Hệ thống đường sắt Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn với kế hoạch triển khai ba tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn (1.435 mm) kết nối trực tiếp với Trung Quốc. Dự án không chỉ nhằm hiện đại hóa hạ tầng giao thông mà còn đặt nền móng cho mạng lưới liên thông từ các quốc gia ASEAN qua Trung Quốc đến châu Âu.
Tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng: Trọng điểm hơn 203.000 tỷ đồng
Đây là tuyến đường sắt có vai trò huyết mạch trong hành lang kinh tế Đông - Tây. Dự án có tổng chiều dài tuyến chính khoảng 391 km, đi qua địa giới hành chính của 6 tỉnh, thành phố bao gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.
Thông số kỹ thuật và lộ trình triển khai
Điểm đầu: Vị trí nối ray biên giới tại tỉnh Lào Cai.
Điểm cuối: Ga Lạch Huyện, TP Hải Phòng.
Cấu trúc hạ tầng: 18 nhà ga (15 ga hỗn hợp và 3 ga lập tàu).
Công nghệ: Khổ đường 1.435 mm, chạy trên ray, điện khí hóa.
Tốc độ: 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng.
Tổng mức đầu tư cho dự án này ước tính đạt hơn 203.200 tỷ đồng. Theo kế hoạch, các hạng mục ga và đường kết nối đã được khởi công từ tháng 12/2025. Công trình tuyến chính dự kiến sẽ khởi động vào cuối năm 2026 và mục tiêu hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2030.
Mở rộng hành lang biên giới: Tuyến Lạng Sơn và Quảng Ninh
Song song với trục Lào Cai - Hải Phòng, Bộ Xây dựng và các cơ quan chức năng đang khẩn trương lập quy hoạch cho hai tuyến đường sắt chiến lược khác nhằm tăng cường khả năng kết nối tại các cửa khẩu trọng yếu phía Bắc.
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn
Tuyến này có điểm đầu kết nối với ga Bằng Tường Đông (Trung Quốc) và điểm cuối tại ga Gia Lâm, TP Hà Nội. Tổng chiều dài chính tuyến trong lãnh thổ Việt Nam là 146 km, bao gồm 31 km cầu và 9 km hầm. Dự kiến toàn tuyến sẽ bố trí 11 nhà ga, khai thác hỗn hợp hành khách và hàng hóa với tốc độ 160 km/h.
Tàu hàng liên vận đến châu Âu thường khởi hành ở ga Yên Viên. (Ảnh: Anh Duy).
Tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái
Dự án kết nối ga Đông Hưng (Trung Quốc) với ga Nam Hải Phòng, TP Hải Phòng. Tuyến đi qua tỉnh Quảng Ninh và TP Hải Phòng với chiều dài khoảng 174 km. Đặc biệt, tuyến này có quy mô kỹ thuật phức tạp với 76 km cầu và hơn 8 km hầm, dự kiến bố trí 14 nhà ga.
Đáng chú ý, tốc độ thiết kế ban đầu của tuyến là 160 km/h nhưng có dự phòng để nâng lên 200 km/h trong tương lai. Điểm nối ray được bố trí tại khu vực biên giới, tạo sự đồng bộ tuyệt đối về hạ tầng với phía bạn.
Ba tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc. (Đồ họa: Hoàng Khánh).
Bảng so sánh các tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc
Tầm nhìn chiến lược và kết nối liên vận quốc tế
Ông Trần Thiện Cảnh, Cục trưởng Đường sắt Việt Nam, cho biết các đơn vị tư vấn đang phối hợp chặt chẽ với phía Trung Quốc và các địa phương để thống nhất quy hoạch, phấn đấu hoàn tất hồ sơ trong năm 2026. Việc hình thành ba tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn này mang lại những lợi ích đa tầng:
Kết nối ASEAN - Trung Quốc: Tạo mạch máu giao thông liên thông, giảm chi phí logistics.
Thúc đẩy xuất khẩu sang châu Âu: Tạo điều kiện thuận lợi cho các đoàn tàu liên vận quốc tế vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam qua Trung Quốc đến các thị trường châu Âu.
Nhất thể hóa hạ tầng: Từng bước chuyển đổi hệ thống đường sắt khổ cũ sang khổ tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Thông tin dự án và quy hoạch có thể được điều chỉnh theo quyết định mới nhất của cơ quan chức năng trong các giai đoạn tiếp theo.
Tuệ Nhân