Khi di tích “sống” trên không gian mạng
Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống văn hiến, nơi lưu giữ hơn 2 nghìn di tích lịch sử văn hóa, danh thắng cùng nhiều làng nghề và loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc. Trước yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, nhiều cơ sở Đoàn trong tỉnh đã chủ động triển khai các sáng kiến số hóa, coi đây là công trình thanh niên trọng tâm.
Đoàn viên thanh niên phường Tân An giới thiệu công trình số hóa di tích chùa Vĩnh Nghiêm với du khách.
Nổi bật là mô hình “Số hóa địa chỉ đỏ” được triển khai tại nhiều địa phương trong tỉnh. Đoàn viên tiến hành thu thập, chuẩn hóa thông tin về lịch sử di tích, danh nhân, sự kiện cách mạng; xây dựng mã QR đặt tại điểm tham quan để người dân và du khách dễ dàng tra cứu. Chỉ cần quét mã bằng điện thoại thông minh, người xem có thể tiếp cận nội dung, hình ảnh, tư liệu liên quan một cách đầy đủ và trực quan. Đơn cử như Đoàn xã Hoàng Vân đã thực hiện số hóa đình Chợ Vân - một di tích lịch sử gắn với An toàn khu II. Công trình giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử của di tích, đồng thời tạo nguồn tư liệu sinh động để học sinh các trường trên địa bàn khai thác trong các giờ học lịch sử, hoạt động trải nghiệm, giáo dục truyền thống.
Không dừng lại ở việc cung cấp thông tin dạng văn bản, một số đơn vị còn mạnh dạn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng sản phẩm truyền thông. Giọng đọc tự động, video minh họa, hình ảnh phục dựng bối cảnh xưa được tích hợp nhằm tăng tính sinh động và khả năng tương tác. Qua đó làm “sống dậy” những kiến thức tưởng chừng khô khan, giúp lịch sử trở nên gần gũi, hấp dẫn hơn với thế hệ trẻ.
Tháng 2 vừa qua, Đoàn phường Bắc Giang ra mắt mô hình “Tuổi trẻ Bắc Giang số hóa di tích, du lịch địa phương - Check in quê hương cùng AI”. Đoàn viên, thanh niên tham gia toàn bộ quá trình: Thu thập dữ liệu, số hóa thông tin di tích, danh lam thắng cảnh; thiết kế mã QR; xây dựng nội dung thuyết minh, hình ảnh, video và tích hợp trên các nền tảng số. Việc triển khai mô hình góp phần đổi mới phương thức tuyên truyền, quảng bá du lịch theo hướng hiện đại, sinh động; khẳng định vai trò nòng cốt của tổ chức Đoàn trong ứng dụng công nghệ số. Theo chị Hoàng Mỹ Linh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Bắc Giang, thời gian tới, Đoàn phường tiếp tục triển khai nhiều công trình chuyển đổi số như: Mã QR tuyến đường văn minh đô thị, số hóa nghĩa trang liệt sĩ, xây dựng mô hình “chợ 4.0”…
Cùng với các công trình số hóa tại cơ sở, nhiều đoàn viên, thanh niên còn chủ động xây dựng fanpage, kênh YouTube, TikTok nhằm giới thiệu di tích, làng nghề, lễ hội truyền thống của quê hương. Các sáng kiến không chỉ góp phần quảng bá văn hóa địa phương mà còn tạo môi trường để đoàn viên rèn luyện kỹ năng công nghệ, truyền thông số và tư duy sáng tạo.
Khát vọng cống hiến trong kỷ nguyên số
Chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ mà còn là môi trường để khẳng định vai trò tiên phong, sáng tạo của thế hệ trẻ. Trong bối cảnh tỉnh đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp công nghệ cao, xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, nguồn nhân lực trẻ am hiểu công nghệ, làm chủ nền tảng số chính là yếu tố then chốt bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững. Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã cụ thể hóa bằng nhiều công trình, phần việc thiết thực. Tiêu biểu là công trình thanh niên “Số hóa di tích VR360” các di tích như: Đền Đô, đình Đình Bảng, chùa Phật Tích, chùa Dâu, chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, Địa điểm chiến thắng Xương Giang… cho phép người dùng trải nghiệm không gian di tích qua hình ảnh toàn cảnh 360 độ, tích hợp thuyết minh tự động.
Mô hình số hóa di tích, du lịch địa phương - Check in quê hương cùng AI phát huy vai trò tiên phong, xung kích của tuổi trẻ phường Bắc Giang trong chuyển đổi số.
Để phong trào thanh niên gắn với chuyển đổi số không chỉ dừng ở các mô hình điểm mà đi sâu và có sức lan tỏa bền vững, các cấp bộ Đoàn xác định rõ giải pháp trọng tâm là nâng cao năng lực số cho đoàn viên. Nhiều lớp tập huấn kỹ năng sản xuất nội dung truyền thông số, kỹ năng ứng dụng AI trong công việc, kỹ năng nhận diện và phản bác thông tin sai lệch trên không gian mạng được tổ chức thường xuyên. Qua đó từng bước hình thành đội ngũ “công dân số” trẻ có kiến thức, bản lĩnh và trách nhiệm. Đồng thời, cơ chế khuyến khích sáng tạo cũng được chú trọng. Các cuộc thi ý tưởng chuyển đổi số, diễn đàn “Tuổi trẻ sáng tạo”, không gian chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI trong học tập, khởi nghiệp được triển khai ở nhiều đơn vị. Nhiều đề tài, sáng kiến của đoàn viên đã được ứng dụng vào thực tiễn. Đoàn xã Lạng Giang xây dựng chatbot hỗ trợ giải đáp thủ tục hành chính, thiết kế hệ thống quản lý đoàn viên trực tuyến; Đoàn xã Lục Ngạn, Đoàn xã Tân Yên phát triển kênh thương mại điện tử quảng bá sản phẩm địa phương.
Theo đồng chí Hà Thái Sơn, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên tỉnh, thời gian tới, các cấp bộ Đoàn cần tiếp tục gắn công trình thanh niên với nhiệm vụ chuyển đổi số của từng địa phương; tăng cường phối hợp với ngành Giáo dục, doanh nghiệp trong đào tạo, chuyển giao công nghệ. Nhân rộng các mô hình hiệu quả như số hóa di tích VR360, mã QR tuyến phố văn minh, chợ 4.0… Kịp thời đánh giá, tổng kết, biểu dương các tập thể, cá nhân có sáng kiến tiêu biểu.
Bài, ảnh: Thu Thủy