Bắc Ninh: Xây dựng hệ sinh thái bền vững cho đặc sản vải thiều

5 giờ trướcBài gốc

Lấy "chất lượng" bù đắp "sản lượng"

Chưa đầy một tháng nữa, Bắc Ninh sẽ chính thức bước vào vụ thu hoạch vải thiều chín sớm năm 2026. Tuy nhiên, khác với không khí hối hả chuẩn bị kho bãi cho những lô hàng khổng lồ như năm ngoái, niên vụ này, tâm thế của người trồng vải và các nhà quản lý mang một sắc thái mới: cẩn trọng hơn trong quy trình, khắt khe hơn về chất lượng và nhạy bén hơn với thị trường.

Vải chín sớm được giá cao. Ảnh: PV

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Hồng Quang cho biết, niên vụ 2026, toàn tỉnh có 29.800ha vải, nhưng sản lượng ước đạt khoảng 95.068 đến 100.000 tấn, chỉ bằng gần 60% kế hoạch và hơn phân nửa so với niên vụ 2025. Nguyên nhân chủ yếu do nhiệt độ cao và rét ngắn trong giai đoạn phân hóa mầm hoa khiến tỷ lệ ra hoa không đồng đều. Thế nhưng, đây được xem như "phép thử" để tỉnh Bắc Ninh thực hiện triệt để tư duy sản xuất nông nghiệp hàng hóa hiện đại, lấy chất lượng làm mục tiêu cốt lõi để bù đắp sụt giảm về số lượng.

Không chạy theo số lượng, tỉnh đã dồn toàn lực nâng chất lượng cho diện tích vải hiện có. Diện tích sản xuất vải an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP đạt 17.500ha, chiếm gần 59% tổng diện tích; vải sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP đạt 255ha. Đặc biệt, tỉnh Bắc Ninh đã bước đầu hình thành 10ha mô hình sản xuất vải hữu cơ - phân khúc cao cấp nhất hiện nay. Trọng điểm như tại xã Lục Ngạn, với 3.320ha vải, địa phương không chỉ duy trì 20 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu mà còn chủ động cấp mới cho các cơ sở đóng gói đủ điều kiện, mở rộng diện tích đạt chuẩn quốc tế.

Cùng với đó là tư duy của người nông dân đã thay đổi rõ rệt. Ông Bùi Mạnh Thắng, một hộ trồng vải tại Lục Ngạn chia sẻ: “Gia đình tôi cùng các hộ dân khác tập trung chăm sóc cây vải không chỉ đẹp về mẫu mã sản phẩm mà còn giữ được chất lượng, an toàn thực phẩm, bảo đảm vùng trồng vải sạch”. Ông Thắng cho biết, gia đình ghi chép nhật ký sản xuất khắt khe, kiểm soát chặt chẽ danh mục thuốc bảo vệ thực vật. Ông Phan Văn Nết, Giám đốc Hợp tác xã Phì Điền, khẳng định việc giám sát tổ sản xuất theo đúng quy chuẩn GlobalGAP là yếu tố sống còn để giữ vững uy tín thương hiệu trên bản đồ xuất khẩu.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho biết, dù sản lượng năm nay chỉ đạt khoảng 59,5% kế hoạch do ảnh hưởng thời tiết, thị trường bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực khi nhiều doanh nghiệp đã ký hợp đồng thu mua vải sớm với giá khoảng 40.000 đồng/kg ngay từ đầu vụ. Tại nhiều vườn, nông dân bán được vải chín sớm với giá bán lẻ lên tới 120.000 đồng/kg - cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong bối cảnh mất mùa, mức giá này được xem là điểm tựa quan trọng giúp người trồng vải giảm bớt thiệt hại.

Đột phá công nghệ và đa kênh tiêu thụ: chìa khóa mở cửa thị trường quốc tế

Để giảm áp lực tiêu thụ quả tươi vốn chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, công nghệ bảo quản và chế biến sâu đang được các doanh nghiệp tại Bắc Ninh đẩy mạnh, trong đó Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Vifoco Bắc Giang đã vận hành hệ thống làm lạnh nhanh hiện đại. Ông Nguyễn Xuân Việt, Giám đốc công ty cho biết đơn vị đang triển khai công nghệ “hoàn nguyên” theo tiêu chuẩn Nhật Bản, giúp trái vải sau khi rã đông vẫn giữ được trạng thái tươi ngon như vừa hái tại cây. Công nghệ này giúp sản phẩm được tiêu thụ quanh năm, đáp ứng cả nhu cầu tiêu dùng trực tiếp lẫn chế biến sâu thành chè vải, nước uống mà không phụ thuộc vào mùa vụ.

Trong khi đó, đại diện Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu thực phẩm Toàn Cầu cho biết, đơn vị đang tập trung vào các dòng sản phẩm giá trị gia tăng như vải cấp đông, sấy khô và nước ép. Đây được xem như cách nhằm đa dạng hóa thị trường và rút ngắn thời gian vận chuyển bằng cách kết nối hiệu quả cả đường bộ sang Trung Quốc và đường hàng không đi các thị trường xa như Hoa Kỳ, Úc.

Bên cạnh đó, bức tranh tiêu thụ năm 2026 ghi nhận sự bùng nổ của các phương thức xúc tiến thương mại số. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh cho biết, tỉnh sẽ tận dụng mạnh mẽ các nền tảng thương mại điện tử như TikTok Shop, Shopee, Sendo. Đặc biệt, Viettel Post được giao nhiệm vụ vận hành gian hàng nông sản chuyên nghiệp. Hình thức livestream bán hàng trực tiếp tại vườn được khuyến khích mạnh mẽ, không chỉ bó hẹp tại vườn mà còn làm đồng loạt ở nhiều điểm cầu trên cả nước để người tiêu dùng trực tiếp trải nghiệm chất lượng quả vải.

Một trong những điểm nhấn mới mẻ của vụ vải năm nay là việc gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm. Toàn tỉnh đã lựa chọn 117 “vườn vải đẹp” với diện tích hơn 114ha để phục vụ du khách tham quan. Các vườn vải này không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP khắt khe mà còn có cảnh quan đẹp, tạo điều kiện phát triển mô hình du lịch nông nghiệp, thu hút du khách đến trải nghiệm hái vải và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ với giá trị gia tăng cao.

Trong bối cảnh mới, mặc dù đối mặt với thách thức thời tiết nắng nóng, mưa bất thường gây nứt quả hay các yêu cầu khắt khe về kiểm dịch thực vật, nhưng sự chủ động của chính quyền và người dân đang tạo nên bước chuyển quan trọng. Với mức giá bán sớm tại vườn hiện dao động từ 55.000 - 70.000 đồng/kg, nông dân đang rất phấn khởi vì giá trị trái vải được nâng tầm rõ rệt.

Anh Việt

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/bac-ninh-xay-dung-he-sinh-thai-ben-vung-cho-dac-san-vai-thieu-10416181.html