ASEAN bước vào năm 2026 với phép thử về sức bền và bản lĩnh

2 giờ trướcBài gốc

Thương mại ASEAN trụ vững

Năm 2025 dường như là một nghịch lý đối với ASEAN. Dù thuế quan, bất định chính sách và lo ngại suy giảm nhu cầu phủ bóng lên kinh tế thế giới, xuất khẩu của ASEAN vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Trong 11 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của khu vực tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Một phần động lực đến từ hoạt động đẩy nhanh đơn hàng đặt trước trong bối cảnh lo ngại rủi ro thuế quan. Bên cạnh đó, theo đánh giá của chuyên gia HSBC, yếu tố quan trọng khác nằm ở sự bùng nổ của AI. Nhu cầu phần cứng (bo mạch in, xử lý dữ liệu tự động) và các dịch vụ liên quan đến AI gia tăng mạnh, giúp ASEAN trở thành đối tác cung ứng quan trọng.

Thị phần xuất khẩu toàn cầu của ASEAN tăng đáng kể giai đoạn 2024-2025 trong khi nhập khẩu không tăng nhiều

Đáng chú ý, thị phần xuất khẩu toàn cầu của ASEAN đã tăng mạnh từ khoảng 7,4% năm 2023 lên khoảng 9,4% năm 2025. Sự gia tăng này không đến từ một vài thị trường truyền thống mà diễn ra trên diện rộng, với nhiều thị trường, qua đó đóng góp vào việc mở rộng thị phần của khu vực.

Cùng với đó, lợi thế về thuế quan tiếp tục củng cố vị thế của ASEAN như một “nơi trú ẩn” trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài. Mức thuế hiệu lực tại nhiều nước ASEAN thấp hơn trong một số ngành then chốt, không chỉ giúp gia tăng xuất khẩu sang Mỹ mà còn thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Trong ba quý đầu năm 2025, FDI vào ASEAN tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước, dù thấp hơn mức tăng 18,2% của năm 2024. Phần lớn dòng vốn này chảy vào các doanh nghiệp thương mại lớn tại Việt Nam và Malaysia. Dù trong năm 2026 này, thương mại có thể gặp lực cản khi nhu cầu đẩy nhanh đơn hàng đặt trước suy giảm. Tuy nhiên, nhờ gia tăng thị phần toàn cầu, đa dạng hóa thị trường và lợi thế thuế quan, ASEAN được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì vai trò nổi bật trong thương mại quốc tế.

Việt Nam trong nhóm dẫn đầu nhờ lan tỏa thương mại và nội lực mạnh

Không phải mọi nền kinh tế trong khu vực đều chuyển hóa thành công lợi thế thương mại thành tăng trưởng nội địa. Sự khác biệt giữa các quốc gia ASEAN chủ yếu đến từ mức độ lan tỏa của thương mại sang việc làm, tiền lương, tiêu dùng và đầu tư, cũng như vai trò của chính sách hỗ trợ nội lực.

Trong nhóm dẫn đầu, các chuyên gia HSBC đặc biệt nhấn mạnh ba nền kinh tế: Malaysia, Việt Nam và Singapore. Đây là những quốc gia không chỉ tận dụng tốt động lực thương mại mà còn chuyển hóa hiệu quả thành tăng trưởng trong nước, với sự hỗ trợ quan trọng từ chính sách tài khóa.

Tại Việt Nam, hiệu ứng lan tỏa từ thương mại thể hiện rõ qua thị trường lao động và tiêu dùng. Với mức lương cao hơn, doanh thu bán lẻ ở Việt Nam tính đến tháng 11 năm 2025 đã tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Lòng tin vào nền kinh tế cũng duy trì với tăng trưởng tín dụng cuối năm 2025 vẫn trên đà gia tăng.

Các chỉ báo cho thấy đầu tư và tín dụng tại Việt Nam vẫn giữ được nhịp tăng trưởng ổn định. Báo cáo của HSBC đánh giá Việt Nam là một trong số ít những nền kinh tế trong khu vực vừa mở rộng xuất khẩu, vừa duy trì được động lực nội địa, tạo nền tảng thuận lợi cho năm 2026.

Trong khi đó, Indonesia dù giành thêm thị phần xuất khẩu nhưng tăng trưởng nội địa lại kém sôi động hơn do cơ cấu xuất khẩu tập trung vào các ngành có liên kết ngược hạn chế, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu đầu vào. Thái Lan đối mặt thách thức lớn hơn khi nhiều doanh nghiệp sản xuất phải cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa Trung Quốc giá rẻ, khiến công suất hiệu dụng của ngành suy giảm.

Philippines là trường hợp đặc biệt. Lĩnh vực gia công quy trình kinh doanh hưởng lợi từ AI giúp tiền lương tăng nhanh, nhưng tiêu dùng lại không bùng nổ do các hộ gia đình ưu tiên khôi phục tiết kiệm sau nhiều năm lạm phát cao. Tỷ lệ tiết kiệm quốc gia của Philippines đang trên đà tăng, ngay cả khi chính sách tiền tệ đã được nới lỏng.

Ngược lại, tại Malaysia và Việt Nam, tỷ lệ tiết kiệm giảm dần, phản ánh tâm lý tiêu dùng tích cực hơn và mức độ lan tỏa thương mại rõ nét hơn vào nền kinh tế trong nước.

Tóm lược đánh giá xung lực tài khóa của từng nền kinh tế ASEAN trong năm 2026

Sức mạnh tài khóa

Một trong những yếu tố mang tính quyết định nhất đối với tăng trưởng ASEAN năm 2026 chính là sức mạnh tài khóa. Trong bối cảnh thương mại có thể chậm lại, dư địa chi tiêu và khả năng triển khai chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò then chốt.

Việt Nam được xếp trong nhóm các nền kinh tế có sức mạnh tài khóa ấn tượng nhất khu vực, cùng với Indonesia, Malaysia và Singapore. Với tỷ lệ nợ công trên GDP thấp, Việt Nam đang mở rộng dư địa tài khóa, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng.

Indonesia cũng gia tăng đòn bẩy tài khóa, hướng tới mức thâm hụt gần chạm ngưỡng cho phép 3% GDP để tài trợ cho các chương trình an sinh xã hội và hạ tầng. Singapore, sau khi tích lũy thặng dư tài khóa khoảng 1,9% GDP, có đủ dư địa để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Trong khi đó, Malaysia và Thái Lan đều giảm dần chi tiêu tài khóa nhằm kiểm soát nợ công, song kết quả dự kiến sẽ rất khác nhau. Malaysia tiếp tục tập trung đầu tư công và cải cách trợ cấp theo hướng có mục tiêu, qua đó thu hút mạnh đầu tư tư nhân trong năm 2025. Ngược lại, Thái Lan duy trì các chương trình hỗ trợ tiêu dùng nhưng hiệu quả hạn chế do nợ hộ gia đình cao.

Philippines bước vào giai đoạn thận trọng tài khóa. Dù dự kiến thâm hụt ở mức 5,2% GDP, báo cáo của HSBC cho rằng thâm hụt thực tế có thể thu hẹp xuống 3,8% GDP, giúp tỷ lệ nợ công giảm từ khoảng 64% năm 2025 xuống 60,6% năm 2026.

Về chính sách tiền tệ, báo cáo không kỳ vọng Malaysia, Việt Nam và Singapore thay đổi định hướng điều hành trong bối cảnh tăng trưởng vẫn vững. Ngược lại, Philippines, Thái Lan và Indonesia nhiều khả năng tiếp tục nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng. Indonesia được dự báo giảm thêm 75 điểm cơ sở trong năm 2026, đưa lãi suất chính sách xuống 4%.

Tuy nhiên, hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ đang là thách thức lớn. Tăng trưởng tín dụng và lãi suất bán lẻ tại nhiều nước ASEAN vẫn thấp hơn mức trước đại dịch. Thái Lan đặc biệt gặp khó do nợ hộ gia đình cao. Các ngân hàng trung ương đang tìm kiếm giải pháp vĩ mô an toàn nhằm cải thiện kênh truyền dẫn, từ tái cơ cấu nợ, bơm vốn ngân hàng đến điều chỉnh công cụ thị trường tiền tệ.

Dự báo của HSBC về lãi suất chính sách

Trong tổng thể, báo cáo cho rằng năm 2026 sẽ là bài kiểm tra sức bền, sức mạnh và bản lĩnh của từng nền kinh tế trong ASEAN. Khu vực có đủ nền tảng để vượt qua thử thách thương mại và chu kỳ bất định, nhưng kết quả sẽ phân hóa rõ rệt. Trong bức tranh đó, Việt Nam được đặt ở vị trí thuận lợi, với sự kết hợp hiếm hoi giữa động lực thương mại, lan tỏa nội địa và dư địa chính sách – những yếu tố then chốt để duy trì tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Lê Đỗ

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/asean-buoc-vao-nam-2026-voi-phep-thu-ve-suc-ben-va-ban-linh-177082.html