Nhiều dự án chậm đưa đất vào sử dụng
Đất đai là nguồn lực quan trọng nhưng có hạn, vì vậy pháp luật quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp khi được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để triển khai dự án. Việc đưa đất vào sử dụng đúng mục đích, đúng tiến độ không chỉ là nghĩa vụ theo quy định mà còn góp phần nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Theo khoản 8, Điều 81, Luật Đất đai 2024, đất được giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao trên thực địa hoặc chậm tiến độ sử dụng quá 24 tháng so với kế hoạch ghi trong dự án sẽ được xem xét gia hạn tối đa 24 tháng và phải nộp bổ sung tiền sử dụng hoặc thuê đất. Hết thời hạn gia hạn, doanh nghiệp vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi, không bồi thường. Đây là chế tài nghiêm nhằm ngăn chặn tình trạng “ôm đất”, sử dụng đất kém hiệu quả.
Công ty cổ phần Xử lý, tái chế chất thải công nghiệp Hòa Bình chậm đưa đất vào sử dụng tại phường Yên Dũng.
Thực tế cho thấy, trong tỉnh còn nhiều dự án rơi vào tình trạng chậm triển khai. Điển hình như Công ty cổ phần Xử lý, tái chế chất thải công nghiệp Hòa Bình. Năm 2010, doanh nghiệp này được cho thuê hơn 148 nghìn m² đất tại thôn Đông Hương, xã Nham Sơn (nay là tổ dân phố Đông Hương, phường Yên Dũng) để xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh. Sau khi nhận bàn giao đất, chủ đầu tư có trách nhiệm triển khai dự án theo tiến độ đã cam kết.
Năm 2019, doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh để thực hiện dự án nâng công suất nhà máy xử lý chất thải công nghiệp, tái chế phế liệu. Đây là dự án có ý nghĩa trong xử lý chất thải, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển công nghiệp bền vững.
Tuy nhiên, qua kiểm tra, doanh nghiệp không đưa đất vào sử dụng đúng thời hạn, tiến độ chậm quá 24 tháng so với kế hoạch. Nhiều hạng mục chính chưa được xây dựng, hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thiện, phần lớn diện tích đất vẫn bỏ trống hoặc sử dụng dở dang, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển của địa phương.
Tương tự, Công ty trách nhiệm hữu hạn Thái Sơn Blu (trước đây là Công ty trách nhiệm hữu hạn Quang Lâm) được thuê hơn 42 nghìn m² đất từ năm 2010 để thực hiện dự án Trung tâm vui chơi và dịch vụ du lịch tại phường Tiền Phong. Dù đã nhiều lần được gia hạn tiến độ, doanh nghiệp vẫn không triển khai dự án. Theo giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh lần cuối, công trình phải đưa vào sử dụng vào tháng 5/2025 song đến nay, khu đất vẫn chưa được phát huy giá trị.
Hay như Công ty cổ phần IBT, tổ dân phố Dõng, phường Tân Tiến được thuê gần 3.900 m² đất từ năm 2019. Sau khi nhận đất, doanh nghiệp không triển khai xây dựng theo tiến độ, thời gian chậm vượt quá 24 tháng. Đến nay, khu đất vẫn chưa hình thành các hạng mục chính, chưa đưa vào sử dụng theo mục tiêu đầu tư.
Không chỉ dừng ở các trường hợp trên, qua rà soát sơ bộ của cơ quan chức năng, toàn tỉnh hiện có hơn 70 dự án chậm triển khai, chưa đưa đất vào sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả tập trung ở các xã, phường: Tiên Du, Liên Bão, Đại Đồng, Tân Tiến, Tiền Phong… Tình trạng này kéo dài không chỉ gây lãng phí quỹ đất mà còn làm thất thu ngân sách, ảnh hưởng phát triển kinh tế - xã hội và môi trường đầu tư của tỉnh.
Kiên quyết thu hồi đất
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên là do năng lực tài chính và năng lực triển khai của một số nhà đầu tư còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số dự án vướng mắc về thủ tục pháp lý, quy hoạch; công tác giải phóng mặt bằng kéo dài. Chủ đầu tư một số dự án thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện khi được giao, cho thuê đất.
Qua rà soát sơ bộ của cơ quan chức năng, toàn tỉnh hiện có hơn 70 dự án chậm triển khai, chưa đưa đất vào sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả tập trung ở các xã, phường: Tiên Du, Liên Bão, Đại Đồng, Tân Tiến, Tiền Phong… Tình trạng này kéo dài không chỉ gây lãng phí quỹ đất mà còn làm thất thu ngân sách, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và môi trường đầu tư của tỉnh.
Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về đất đai, ngày 11/9/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng tài sản công, đất đai, tài nguyên khoáng sản và các dự án đầu tư.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, vi phạm pháp luật đất đai. Cụ thể, các sở, ngành được giao rà soát, phân loại từng dự án. Đối với những dự án còn khả năng tiếp tục triển khai, tỉnh xem xét gia hạn theo đúng quy định. Những dự án vi phạm kéo dài, không khắc phục sẽ bị thu hồi đất.
Qua rà soát, UBND tỉnh đã thu hồi hơn 42 nghìn m² đất của Công ty trách nhiệm hữu hạn Thái Sơn Blu, phường Tiền Phong, giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý. Đối với Công ty cổ phần Xử lý, tái chế chất thải công nghiệp Hòa Bình, cơ quan chức năng yêu cầu hoàn thiện hồ sơ để xem xét gia hạn theo quy định, đồng thời giám sát chặt chẽ tiến độ triển khai trong thời gian tới. Nếu tiếp tục chậm trễ, dự án sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Cơ quan chức năng cũng hướng dẫn Công ty cổ phần IBT hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét gia hạn tiến độ sử dụng đất, bảo đảm đúng quy định.
Đặc biệt, UBND tỉnh đã thành lập tổ công tác liên ngành nhằm rà soát toàn diện các dự án chậm tiến độ. Tổ công tác có nhiệm vụ kiểm tra, phân loại, làm rõ nguyên nhân, đồng thời đề xuất giải pháp tháo gỡ hoặc xử lý theo quy định pháp luật. Theo đồng chí Đào Quang Khải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, việc xử lý các dự án chậm sử dụng đất phải được thực hiện nghiêm minh, đúng quy định. Tỉnh kiên quyết thu hồi các dự án không triển khai, chậm tiến độ kéo dài, không để tình trạng giữ đất gây lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng đến phát triển chung.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục kiểm tra, xử lý nghiêm các dự án vi phạm, bảo đảm đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, siết chặt công tác lựa chọn nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thẩm định năng lực; tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng đất ngay từ đầu.
Minh Linh