Thực trạng báo động
Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển nhà ở xã hội. Với 31 dự án đã hoàn thành, cung ứng gần 23,4 nghìn căn hộ đủ điều kiện bàn giao, hàng chục nghìn gia đình công nhân và người lao động thu nhập thấp đã có nơi cư ngụ ổn định. Thế nhưng, trái ngược với vẻ hiện đại của những tòa cao tầng, bức tranh sinh hoạt phía dưới chân các tòa nhà lại đang tồn tại nhiều mảng tối nhếch nhác, lộn xộn.
Shipper bày hàng hóa trên vỉa hè cạnh chung cư Evergreen (phường Nếnh).
Tại khu nhà ở xã hội Cát Tường ECO và khu nhà ở xã hội Thống Nhất (phường Võ Cường), khuôn viên trung tâm vốn là nơi vui chơi của trẻ em lại thường xuyên bị tận dụng sai mục đích. Phía mặt đường Lê Thánh Tông và Lê Thái Tổ, các hàng quán kinh doanh nước giải khát, đồ ăn bày biện bàn ghế chiếm lối đi của người đi bộ. Mô tô, xe máy của khách hàng đỗ tràn xuống lòng đường, gây ách tắc giao thông.
Tại khu nhà ở xã hội Evergreen (phường Nếnh), tận dụng lượng khách hàng đông, các căn hộ tầng một (shophouse) đua nhau mở cửa, bày ghế ngồi lấn chiếm sân và vỉa hè chung cư. Không chỉ vậy, khu vực vốn là khuôn viên cây xanh cũng bị người dân chiếm dụng để họp chợ. Sự xuất hiện của nhiều nhân viên giao hàng (shipper) bày hàng hóa la liệt bên lề đường cùng với cảnh đỗ xe ô tô, xe máy lộn xộn đã biến nơi đây thành một khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn giao thông và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Anh Trịnh Văn B, một cư dân sống tại chung cư Evergreen cho biết: “Không gian công cộng bị chiếm dụng khiến trẻ em không có chỗ vui chơi, thường phải chạy xuống lòng đường rất nguy hiểm.
Trong khi đó, tại các chung cư như Lotus 1 hay Green City, Đồng Cửa (phường Bắc Giang) tình trạng xe ô tô đậu đỗ lấn chiếm lòng đường, khuôn viên cây xanh diễn ra thường xuyên nhưng chưa được xử lý triệt để.
Xây dựng môi trường sống văn minh
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, trước hết là do đặc thù của các dự án nhà ở xã hội đã tối giản các hạng mục kỹ thuật để giảm giá thành. Hệ quả là diện tích đỗ xe thường chỉ ưu tiên xe máy, trong khi lượng xe ô tô của cư dân và khách vãng lai tăng nhanh, dẫn đến việc đỗ xe tràn lan ra lòng đường là điều khó tránh khỏi.
Toàn tỉnh đã và đang triển khai 77 dự án nhà ở xã hội. Tính đến nay, 31 dự án đã hoàn thành với tổng số gần 23,4 nghìn căn hộ đủ điều kiện đưa vào sử dụng. Đến năm 2030, Bắc Ninh xác định mục tiêu hoàn thành 135 nghìn căn hộ nhà ở xã hội, tập trung tại các khu vực trọng điểm như phường Nam Sơn, xã Gia Bình và phường Tiền Phong.
Cùng đó, công tác quản lý vận hành của ban quản lý và ban quản trị tại một số chung cư còn thiếu quyết liệt. Theo ông Bùi Ngọc Hùng, Trưởng Ban quản lý lô CT.1 khu nhà ở xã hội Evergreen, dù đã nhiều lần nhắc nhở các hộ kinh doanh vi phạm hành lang nhưng nhiều hộ vẫn không chấp hành. Sự thiếu hụt các công cụ kỹ thuật như thẻ từ khiến người lạ dễ dàng xâm nhập vào các tầng ở, gây bất ổn về an ninh trật tự.
Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa Ban quản lý chung cư và chính quyền địa phương vẫn còn những "khoảng trống". Các khu vực khuôn viên cây xanh hoặc vỉa hè nằm ngoài ranh giới tòa nhà thường do UBND cấp xã quản lý. Vì thế, chính quyền địa phương không ra quân quyết liệt, các tụ điểm kinh doanh tự phát này sẽ tiếp tục tồn tại.
Cuối cùng, ý thức của một bộ phận cư dân và chủ hộ kinh doanh còn chưa cao. Vì lợi ích kinh tế trước mắt, nhiều người sẵn sàng vi phạm quy định về trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, vô hình trung phá vỡ không gian sống chung vốn cần sự văn minh và yên tĩnh.
Để giải quyết triệt để tình trạng trên, cần sự vào cuộc đồng bộ của các bên liên quan. Trước hết, chính quyền cơ sở sẽ không chỉ là đơn vị hòa giải mà còn là cơ quan giám sát trực tiếp đối với ban quản trị và chủ đầu tư tòa nhà chung cư, bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật và trật tự đô thị được giữ vững.
Ông Lê Hoàng Bách, Chủ tịch UBND phường Nếnh khẳng định, thời gian tới chính quyền địa phương sẽ chỉ đạo lực lượng công an và các đơn vị chức năng rà soát, xử lý nghiêm các hoạt động buôn bán trái phép tại khu nhà ở xã hội Evergreen. Mục tiêu là xóa bỏ dứt điểm các tụ điểm kinh doanh lấn chiếm hành lang giao thông và khuôn viên cây xanh, trả lại không gian chung cho cư dân. Phối hợp cùng Ban quản lý và Ban quản trị chung cư đưa ra hướng giải quyết dứt điểm những vướng mắc trong quá trình vận hành chung cư.
Bên cạnh sự vào cuộc của chính quyền, các chủ đầu tư và ban quản trị cần nâng cao trách nhiệm trong việc bảo trì và nâng cấp hạ tầng an ninh. Việc bổ sung hệ thống camera, lắp đặt thẻ từ thang máy là cần thiết để kiểm soát an ninh trong bối cảnh cư dân đông đúc. Các ban quản lý cần hoạt động chuyên nghiệp hơn, thường xuyên kiểm tra vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy, có chế tài xử phạt rõ ràng đối với các trường hợp cố tình vi phạm nội quy chung cư.
Về lâu dài, xây dựng nhà ở xã hội không chỉ là xây một tòa nhà, mà là xây dựng một cộng đồng văn minh. Điều này đòi hỏi sự đoàn kết và nâng cao ý thức của mỗi cư dân. Việc tuân thủ pháp luật, giữ gìn vệ sinh chung và tôn trọng không gian cộng đồng chính là cách tốt nhất để mỗi căn hộ thực sự trở thành nơi an cư lý tưởng, góp phần vào sự phát triển ổn định của tỉnh Bắc Ninh.
Bài, ảnh: Bảo Lâm