'Ba chìa khóa tận thế' của Mỹ: Vì sao Washington vẫn giữ bộ ba hạt nhân từ thời Chiến tranh Lạnh?

3 giờ trướcBài gốc

Từ tên lửa Sentinel đến tàu ngầm lớp Columbia và máy bay ném bom B-21, đây là cách thức hoạt động của bộ ba hạt nhân của Mỹ. Ảnh: IE.

Trong các tài liệu chiến lược của Lầu Năm Góc, có một khái niệm chưa bao giờ biến mất suốt nhiều thập niên qua: “nuclear triad” – bộ ba hạt nhân của Mỹ. Nó không phải là một loại vũ khí đơn lẻ, mà là cả một hệ thống răn đe được thiết kế để bảo đảm rằng ngay cả khi Mỹ bị tấn công hạt nhân, Washington vẫn đủ khả năng phản công.

Đó là lý do Mỹ duy trì cùng lúc ba “cánh tay” hạt nhân: tên lửa đạn đạo liên lục địa đặt dưới lòng đất, tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo ẩn mình dưới đại dương và các máy bay ném bom chiến lược có thể mang đầu đạn hạt nhân bay khắp toàn cầu.

Khái niệm này được hình thành từ thời Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hủy diệt lẫn nhau. Nhưng đến năm 2026, bộ ba hạt nhân không những chưa biến mất mà còn bước vào một giai đoạn nâng cấp toàn diện chưa từng có.

Giới hoạch định quân sự Mỹ hiện không còn chỉ nói về việc đối phó Nga. Trong các phiên điều trần gần đây tại Lầu Năm Góc, nhiều quan chức nhấn mạnh Washington đang phải chuẩn bị cho kịch bản răn đe cùng lúc hai cường quốc hạt nhân lớn là Nga và Trung Quốc.

“Lá chắn dưới lòng đất”

Mắt xích đầu tiên trong bộ ba hạt nhân Mỹ là các tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Minuteman III.

Khoảng 400 tên lửa loại này đang được đặt trong các hầm phóng kiên cố tại Montana, Wyoming, North Dakota và nhiều bang miền trung nước Mỹ. Nếu nhận lệnh khai hỏa, chúng có thể lao tới mục tiêu ở bên kia địa cầu chỉ trong khoảng nửa giờ.

Nhiều chuyên gia từng cho rằng các bệ phóng cố định là điểm yếu vì dễ bị xác định vị trí. Nhưng phe ủng hộ lại lập luận ngược lại: để vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống này, đối thủ sẽ phải tấn công đồng thời hàng trăm hầm phóng nằm rải rác trên diện tích khổng lồ.

Đó là điều khiến giới chiến lược gọi các ICBM là “miếng bọt biển hạt nhân” – buộc đối phương phải tiêu tốn lượng lớn đầu đạn nếu muốn triệt hạ hoàn toàn năng lực phản công của Mỹ.

Tuy nhiên, Minuteman III đã tồn tại từ thời Chiến tranh Lạnh và đang dần bị thay thế bằng chương trình Sentinel mới.

Lầu Năm Góc cho biết Sentinel không đơn thuần là một tên lửa mới. Nó bao gồm cả việc hiện đại hóa hầm phóng, mạng lưới chỉ huy, hệ thống thông tin liên lạc và cơ sở hạ tầng chiến lược.

“Bóng ma dưới đại dương”

Nếu các tên lửa đặt trên đất liền là phần dễ nhìn thấy nhất, thì tàu ngầm hạt nhân lại được xem là thành tố đáng sợ nhất trong bộ ba hạt nhân Mỹ.

Hiện nay, Hải quân Mỹ vận hành các tàu ngầm lớp Ohio mang theo tên lửa Trident II D5.

Điểm đáng sợ của chúng nằm ở khả năng sống sót. Các tàu ngầm này có thể ẩn mình dưới đại dương trong thời gian dài và cực kỳ khó bị phát hiện. Điều đó bảo đảm Mỹ luôn có năng lực “đòn đánh trả thứ hai” – tức vẫn có thể phản công hạt nhân ngay cả khi bị tấn công trước.

Washington hiện đang phát triển lớp tàu ngầm Columbia để thay thế dần đội Ohio đã cũ. Nhiều chuyên gia coi đây sẽ là xương sống của lực lượng răn đe hạt nhân Mỹ trong nhiều thập niên tới.

Giới chiến lược thường mô tả các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo là “thành phần sống sót tốt nhất” của bộ ba hạt nhân, bởi đối thủ gần như không thể biết chúng đang ở đâu.

“Sát thủ bầu trời”

Thành phần thứ ba là lực lượng máy bay ném bom chiến lược.

Hiện Mỹ vẫn sử dụng các oanh tạc cơ B-52 Stratofortress và B-2 Spirit để thực hiện nhiệm vụ hạt nhân. Khác với tên lửa, máy bay ném bom có thể cất cánh rồi quay đầu, thay đổi lộ trình hoặc duy trì trạng thái báo động trong thời gian dài.

Điều này mang lại cho Tổng thống Mỹ thêm nhiều lựa chọn trong các cuộc khủng hoảng thay vì chỉ có hai trạng thái “phóng” hoặc “không phóng”.

Tương lai của nhánh này đang xoay quanh B-21 Raider – mẫu máy bay ném bom tàng hình thế hệ mới được kỳ vọng trở thành át chủ bài chiến lược của Mỹ.

Song song với đó là tên lửa hành trình hạt nhân AGM-181 LRSO, được phát triển để thay thế loại AGM-86 đã già cỗi.

Không chỉ là tên lửa và máy bay

Giới quân sự nhấn mạnh bộ ba hạt nhân không chỉ là các phương tiện phóng.

Đằng sau nó là cả mạng lưới chỉ huy, kiểm soát và liên lạc hạt nhân – gọi tắt là NC3 – bao gồm vệ tinh, máy bay chỉ huy trên không, cảm biến cảnh báo sớm và hệ thống liên lạc có khả năng hoạt động ngay cả trong chiến tranh hạt nhân.

Điều đáng chú ý là Mỹ hiện đang nâng cấp gần như toàn bộ các thành phần chiến lược cùng lúc: từ Sentinel, tàu ngầm Columbia, B-21 Raider cho tới hệ thống chỉ huy NC3.

Tuy nhiên, logic cốt lõi của bộ ba hạt nhân vẫn không thay đổi suốt hàng chục năm qua: phân tán sức mạnh trên đất liền, dưới biển và trên không để bảo đảm khả năng răn đe không thể bị phá hủy chỉ bằng một đòn tấn công duy nhất.

Theo BI, IE

Huyền Chi

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/ba-chia-khoa-tan-the-cua-my-vi-sao-washington-van-giu-bo-ba-hat-nhan-tu-thoi-chien-tranh-lanh-post200885.html