Nơi rốt ráo, chỗ buông lỏng
Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, thời gian qua, nhiều địa phương đã tập trung lực lượng xử lý nghiêm vi phạm song vẫn còn một số nơi thiếu quyết liệt, để vi phạm tồn tại, thậm chí thêm phức tạp. Khảo sát tại tuyến đê hữu Cầu, đoạn qua xã Tam Đa dài hơn 5 km cho thấy, dọc đê người dân ở đông đúc và tiềm ẩn nguy cơ cao lấn chiếm hành lang đê.
Xã Tam Đa huy động nhân lực, phương tiện xử lý vi phạm đê điều.
Theo ông Nguyễn Hữu Quản, Chủ tịch UBND xã Tam Đa, địa phương xác định công tác quản lý, bảo vệ đê điều là nhiệm vụ trọng tâm. Xã thành lập tổ công tác thường xuyên tuần tra, kiểm tra hiện trạng tuyến đê; phát hiện vi phạm đến đâu xử lý dứt điểm đến đó.
Điển hình như ngày 22/3 vừa qua, lực lượng chức năng xã kiểm tra đột xuất, phát hiện ông Hoàng Đắc Chí, thôn Phấn Động xây dựng công trình kiên cố phía sông Cầu, cách mép bê tông mặt đê khoảng 14 m. Công trình quy mô lớn, diện tích khoảng 12x16 m, đã hoàn thiện phần móng, đang lắp dựng khung thép chuẩn bị đổ bê tông sàn. Ngay sau khi phát hiện, xã huy động lực lượng xử lý, yêu cầu tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm.
Không chỉ xử lý vi phạm hiện hữu, xã Tam Đa còn triển khai nhiều giải pháp quản lý mới. Địa phương đưa thiết bị bay không người lái (flycam) vào tuần tra, ghi hình toàn tuyến đê cả trong và ngoài giờ hành chính với quan điểm: “Phát hiện từ trên không, xử lý ngay dưới mặt đất”. Vì vậy, từ đầu năm đến nay, một số hành vi được phát hiện sớm, ngăn chặn, xử lý kịp thời.
Thống kê từ Chi cục Thủy lợi, năm 2026, các địa phương có kế hoạch xử lý 153 trường hợp vi phạm đê điều. Đáng chú ý, trong khi số vụ vi phạm cũ tồn đọng chưa được xử lý dứt điểm thì từ đầu năm đến nay một số nơi phát sinh vi phạm mới. Các sai phạm phổ biến là: San lấp, lấn chiếm bãi sông, lòng sông; xây dựng nhà ở, nhà xưởng, bến bãi, trạm trộn bê tông; tập kết vật liệu trái phép trong hành lang thoát lũ…
Tuy nhiên, không phải địa phương nào cũng quyết liệt như vậy. Chiều 21/5, tại tuyến đê hữu Cầu, đoạn qua xã Yên Trung, hoạt động xây dựng xâm lấn hành lang đê vẫn diễn ra công khai.
Nhiều công trình dù đã được Hạt Quản lý đê số 1 phát hiện, lập biên bản yêu cầu dừng thi công, di dời vật liệu, thiết bị máy móc nhưng vẫn ngang nhiên tiếp tục xây dựng. Tại vị trí K42+960, hộ ông Nghiêm Văn Quảng, thôn Lương Cầm đang cho xây dựng nhà kiên cố phía sông cách chân đê 7 m. Một số hộ lân cận cũng huy động công nhân, máy móc thi công bất chấp quy định.
Thống kê của xã Yên Trung, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn phát sinh 7 trường hợp vi phạm đê điều. Nguyên nhân là do những tồn tại trong lịch sử quản lý đất đai của giai đoạn cũ bởi trước đây, địa phương có tình trạng mua bán đất, giao đất không đúng quy định.
Đáng chú ý, dù đã được tuyên truyền, nhắc nhở, nhiều hộ biết rõ việc xây dựng là vi phạm quy định pháp luật nhưng vẫn cố tình thực hiện, tranh thủ thi công ngoài giờ hành chính, nhất là chiều tối, ban đêm. Theo lãnh đạo địa phương, đây là một trong những nguyên nhân khiến công tác xử lý vi phạm đê điều ở địa phương gặp khó khăn.
Thực tế cho thấy, nguyên nhân lớn hơn vẫn là sự cả nể, thiếu quyết liệt của chính quyền cơ sở. Khi phóng viên có mặt tại hiện trường, các vi phạm diễn ra giữa ban ngày nhưng không có lực lượng chức năng ở địa phương ngăn chặn. Nếu những vi phạm nhỏ không được xử lý kịp thời, dứt điểm, sẽ tích tụ, phát triển thành vi phạm lớn. Khi đó, việc xử lý sẽ trở nên khó khăn hơn, phức tạp hơn.
Ngăn chặn từ sớm, xử lý triệt để
Bắc Ninh có 6 con sông lớn với hơn 590 km đê, bảo vệ an toàn cho các khu công nghiệp, khu đô thị, dân cư và sản xuất nông nghiệp. Việc bảo vệ, ngăn chặn xâm lấn hành lang đê sẽ góp phần bảo đảm an toàn tuyến cũng như bảo đảm thuận lợi khi có tình huống cần ứng cứu. Do đó, việc này được cơ quan chuyên môn thường xuyên quan tâm.
Nhà ông Phạm Tiến Đạt (nhà thấp), thôn Lương Cầm, xã Yên Trung đang xây dựng, vi phạm Luật Đê điều.
Bắc Ninh từng trải qua nhiều đợt mưa lũ vượt lịch sử. Hệ thống đê điều chịu nhiều sức ép, xuất hiện hàng loạt sự cố mà đến nay vẫn đang phải khăc phục. Để bảo đảm an toàn cho các tuyến đê và nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, năm nay, UBND tỉnh xác định việc xử lý vi phạm đê điều là nhiệm vụ cấp bách, yêu cầu các ngành, địa phương tập trung xử lý nghiêm minh, dứt điểm, tuyệt đối không chủ quan, lơ là.
Mới đây, ngày 20/5, Chủ tịch UBND tỉnh có văn bản yêu cầu Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương chỉ đạo tham mưu cho tỉnh ban hành kế hoạch xử lý vi phạm đê điều, công trình thủy lợi trên địa bàn toàn tỉnh; chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm trên địa bàn toàn tỉnh; tổng hợp kết quả thực hiện, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 30/5/2026.
Đối với các trường hợp cố tình vi phạm, chây ỳ, không chấp hành yêu cầu xử lý, lực lượng chức năng sẽ tổ chức cưỡng chế theo quy định. Quan điểm chỉ đạo được xác định rõ là xử lý nghiêm vi phạm. Người đứng đầu cấp cơ sở trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra vi phạm mới mà không phát hiện, xử lý kịp thời hoặc xử lý không dứt điểm.
Để công tác xử lý vi phạm đạt hiệu quả, điều quan trọng nhất là phải nâng cao trách nhiệm quản lý địa bàn của chính quyền cơ sở. Nơi nào cấp ủy, chính quyền quyết liệt thì nơi đó trật tự đê điều được giữ vững. Kinh nghiệm từ một số địa phương làm tốt cho thấy, ngay từ khâu quản lý đất đai, chia tách thửa đất, chính quyền phối hợp với hạt quản lý đê xác định rõ mốc giới hành lang bảo vệ đê để ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.
Các cấp ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu đúng và chấp hành nghiêm quy định. Việc xử lý vi phạm không chỉ làm theo phong trào, đợt cao điểm, càng không thể “đánh trống bỏ dùi”, xử lý không dứt điểm mà cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và liên tục của cả hệ thống chính trị.
Chủ trương của tỉnh sẽ di dời các công trình nhà xưởng, trạm trộn bê tông vi phạm hành lang thoát lũ vào trong đê; yêu cầu các xã, phường tổ chức phân loại, xây dựng kế hoạch, nêu rõ thời hạn xử lý dứt điểm vi phạm. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ xử lý vi phạm, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh định kỳ theo quy định.
Bài, ảnh: Khôi Nguyên - Hải Vân