Hơn 8 thập kỷ trôi qua, ký ức ấy vẫn vẹn nguyên trong trái tim người mẹ đã đi qua gần trọn một thế kỷ lịch sử. Trong ngôi nhà nhỏ giữa làng Do Hạ, xã Mê Linh, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Sản nay đã bước sang tuổi 100. Dù lưng đã còng theo năm tháng, đôi mắt không còn tinh tường như trước nhưng ký ức về những ngày đầu của nước Việt Nam độc lập vẫn còn rất rõ.
Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Sản kể về kỳ bầu cử đầu tiên. Ảnh: Vũ Cường
Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, mẹ Sản mới 19 tuổi. Cuộc sống khi ấy của mẹ cũng như bao người phụ nữ nông thôn khác: Quanh năm gắn bó với ruộng đồng, khi rảnh lại xuống thị xã Phúc Yên buôn bán nhỏ. Làng quê Mê Linh còn nghèo, nhưng những ngày sau Cách mạng Tháng Tám, không khí trong làng bỗng trở nên rộn ràng khác lạ. Tin tức về đất nước vừa giành được độc lập lan nhanh khắp các thôn xóm. Người dân tụ tập bàn chuyện thời cuộc, kể cho nhau nghe về Việt Minh, về Chính phủ mới và về vị lãnh tụ Hồ Chí Minh. Niềm vui và sự phấn khởi lan tỏa từ những con đường làng đến cánh đồng, bến nước...
Không lâu sau đó, thông tin về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập được truyền tới từng thôn xóm. Lần đầu tiên trong lịch sử, mọi người dân dù nam hay nữ, giàu hay nghèo đều có quyền trực tiếp cầm lá phiếu lựa chọn những người đại diện cho mình...
Nhắc lại kỷ niệm ấy, mẹ Sản kể rằng, ngày bầu cử năm ấy, cả làng như có hội. Từ sáng sớm, bà con đã ăn mặc chỉnh tề, tập trung tại điểm bỏ phiếu đặt ở đình làng. Người lớn tuổi, thanh niên, phụ nữ… ai cũng háo hức, bởi lần đầu tiên được tham gia một việc hệ trọng của đất nước. “Lúc đó tôi chưa biết chữ nhiều, cán bộ hướng dẫn tận tình. Ai cũng dặn phải bầu cho người có đức, có tài để lo việc nước”, mẹ nhớ lại. Lá phiếu nhỏ bé ấy đã trở thành một trong những ký ức thiêng liêng nhất trong cuộc đời người phụ nữ nông dân quê Mê Linh.
Cuộc đời của mẹ Nguyễn Thị Sản gắn liền với nhiều chặng đường lịch sử của đất nước. Trước Cách mạng Tháng Tám, mẹ từng tham gia tổ liên lạc của Việt Minh tại địa phương. Nhờ vẻ ngoài giản dị của một người phụ nữ làm ruộng, mẹ nhiều lần giúp chuyển thư từ và tài liệu cho các cơ sở cách mạng. Có những bức thư được giấu kín trong gói hàng, trong những chiếc bánh gói kỹ, thậm chí cuốn trong miếng trầu để nếu gặp sự kiểm tra của địch thì có thể nhai nuốt ngay, tiêu hủy tài liệu.
Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội với Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Sản. Ảnh: Vũ Cường
Sau khi đất nước giành được độc lập, mẹ cùng bà con bắt tay vào lao động sản xuất với khí thế mới. Một trong những thay đổi lớn đối với mẹ là phong trào xóa nạn mù chữ. Từ những lớp học bình dân buổi tối, mẹ dần biết đọc, biết viết và có thể tự viết tên của mình.
Cuộc đời mẹ cũng trải qua nhiều mất mát. Người chồng đầu của mẹ là liệt sĩ Ngô Văn Hùng hy sinh năm 1951 trong kháng chiến chống Pháp. Sau này, mẹ tái giá và sinh được bảy người con. Đến năm 1978, gia đình mẹ lại chịu thêm nỗi đau khi người con trai là Nguyễn Huy Vân hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới.
Dẫu vậy, người phụ nữ quê hương Hai Bà Trưng vẫn kiên cường vượt qua mọi biến cố. Mẹ dành trọn cuộc đời để nuôi dạy con cháu nên người. Đến nay, đại gia đình của mẹ đã có hàng trăm thành viên, nhiều người trưởng thành và đóng góp tích cực cho xã hội...
Nhắc đến ngày bầu cử sắp tới, mẹ Nguyễn Thị Sản vẫn theo dõi với sự quan tâm đặc biệt. Tâm trạng của người mẹ 100 tuổi hôm nay cũng giống như hơn 4 vạn cử tri của xã Mê Linh - háo hức chờ đợi ngày hội lớn của toàn dân.
Thời điểm này, quê hương Hai Bà Trưng đang sống trong những ngày rộn ràng sẵn sàng cho ngày hội non sông. Dẫu đã tròn 100 tuổi, nghe con cháu nhắc đến ngày bầu cử sắp tới, mẹ Sản khẽ mỉm cười: “Già rồi nhưng tôi vẫn mong bà con đi bầu đông đủ. Lá phiếu của dân là việc lớn của đất nước”.
Vũ Cường