Trên khắp công trường phía Nam đảo, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương ngày đêm. Những đại dự án từ sân bay, trung tâm hội nghị, tuyến giao thông huyết mạch đến hệ thống điện, nước, đô thị thông minh… đồng loạt tăng tốc để kịp hoàn thành trước thời điểm diễn ra Tuần lễ Cấp cao APEC 2027.
Công nhân tất bật thi công Trung tâm Hội nghị APEC.
Tuy nhiên, phía sau nhịp độ thi công “3 ca, 4 kíp” ấy là hàng loạt áp lực chưa từng có về tiến độ, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, hạ tầng kỹ thuật và sự phối hợp liên ngành. Nếu không tháo gỡ kịp thời, nguy cơ chậm tiến độ hoàn toàn có thể xảy ra.
Theo kế hoạch, Phú Quốc đang triển khai 21 công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027, với tổng mức đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng. Các dự án được xác định không chỉ phục vụ hội nghị mà còn tạo nền tảng phát triển dài hạn cho đảo ngọc trong nhiều thập niên tới.
Cuộc chạy đua với thời gian
Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay là yếu tố thời gian. Từ nay đến APEC 2027 chỉ còn chưa đầy hai năm, trong khi nhiều dự án có quy mô đặc biệt lớn.
Trung tâm Hội nghị - Triển lãm APEC được xem là “trái tim” của chuỗi công trình phục vụ sự kiện. Sau gần 10 tháng thi công, công trình đã cơ bản hoàn thiện phần kết cấu chính với nhiều hạng mục quy mô kỷ lục thế giới.
Song song đó, dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc cũng đang được tăng tốc với hàng loạt hạng mục như đường băng số 2, nhà ga T2, khu VIP và sân đỗ quy mô lớn. Sau khi hoàn thành, sân bay được kỳ vọng nâng công suất lên khoảng 20 triệu lượt khách mỗi năm, gấp nhiều lần hiện nay.
Ngoài ra còn có tuyến ĐT.975, các khu tái định cư, hệ thống cấp điện, cấp nước, xử lý môi trường, bệnh viện quốc tế, trung tâm lưu trú và nhiều khu đô thị du lịch mới đang triển khai đồng loạt.
Tuyến đường ĐT.975 đang triển khai thi công tích cực.
Khối lượng công việc khổng lồ trong thời gian ngắn khiến áp lực đè nặng lên cả chính quyền, chủ đầu tư lẫn nhà thầu.
“Điểm nghẽn” không chỉ nằm ở công trường
Điều đáng nói, thách thức lớn nhất hiện nay không hẳn nằm ở kỹ thuật thi công mà ở các thủ tục và sự đồng bộ hạ tầng.
Nhiều dự án phải chạy song song giữa thi công và hoàn thiện pháp lý. Công tác giải phóng mặt bằng ở một số khu vực còn phát sinh khó khăn do liên quan đến đất đai, tái định cư và sinh kế người dân. Một số công trình hạ tầng kỹ thuật phải điều chỉnh quy hoạch hoặc đồng bộ với các dự án khác nên dễ phát sinh chậm trễ dây chuyền.
Nguồn vật liệu xây dựng cũng trở thành bài toán lớn khi nhu cầu tăng đột biến trong cùng thời điểm. Nếu không có cơ chế điều phối linh hoạt, nguy cơ thiếu cát, đá, vật tư hoàn toàn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ.
Trong khi đó, hạ tầng điện và nước tại Phú Quốc vốn đã chịu áp lực nhiều năm nay. Việc cùng lúc triển khai hàng loạt đại công trình càng khiến nguy cơ quá tải hiện hữu. Chính vì vậy, Chính phủ đã yêu cầu đẩy nhanh các dự án điện phục vụ APEC 2027, xem đây là nhiệm vụ then chốt để bảo đảm vận hành an toàn cho toàn bộ sự kiện.
Chính quyền Phú Quốc quyết liệt thu hồi đất công phục vụ dự án trọng điểm APEC 2027.
Không chỉ hạ tầng cứng, bài toán quản trị đô thị cũng đang đặt ra cấp bách. Một sự kiện quốc tế tầm cỡ APEC không thể đi cùng hình ảnh ngập rác, kẹt xe, xây dựng tự phát hay quá tải môi trường — những vấn đề mà Phú Quốc từng đối mặt trong giai đoạn phát triển nóng.
APEC không chỉ là xây công trình
Điểm đáng chú ý là nhiều chuyên gia cho rằng thành công của APEC 2027 sẽ không nằm ở những công trình “khủng”, mà ở việc Phú Quốc có tận dụng được cơ hội để tái cấu trúc đô thị và phát triển bền vững hay không.
Thực tế cho thấy, nhiều địa phương từng bứt phá mạnh sau các sự kiện quốc tế lớn nhờ tận dụng tốt cơ hội nâng cấp hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và xây dựng hình ảnh điểm đến toàn cầu.
Với Phú Quốc, APEC 2027 đang mở ra cơ hội vàng để định hình lại không gian phát triển theo hướng xanh, hiện đại và quốc tế hơn. Hệ thống giao thông đồng bộ, sân bay quy mô lớn, trung tâm hội nghị hiện đại cùng chuỗi khách sạn – nghỉ dưỡng cao cấp sẽ giúp đảo ngọc tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm du lịch, MICE và dịch vụ quốc tế của khu vực.
Nhưng đi cùng cơ hội luôn là sức ép rất lớn về quản lý phát triển. Nếu chỉ tập trung xây dựng công trình mà thiếu kiểm soát quy hoạch, môi trường và chất lượng đô thị, Phú Quốc có nguy cơ lặp lại những hệ lụy của tăng trưởng nóng.
Cần cơ chế đặc biệt để về đích
Để bảo đảm tiến độ các công trình APEC 2027, điều quan trọng lúc này không chỉ là tăng tốc thi công mà còn cần cơ chế điều hành đủ mạnh và linh hoạt.
Các công nhân trên đại công trình APEC thi công xuyên đêm để hoàn thành các dự án về đích đúng hạn.
Các vướng mắc về đất đai, thủ tục đầu tư, vật liệu, hạ tầng kỹ thuật cần được tháo gỡ theo tinh thần “việc nào xong việc đó”, tránh tình trạng chờ đợi dây chuyền. Cùng với đó là sự phối hợp xuyên suốt giữa Trung ương, địa phương và nhà đầu tư nhằm xử lý ngay những phát sinh tại công trường.
Chính phủ cũng đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng, an toàn và hiệu quả lâu dài của công trình. Bởi APEC 2027 không chỉ phục vụ vài ngày hội nghị, mà phải trở thành nền tảng phát triển mới cho Phú Quốc nhiều năm sau đó.
APEC 2027 đang đến rất gần. Và với Phú Quốc, đây không chỉ là một kỳ hội nghị quốc tế, mà là phép thử lớn về năng lực quản trị, tầm nhìn phát triển và khả năng chuyển mình thành một đô thị biển đảo mang tầm quốc tế.
Thanh Xuân