Áo dài và áp lực 'phải đẹp' hình thể của phụ nữ Việt

3 giờ trướcBài gốc

Các đại sứ Lễ hội áo dài TP.HCM 2026 - Ảnh: BTC

Áo dài từ lâu được xem là biểu tượng của vẻ đẹp phụ nữ Việt. Trong lễ hội, trên sân khấu, trong ảnh kỷ niệm hay những dịp trang trọng, áo dài luôn hiện ra với vẻ nền nã, dịu dàng và chỉn chu. Nhiều người yêu áo dài cũng từ những hình ảnh như vậy. Nhưng khi tự mình mặc áo dài, không phải ai cũng thấy nhẹ nhõm.

Có người ngại vì thấp. Có người ngại vì thân hình đầy đặn. Có người lo bắp tay, vòng bụng, phần vai, phần cổ không đẹp. Cũng có người không quá tự ti về vóc dáng, nhưng vẫn thấy áo dài khó mặc vì bất tiện. Sự e dè trước áo dài vì thế không chỉ đến từ một lý do.

Linh Linh, giáo viên ở Nha Trang nhìn vấn đề từ điều rất cụ thể. Theo chị, “nguyên nhân của mọi nguyên nhân vẫn là do thiết kế của áo dài không phù hợp với hoạt động hằng ngày. Cho dù chất vải dễ chịu đến đâu, cho dù thiết kế thuận tiện cỡ nào, thì áo dài vẫn có hai tà dài trước và sau, ôm sát sàn sạt vô thân người, hai ống rộng. Nhiêu đó đủ gây bất tiện cho các cử chỉ, hoạt động hằng ngày”.

Linh Linh với tà áo dài truyền thống khi chụp ảnh lưu niệm - Ảnh: NVCC

Đó là cảm giác nhiều phụ nữ gặp trong đời sống hằng ngày. Với một nhịp sống phải đi lại nhiều, làm việc nhiều giờ, di chuyển liên tục và xử lý đủ loại việc lớn nhỏ, họ cần một trang phục linh hoạt. Trong bối cảnh ấy, áo dài vẫn đẹp nhưng không phải lúc nào cũng tiện. Linh Linh nói thẳng: “Dù tiện cỡ nào thì áo dài cũng chỉ phù hợp cho dân công sở ngồi phòng lạnh, hoặc một số công việc nhẹ nhàng khác chứ không phù hợp số đông”.

Với góc nhìn này, sự e dè về áo dài không chỉ là chuyện tâm lý. NTK Lê Phương Thảo cho rằng khi mặc áo dài, phụ nữ gần như phải “đi nhẹ, nói khẽ”, vì kết cấu của áo không cho phép những cử chỉ quá mạnh hay quá đà. Chỉ cần ngồi sai tư thế, tà áo và phần thân ôm cũng đủ làm lộ sự bất tiện. Có nghĩa là cảm giác ngại mặc đôi khi bắt đầu từ chính cấu trúc của chiếc áo.

Nhưng chỉ nói đến chuyện tiện hay không tiện vẫn chưa đủ. Với nhiều phụ nữ, áo dài còn khiến họ ý thức rõ hơn về cơ thể mình. Tà áo, cổ áo, phần thân áo khiến người mặc dễ chú ý hơn đến chiều cao, cân nặng, vòng bụng, bắp tay hay dáng đứng. Những tự ti vốn có vì thế cũng hiện lên rõ hơn.

Đó cũng là lý do nhiều phụ nữ yêu áo dài nhưng vẫn ngại mặc. Họ không phủ nhận vẻ đẹp của chiếc áo. Họ chỉ không chắc vẻ đẹp đó có chừa chỗ cho mình hay không. Khi xã hội liên tục nhắc đến vòng eo, chiều cao, cân nặng, nước da và tuổi trẻ như những tiêu chí của cái đẹp, áo dài rất dễ trở thành nơi phơi lộ áp lực ấy. Chiếc áo vốn được ca ngợi là tôn vinh phụ nữ, đôi khi lại trở thành tấm gương phản chiếu những chuẩn đẹp quá khắt khe mà chính phụ nữ đang phải gánh.

MC Quỳnh Hoa sở hữu bộ sưu tập với hàng chiếc áo dài

Ở chiều khác, vẫn có ý kiến cho rằng áo dài không chỉ dành cho người trẻ hay những dáng người thanh mảnh. MC Quỳnh Hoa nói "áo dài là trang phục mặc ở giai đoạn nào cũng đẹp”, đồng thời có khả năng che khuyết điểm tốt, nhất là với phụ nữ trung niên có vóc dáng hơi tròn. Điều đó cho thấy áo dài vẫn có thể phù hợp với nhiều độ tuổi và nhiều dáng người.

Tuy nhiên, từ chỗ phù hợp đến chỗ thật sự tự tin để mặc vẫn là một khoảng cách. Bởi áo dài lâu nay thường gắn với một hình ảnh khá cố định: người mặc cao, mảnh, cổ cao, bước đi mềm và thần thái chuẩn mực. Hình ảnh ấy đẹp, nhưng cũng dễ tạo áp lực cho những người không nằm trong khuôn đó.

NTK Sĩ Hoàng nhìn vấn đề ở tầng sâu hơn của mỹ học và văn hóa. Theo anh, “áo dài không phải ‘đồ mặc đẹp’ đơn thuần, mà là kết tinh của lễ nghi, thân phận, trật tự, mỹ học Á Đông”. Anh cũng cho rằng nhiều người trẻ có cảm quan thị giác tốt, tư duy thời trang mạnh, nhưng còn thiếu tri thức về hệ giá trị văn hóa đã sinh ra áo dài.

MC Quỳnh Hoa tặng áo dài cho Bảo tàng áo dài ở TP.HCM

Từ cách nhìn này, có thể thấy nếu áo dài chỉ còn được hiểu như một trang phục để tôn dáng, che khuyết điểm hay gây ấn tượng, người mặc sẽ rất dễ bị kéo vào áp lực ngoại hình. Nhưng nếu nhìn áo dài như một trang phục gắn với tư thế, cách đi đứng, sự tiết chế và phong thái, thì vẻ đẹp của nó không còn bị buộc chặt hoàn toàn vào chuyện cao hay thấp, gầy hay đầy đặn. NTK Sĩ Hoàng nói thêm: “Nhiều người mặc áo dài bằng thân xác, nhưng chưa mặc bằng tinh thần... Áo dài không chỉ khoác lên thân thể, mà khoác lên nhân cách”.

Diễu hành áo dài đi xe đạp tại Lễ hội áo dài TP.HCM 2025

Từ các ý kiến trên, có thể thấy sự e dè trước áo dài đến từ nhiều nguyên nhân. Có người tự ti vì vóc dáng, tuổi tác hay thần thái. Có người thấy áo dài bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày. Cũng có người chịu áp lực từ một chuẩn đẹp quá hẹp, nơi phụ nữ phải đủ thon, đủ trẻ, đủ thanh mới được xem là hợp với áo dài.

Vì vậy, không thể chỉ nói phụ nữ hãy tự tin hơn. Cũng không thể chỉ chỉnh sửa chút ít ở kiểu dáng là đủ. Muốn áo dài gần hơn với phụ nữ Việt Nam hôm nay, cần mở rộng cách nhìn về cái đẹp. Một người thấp bé vẫn có thể đẹp trong áo dài. Một người đầy đặn vẫn có thể đẹp trong áo dài. Một phụ nữ lớn tuổi vẫn có thể đẹp trong áo dài.

Đẹp không chỉ là đúng chuẩn, mà còn là phù hợp, tự nhiên và có phong thái riêng.

Bên cạnh đó, cũng cần nhìn thẳng vào những bất tiện thực tế của chiếc áo để có những điều chỉnh phù hợp hơn với đời sống hôm nay. NTK Võ Việt Chung từng nói điều anh trăn trở là làm ra những trang phục có tính ứng dụng cao hơn, giá thành dễ tiếp cận hơn. Với áo dài, anh muốn kể những “câu chuyện nhẹ nhàng hơn”, có thể mặc ở nhiều hoàn cảnh, vẫn hướng tới sự cao cấp nhưng phải “thân thiện hơn”.

Áo dài sẽ khó gần hơn với phụ nữ Việt nếu nó tiếp tục bị giữ trong một chuẩn đẹp quá hẹp. Một chiếc áo đẹp không nên chỉ dành cho những cơ thể đẹp theo chuẩn. Nó cần giúp những người phụ nữ bình thường cảm thấy được tôn trọng, được hài hòa và được là chính mình.

Tiểu Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ao-dai-va-ap-luc-phai-dep-hinh-the-cua-phu-nu-viet-248410.html