Tác hại của ăn nhiều muối
Muối là gia vị quen thuộc trong mỗi bữa ăn của người Việt, giúp món ăn đậm đà và hỗ trợ bảo quản thực phẩm. Tuy nhiên, nếu sử dụng quá mức, muối lại trở thành yếu tố gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, nhưng lượng muối trung bình mà người Việt sử dụng hiện cao gần gấp đôi mức này.
Điều đáng lo ngại là phần lớn lượng muối nạp vào cơ thể không đến từ muỗng muối khi nấu ăn mà "ẩn" trong nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước chấm, gia vị tổng hợp và đồ ăn vặt quen thuộc hằng ngày.
Ăn quá nhiều muối có hại cho sức khỏe.
Natri trong muối có vai trò quan trọng đối với cơ thể như cân bằng dịch, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh và hoạt động cơ bắp. Tuy nhiên, khi tiêu thụ quá nhiều, natri lại trở thành nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh tim mạch.
Ngoài nguy cơ tim mạch, ăn mặn còn làm tăng gánh nặng cho thận. Khi lượng natri trong cơ thể quá cao, thận phải hoạt động nhiều hơn để đào thải phần dư thừa, lâu dài có thể dẫn đến tổn thương thận mạn tính và tình trạng phù nề do giữ nước.
Một chế độ ăn quá nhiều muối cũng khiến cơ thể dễ tích nước, gây cảm giác nặng nề, sưng mặt, đầy hơi và phù chân tay. Theo tài liệu của Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, chỉ cần giảm muối đúng cách, nhiều người có thể cảm nhận sự cải thiện rõ rệt trong vòng 1–2 tuần.
Không chỉ ảnh hưởng đến tim và thận, việc ăn mặn còn liên quan tới nguy cơ mất canxi qua nước tiểu, từ đó làm tăng nguy cơ loãng xương, đặc biệt ở người cao tuổi và phụ nữ sau mãn kinh.
Nhiều thực phẩm quen thuộc chứa lượng natri cao hơn chúng ta tưởng. Chỉ một gói mì ăn liền đã chứa khoảng 1.500mg natri, tương đương 75-80% nhu cầu muối của cả ngày. Phần lớn lượng natri này nằm trong gói gia vị và nước dùng đi kèm.
Trong khi đó, các loại thực phẩm đóng hộp như cá hộp, thịt hộp, xúc xích hay đồ chế biến sẵn thường chứa khoảng 600-800mg natri trong mỗi khẩu phần. Muối được sử dụng nhiều nhằm kéo dài thời gian bảo quản và tăng hương vị cho sản phẩm. Nếu sử dụng thường xuyên, người dùng rất dễ vượt ngưỡng muối khuyến nghị mà không nhận ra.
Đáng chú ý, các loại bim bim, snack hay đồ ăn vặt dù có trọng lượng nhỏ nhưng vẫn chứa khoảng 400mg natri mỗi gói. Việc ăn nhiều đồ ăn vặt, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi, có thể khiến lượng muối tích lũy tăng lên nhanh chóng.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người tiêu dùng nên tập thói quen đọc nhãn thực phẩm trước khi mua, chú ý đến chỉ số Natri (Na) hoặc Sodium trên bao bì để kiểm soát lượng muối nạp vào cơ thể mỗi ngày.
5 cách giảm muối trong thực phẩm
Để bảo vệ sức khỏe tim mạch và phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo mỗi người cần chủ động giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày.
Giảm thực phẩm chế biến sẵn
Thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp, thức ăn nhanh thường chứa lượng natri rất cao để tăng hương vị và kéo dài thời gian bảo quản. Hạn chế sử dụng các sản phẩm này là bước đầu tiên để giảm muối hiệu quả.
Tập cho vị giác thích nghi dần
Việc giảm muối không nên thực hiện đột ngột mà cần giảm từ từ để vị giác thích nghi. Khi duy trì đều đặn, cơ thể sẽ quen với vị thanh nhẹ hơn mà vẫn cảm thấy ngon miệng.
Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng
Người tiêu dùng nên kiểm tra hàm lượng natri trên bao bì thực phẩm trước khi mua. Theo hướng dẫn trong tài liệu, thực phẩm có hàm lượng natri trên 400mg/100g được xem là cao muối.
Ưu tiên nấu ăn tại nhà
Tự chế biến món ăn giúp kiểm soát lượng muối, nước mắm, hạt nêm và các loại gia vị sử dụng trong mỗi bữa ăn. Đồng thời, việc tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và thịt nạc cũng giúp xây dựng chế độ ăn lành mạnh hơn.
Thay thế muối bằng gia vị tự nhiên
Thay vì phụ thuộc vào muối và nước chấm, có thể tăng hương vị món ăn bằng tỏi, hành, gừng, sả, chanh, giấm hoặc các loại rau thơm như húng quế, thì là, kinh giới. Những gia vị tự nhiên này vừa giúp món ăn hấp dẫn hơn vừa hỗ trợ giảm lượng natri đưa vào cơ thể.
Thay đổi nhỏ trong bữa ăn mỗi ngày có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe lâu dài. Việc "cho bớt muối, chấm nhẹ tay, giảm đồ mặn" không chỉ giúp phòng tăng huyết áp mà còn góp phần bảo vệ tim mạch, thận và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người trưởng thành nên duy trì lượng muối dưới 5g mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe tim mạch và hạn chế nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, lượng muối "ẩn" trong thực phẩm chế biến sẵn, nước chấm, đồ hộp hay thực phẩm muối chua đang khiến nhiều người tiêu thụ vượt mức khuyến nghị mà không nhận ra.
Để giảm lượng natri trong khẩu phần ăn, mỗi gia đình nên ưu tiên nấu ăn tại nhà, hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, tập thói quen đọc nhãn dinh dưỡng và sử dụng các loại thảo mộc, gia vị tự nhiên thay thế muối. Những thay đổi nhỏ trong bữa ăn hằng ngày có thể mang lại lợi ích lớn, góp phần phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ, bệnh thận và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
ĐDCKI. Hoàng Thị Thanh Huệ