo, đánh bạc trực tuyến xuyên quốc gia. Có vụ việc lên tới 85 người tham gia, sử dụng hàng trăm máy tính và thiết bị công nghệ cao. Nhiều đối tượng trong số đó quá hạn visa hoặc nhập cảnh trái phép.

Những vụ việc này cho thấy du lịch không chỉ là ngành kinh tế dịch vụ mà còn có thể bị lợi dụng làm vỏ bọc cho các hoạt động vi phạm pháp luật nếu công tác quản lý không theo kịp tốc độ phát triển của thị trường.

Điều này được thể hiện rõ trong Chỉ thị 24 khi một mặt yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư, hợp tác quốc tế và phát triển thị trường, mặt khác phải rà soát các kẽ hở có thể bị lợi dụng để tổ chức xuất nhập cảnh trái phép, lao động chui, đổi tiền trái phép, giao dịch tài sản ảo hoặc chuyển tiền bất hợp pháp xuyên biên giới.

Nhìn tổng thể, Chỉ thị 24 không đơn thuần là văn bản về bảo đảm an ninh trong hoạt động du lịch.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự chuyển dịch tư duy quản lý từ xử lý vụ việc sau khi xảy ra sang chủ động nhận diện và phòng ngừa rủi ro dựa trên dữ liệu, công nghệ và cơ chế phối hợp liên ngành.

Trong bối cảnh lượng khách quốc tế tiếp tục tăng, giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến và các loại hình du lịch mới liên tục xuất hiện, dữ liệu lưu trú, dữ liệu xuất nhập cảnh, nền tảng định danh điện tử và hệ thống quản lý số sẽ trở thành một phần của hạ tầng an ninh du lịch.

Hiệu quả của Chỉ thị 24 trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và các nền tảng số. Đây được xem là điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường du lịch vừa thông thoáng, thuận tiện cho du khách, vừa bảo đảm an toàn trong kỷ nguyên số.

Hoàng Anh

Nguồn Du lịch TP.HCM : https://tcdulichtphcm.vn/suy-ngam/an-ninh-du-lich-dang-duoc-dat-lai-nhu-the-nao-trong-ky-nguyen-so-c8a114131.html