Vẻ đẹp của một vùng đất khiến người ta trầm trồ thì có rất nhiều, sự chiêm ngưỡng phong cảnh ấy nhanh đến và nhanh đi theo bước chân của những du khách. Nhưng để không thể quên thì hẳn vùng đất ấy phải đem đến những xúc cảm vô cùng đặc biệt. Với tôi, Ba Bể là một sắc màu như thế...
Hồ Ba Bể ngát xanh. Ảnh: Nguyễn Trung
Lấp lánh giữa đại ngàn
Hồ Ba Bể ở xã Ba Bể được ví như “viên ngọc xanh” giữa núi rừng, đây là điểm du lịch đặc sắc đang thu hút du khách trong nước và quốc tế. Như một sự ưu ái của tạo hóa, hồ Ba Bể luôn để lại những ấn tượng đẹp với du khách ở bất cứ mùa nào trong năm. Xuân sang nơi nơi bừng lên sức sống với non xanh, nước biếc; vào hạ hồ Ba Bể mang đến không khí mát lành với “mùa hồ điệp”; đông đến buốt giá với sương mù mờ ảo; và mùa thu Ba Bể thực sự níu chân người lữ khách trước muôn vàn sức hấp dẫn kỳ diệu.
Đến hồ Ba Bể vào dịp cuối tuần, từ sớm, bến xuồng đã tấp nập người đi lại, tôi may mắn được đi cùng xuồng của một đoàn khách ở Thái Nguyên và Cao Bằng. Trưởng đoàn là anh Trương Văn Thắng, anh bảo: Tôi là người ở trong tỉnh, vậy nên đã nhiều lần đến với hồ Ba Bể. Chuyến đi lần này là hoạt động tri ân khách hàng thân thiết của công ty, vậy nên anh rất tự hào khi được giới thiệu về cảnh đẹp của quê hương, đồng thời góp phần nhỏ cho du lịch tỉnh nhà.
Theo xuồng hôm nay, có hai cô gái Tày duyên dáng là hướng dẫn viên, giữa hồ nước xanh ngắt, giọng nói ngọt ngào cất lời, mở ra cánh cửa đầu tiên về viên ngọc giữa núi rừng: Hồ Ba Bể được hình thành cách đây khoảng 200 triệu năm do những biến động địa chất lớn làm sụt lún các dãy núi đá vôi, tạo nên hồ nước ngọt tự nhiên độc đáo giữa vùng núi đá vôi Đông Bắc Việt Nam. Đây được xem là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam. Năm 1995, hồ Ba Bể được Hội nghị Hồ nước ngọt thế giới tổ chức tại Hoa Kỳ công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ. Cuối năm 2004, Vườn Quốc gia Ba Bể được công nhận là Vườn Di sản ASEAN.
Xuồng máy bắt đầu rẽ sóng, mở ra trước mắt du khách khung cảnh thiên nhiên như tranh vẽ với núi non trùng điệp, mặt nước xanh ngắt soi gương. Xuồng dần di chuyển đến sông Năng, hướng đến điểm tham quan đầu tiên: Động Puông. Cửa động hiện ra phía xa, cô gái Tày tự hào giới thiệu: Vẻ đẹp của động Puông chắc chắn sẽ khiến cho khách du lịch lựa chọn hành trình du lịch hồ Ba Bể cảm thấy hài lòng. Nơi đây có những khối thạch nhũ với nhiều hình dạng đặc sắc, từng giọt nước rơi xuống phá vỡ bầu không khí trầm lặng bên trong động.
Xuồng dừng, khách du lịch men theo đá, tiến dần vào động. Phong cảnh động Puông vẫn còn giữ được nét nguyên sơ ban đầu, kích thích sự khám phá điều bí ẩn tự nhiên. Bước vào bên trong, bóng tối dần bao phủ, theo ánh sáng của đèn pin, du khách bắt gặp nhiều giải thạch nhũ mang hình thù kỳ lạ, phong phú màu sắc, lấp lánh diệu kỳ. Rủ bóng soi xuống dòng nước khiến không gian trở nên lung linh. Bên trong động cũng có không ít rêu đá mọc len lỏi qua từng lớp đất.
Gần như im lặng từ khi vào động, đến khi đứng trong lòng động, lặng ngắm những nhũ đá soi bóng xuống sông Năng, anh Trương Văn Thứ, du khách trong đoàn chia sẻ: Thiên nhiên nơi đây thật kỳ diệu, mọi thứ đều thuộc về tự nhiên, hoang sơ mà giản dị. Và để cảm nhận được cảnh đẹp trọn vẹn, mỗi người đến đây cần phải tập trung, vừa ngắm cảnh vừa cảm nhận, đồng thời có góc nhìn, trí tưởng tượng phong phú, nếu như vậy mỗi lần ghé thăm lại tràn đầy sự hiếu kỳ. Hy vọng là lần sau tôi đến đây, động Puông sẽ có hệ thống đèn chiếu sáng hợp lý, để du khách có thể chiêm ngưỡng và tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của nơi này.
Tạm biệt điểm dừng chân kỳ ảo, xuồng chúng tôi tiếp tục xuôi dòng sông Năng, vượt hơn 10km tới ngôi làng nhỏ và chuẩn bị đến với thác Đầu Đẳng. Ngay khi bước xuống thuyền là những hàng quán nhỏ ven đường của người dân trong bản, tại đây du khách không thể bỏ qua những xiên cá nướng, tôm nướng đẹp mắt và hấp dẫn do chính người dân nơi đây đánh bắt, chế biến. Men theo con đường nhỏ, du khách sẽ hòa mình với thiên nhiên, bước gần đến thác Đầu Đẳng. Dọc đường đi, là những ngôi nhà gỗ nhỏ xinh, trước sân nhà nào cũng phơi đầy cá tôm, thân thuộc và bình dị vô cùng. Đường đi tương đối nhỏ và xa, vì vậy một số người dân đã nhận chở khách vào đến thác. Tuy vậy, đi bộ và tận hưởng không khí núi rừng vẫn được nhiều du khách lựa chọn hơn cả.
Thác Đầu Đẳng hiện ra với sự hùng vĩ choáng ngợp. Giữa sự yên bình và hiền hòa của hồ Ba Bể, thác như một điểm nhấn thú vị bởi sự mạnh mẽ của tự nhiên. Càng đến gần, tiếng nước va vào đá càng rõ rệt, tạo cho du khách sự tò mò, nóng lòng khám phá khung cảnh hùng vĩ phía trước. Thác nước hiện ra giữa bạt ngàn cây xanh, cao khoảng hơn 50m, len lỏi giữa những khối đá vôi nằm chồng lên như thạch trận và chia ra làm 3 đoạn: đoạn đầu tiên nước từ trên cao xối xuống rất mạnh và khúc khuỷu; đoạn thứ hai dòng nước bị tách thành hai phần, ào ào tuôn chảy; cuối cùng đoạn thứ ba lại tương đối êm đềm, thơ mộng.
Đứng ngắm nhìn từ bên dưới thác, nước tung bọt trắng xóa tạo nên hình ảnh tuyệt đẹp. Từ trên cao ánh nắng rót mật chiếu xuống khiến cho những bọt nước trở nên lấp lánh, lung linh như muôn ngàn viên ngọc đang ẩn mình. Vẻ đẹp có chút hoang dại, có chút huyền ảo làm cho du khách không khỏi ngẩn ngơ. Dừng chân tại quán nhỏ phía trên thác Đầu Đẳng, lặng ngắm dòng thác từ trên cao, chị Lê Tuyết Mai- du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: Cảnh quan nơi đây đẹp quá, quả là món quà quý mà tự nhiên ban tặng. Ngoài ra, tôi còn thích cá nướng, tôm nướng bán ở phía ngoài, bà con nơi đây rất hiền hòa, không chèo kéo du khách, mời mua hàng rất lịch sự. Tôi trở lại hồ Ba Bể sau hơn 20 năm, thấy vẫn đẹp như vậy, tuy nhiên mong rằng tới đây sẽ được đầu tư thêm nhiều dịch vụ để giữ chân du khách và là điểm du lịch được nhiều người lựa chọn quay lại.
Ra khỏi thác, mặt trời đã lên cao, đoàn chúng tôi đi bộ quay lại quán cơm Ông Hiến. Được biết quán đã có mặt ở đây được gần 20 năm, chủ quán là hai ông bà cụ, giản dị, thân thiện và chân chất vô cùng. Quán đông và ồn ã, chủ nhà liên tay chuẩn bị và trả lời khách hàng. Tại quán, du khách khi đặt cơm đều có thể tự chọn những chú cá to để nướng, đảm bảo tươi ngon, chất lượng. Mâm cơm bày lên với các món ăn hấp dẫn, mang đậm bản sắc quê hương: cá nheo nướng; thịt trâu khô xào măng chua; canh cá chua; tôm xào; nộm rau dớn; thịt trâu xào gừng. Sau một chặng đường dài khám phá, nâng bát cơm thơm dẻo, ai cũng phấn khởi thưởng thức, sẵn sàng cho hành trình rẽ sóng tiếp theo…
Thương mến miền cổ tích
Rời thác Đầu Đẳng, cô hướng dẫn viên duyên dáng, chất giọng truyền cảm, đưa du khách ra khỏi sự mệt mỏi, uể oải ban trưa bằng truyện cổ tích thú vị về điểm đến kế tiếp. “Ngày xưa có một anh chàng tiều phu vô cùng tốt bụng kiếm sống bằng nghề đốn củi. Một lần anh đã biết được bí mật, cái ao nhỏ ẩn sâu trong rừng là nơi các nàng tiên thường xuyên đến đánh cờ và khi màn đêm buông xuống cũng là lúc các nàng xuống ao tắm. Chàng tiều phu đã trộm đi bộ quần áo của nàng tiên xinh đẹp nhất. Sau khi tắm xong, các nàng tiên đều lần lượt mặc lại bộ quần áo của mình và bay về trời, duy chỉ có nàng tiên út chẳng thể tìm được bộ xiêm y để về cùng các chị. Chàng tiều phu đã đưa cho nàng một bộ quần áo của người thường và ngỏ ý muốn cưới nàng làm vợ. Vài năm sau hai người có với nhau được một bé trai kháu khỉnh. Trong một đêm nọ, chàng tiều phu nhìn thấy vợ mình nhìn lên bầu trời buồn bã, chàng đã đưa lại bộ xiêm y cho nàng. Cô tiên khoác lên mình bộ quần áo và ôm con trai bay về trời. Từ đó, chàng trai ngày ngày ra bờ ao năm xưa đợi chờ, từ đó cái tên ao Tiên ra đời.”
Đảo Bà góa an tĩnh và nên thơ.
Nghe xong câu chuyện, ai cũng háo hức bước xuống xuồng, tìm đến ao Tiên trong truyền thuyết. Ao Tiên có hình tròn, rộng chừng 3ha, trong xanh như ngọc, với các bậc thang đá đầy rêu phong. Xung quanh ao được bao phủ bởi các núi đá vôi và cánh rừng già của Vườn Quốc gia Ba Bể. Mặt nước ao phẳng, trong vắt như một tấm gương soi bóng mây trời. Nơi đây là địa điểm được nhiều du khách lựa chọn để lưu lại những bức ảnh đẹp như tranh vẽ…
Dọc theo đường đi sẽ gặp rất nhiều hàng quán bán đặc sản của Ba Bể, không chỉ có tép chua, bánh trời, tôm, cua, cá nướng, tại đây còn bày bán nhiều bài thuốc thảo dược của người bản địa. Khoác trên mình bộ quần áo Tày, cô bạn Đồng Thị Huyên thanh mảnh, dịu dàng như một nàng tiên, Huyên chia sẻ: Tôi sinh năm 1996, ở Khang Ninh sau một thời gian đi làm công nhân tôi đến đây và bắt đầu bán hàng. Hầu hết mọi người ghé thăm đều khen ao Tiên đẹp nhưng hơi buồn, những năm gần đây, nhiều bạn trẻ đã đến và chụp được những bức ảnh rất đẹp nên cũng có nhiều du khách dừng chân tại đây lâu hơn. Tôi và những người bán hàng tại đây đều bảo nhau giữ cảnh quan và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường…
Xuồng tiếp tục lướt trên hồ Ba Bể, hướng đến đảo An Mã, một hòn đảo cao khoảng 30m so với mực nước hồ. Hòn đảo có hình dáng giống con ngựa đang lội nước. Cả đảo được phủ xanh bởi cây cối, tại đây còn có một chiếc cầu vắt ngang qua hồ là địa điểm chụp ảnh đẹp được nhiều du khách lựa chọn. Đến đây, du khách sẽ lên thắp hương tại đền An Mạ, người xưa truyền lại rằng, đền thờ các tướng quân, binh lính thời nhà Mạc trong cuộc chiến Lê - Mạc đã tuẫn tiết tại động Puông. Tên đền An Mạ là tên tiếng Tày, dịch ra có nghĩa là “mồ yên mả đẹp”.
Bước xuống những bậc thang nhuốm màu thời gian, chị Hoàng Thị Ánh Nguyệt, du khách đến từ tỉnh Cao Bằng cho biết: đến với đền An Mạ, tôi và mọi người trong đoàn như bước ra khỏi những ồn ào náo động của phố thị, những bộn bề, bon chen mệt mỏi trong cuộc sống hằng ngày để thư thái hòa mình với thiên nhiên, trong lòng như lắng lại, nhẹ nhàng và an tịnh…
Điểm đến cuối cùng trong hành trình rẽ sóng trên hồ Ba Bể là đảo Bà Góa, nơi câu chuyện cổ tích thời thơ ấu được ra đời. Người xưa kể rằng, năm đó xã Nam Mẫu mở hội cúng Phật, người dân nô nức đi xem. Giữa đám đông xuất hiện một bà lão ăn mày, quần áo rách rưới, tấm thân gầy lở loét, bốc mùi hôi thối, đến đâu cũng xin ăn nhưng đều bị mọi người xa lánh, bà lão đi vào làng và gặp hai mẹ con bà góa nọ. Nhìn thấy cảnh bà già ăn mày tội nghiệp nên đưa vào nhà, mang cơm cho ăn. Cảm động trước tấm lòng của hai mẹ con bà lão đã đưa gói tro, dặn rắc quanh nhà để tránh lụt sắp tới. Ngay tối đó, mưa đổ như trút nước khiến cho khắp nơi đều ngập lụt, trên trời xuất hiện một con giao long sáng rực, bay vòng quanh xã Nam Mẫu. Tuy nhiên, ngôi nhà nhỏ cuối làng của hai mẹ con ngày càng dâng cao nên vẫn nguyên vẹn. Đau xót trước cảnh lũ lụt, hai mẹ con thả vỏ trấu xuống nước thành hai chiếc thuyền và đi cứu vớt những người bị nạn. Ngày nay ngôi nhà nhỏ của hai mẹ con tốt bụng là đảo Bà Góa chơi vơi giữa dòng nước mênh mông.
Giữa hồ bát ngát xanh, đảo Bà Góa vươn mình kiêu hãnh, đẹp như một bức tranh. Tại đây, cây cối quanh năm xanh tốt, rễ cây len lỏi vươn ra từ mỏm đá, vững chắc và kiên cường. Là điểm đến cuối cùng của hành trình, trời ngả dần về chiều, chúng tôi dừng tại đảo Bà Góa và tận hưởng những giây phút thư giãn thú vị. Du khách có dịp tắm hồ và đặc biệt là được chèo thuyền kayak để khám phá thiên nhiên trọn vẹn.
Anh Trịnh Đình Khánh- hướng dẫn viên tại Công ty Du lịch Dân tộc thiểu số tại Hà Nội chia sẻ: Hôm nay, tôi dẫn đoàn khách người Anh và người Hà Lan đến với hồ Ba Bể. Ai cũng khen đẹp tuyệt vời, họ thích tất cả ở nơi này. Hơn 20 năm dẫn khách, tôi có dịp đón nhiều du khách nước ngoài quay lại để trải nghiệm và hòa mình vào thiên nhiên. Không chỉ choáng ngợp bởi tự nhiên, núi rừng, sông nước, du khách nước ngoài còn đặc biệt ấn tượng với con người nơi này, ai cũng thân thiện, luôn nở nụ cười tươi, nấu ăn rất ngon với các món mang đậm dấu ấn của núi rừng như: thịt nướng, cá nấu măng chua, lạp sườn… Đặc biệt, thời gian gần đây có thêm dịch vụ chèo xuồng kayak, rất thú vị và đặc sắc.
Kết thúc chuyến đi khi mặt trời dần xuống núi, sau gần 6 giờ lênh đênh trên sóng nước và trải nghiệm các điểm du lịch quanh hồ Ba Bể, chúng tôi không khỏi ấn tượng và tự hào về món quà vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho quê hương. Đêm nay, tại những homestay đông đúc, lửa trại sẽ bập bùng chiếu sáng, những điệu múa, câu then ngọt ngào sẽ được cất lên, rượu thơm rót đầy, nụ cười dập dìu trong cả ánh mắt…
Mời bạn hãy ghé thăm nơi đây, khám phá nhiều hơn nữa cảnh sắc hồ Ba Bể, một viên ngọc xanh chưa khi nào hết những điều bất ngờ, thú vị.
Phương An