Axios: Mỹ - Iran sắp đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: Axios

Axios dẫn các nguồn thạo tin cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tiến gần tới một thỏa thuận bước đầu với Iran dưới dạng bản ghi nhớ dài một trang, nhằm chấm dứt xung đột hiện nay và mở đường cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn.

Theo đó, hai quan chức Mỹ cùng hai nguồn tin được cập nhật về tiến trình đàm phán Mỹ - Iran cho biết, Washington kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Tehran về một số điểm then chốt trong vòng 48 giờ tới. Dù chưa có nội dung nào được thống nhất chính thức, đây được xem là thời điểm hai bên tiến gần nhất tới một thỏa thuận kể từ khi chiến sự bùng phát.

Khuôn khổ thỏa thuận tạm thời

Theo các nguồn tin, bản ghi nhớ gồm 14 điểm hiện đang được thương lượng giữa các đặc phái viên của Tổng thống Trump là ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner với các quan chức Iran, thông qua cả tiếp xúc trực tiếp lẫn trung gian.

Bản ghi nhớ dự kiến bao gồm một số nội dung cốt lõi: Iran cam kết tạm dừng hoạt động làm giàu uranium; Mỹ từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran; đồng thời hai bên cùng nới lỏng các hạn chế liên quan đến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Theo nội dung dự thảo, bản ghi nhớ sẽ tuyên bố chấm dứt xung đột trong khu vực và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày nhằm đạt được thỏa thuận chi tiết về việc mở lại eo biển Hormuz, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của Mỹ.

Các cuộc đàm phán có thể được tổ chức tại Islamabad (Pakistan) hoặc Geneva (Thụy Sỹ). Trong thời gian này, cả các hạn chế hàng hải của Iran và hoạt động phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ được dỡ bỏ từng bước.

Một quan chức Mỹ cho biết, nếu đàm phán thất bại, Washington có thể tái áp đặt phong tỏa hoặc nối lại hành động quân sự.

Một trong những nội dung then chốt đang được thương lượng là thời hạn tạm dừng làm giàu uranium. Các nguồn tin cho biết, Mỹ và Iran vẫn còn khoảng cách đáng kể: Tehran đề xuất 5 năm, trong khi Washington yêu cầu tới 20 năm; các phương án trung gian đang được thảo luận ở mức 12-15 năm.

Mỹ cũng muốn bổ sung điều khoản cho phép kéo dài thời hạn tạm dừng nếu Iran vi phạm cam kết. Sau khi kết thúc thời hạn này, Iran có thể nối lại hoạt động làm giàu ở mức thấp 3,67%.

Ngoài ra, Iran dự kiến sẽ cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân hoặc các hoạt động liên quan đến vũ khí hóa, đồng thời chấp nhận cơ chế thanh sát tăng cường, bao gồm các cuộc kiểm tra đột xuất của Liên Hợp Quốc. Một điều khoản khác đang được thảo luận là việc hạn chế vận hành các cơ sở hạt nhân ngầm.

Về phía Mỹ, cam kết dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa sẽ được thực hiện theo lộ trình.

Một diễn biến đáng chú ý là khả năng Iran đồng ý đưa lượng uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ - yêu cầu lâu nay của Mỹ mà Tehran từng bác bỏ. Theo một số nguồn tin, phương án chuyển số vật liệu này sang Mỹ đang được cân nhắc.

Kỳ vọng và thực tế

Tuy nhiên, nhiều điều khoản trong bản ghi nhớ sẽ phụ thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng. Điều này đồng nghĩa với khả năng xung đột có thể tái bùng phát hoặc rơi vào trạng thái “đình chiến không trọn vẹn”, khi giao tranh chấm dứt nhưng các vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết.

Giới chức Mỹ đánh giá, nội bộ lãnh đạo Iran hiện tồn tại những khác biệt đáng kể, có thể gây khó khăn cho việc đạt đồng thuận. Một số quan chức vẫn hoài nghi về khả năng đạt được ngay cả một thỏa thuận ban đầu.

Trong các vòng đàm phán trước và trong giai đoạn xung đột hiện nay, phía Mỹ từng nhiều lần bày tỏ lạc quan, song chưa đạt được kết quả cụ thể.

Dù vậy, theo hai quan chức Mỹ, quyết định của Tổng thống Donald Trump không tiếp tục triển khai chiến dịch quân sự mới tại eo biển Hormuz, qua đó tránh làm sụp đổ lệnh ngừng bắn mong manh, có liên quan trực tiếp đến những tiến triển gần đây trên bàn đàm phán.

Phát biểu về tiến trình đàm phán, Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh rằng, không nhất thiết phải hoàn tất toàn bộ thỏa thuận trong thời gian ngắn, do tính chất phức tạp và kỹ thuật cao của vấn đề.

Ông cho rằng một giải pháp ngoại giao cần xác định rõ các nội dung có thể đàm phán cũng như mức độ nhượng bộ ban đầu để tạo động lực cho tiến trình.

Tuy nhiên, ông Rubio cũng bày tỏ hoài nghi về khả năng đạt thỏa thuận, cho rằng chưa rõ liệu giới lãnh đạo Iran có sẵn sàng đi đến đồng thuận hay không.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/axios-my-iran-sap-dat-thoa-thuan-cham-dut-chien-tranh-10415973.html