Nhiều trẻ nhập viện vì lo âu, căng thẳng kéo dài
Mới đây, các bác sĩ khoa Vị thành niên - Trung tâm Y học phát triển và Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương vừa điều trị cho một bé gái 13 tuổi có hành vi tự gây hại bản thân bằng cách uống thuốc giảm đau liều cao.
Theo gia đình, trẻ vốn chăm ngoan, học lực khá nhưng thời gian gần đây thường xuyên thức khuya học bài, thu mình trong phòng riêng và luôn lo lắng về kết quả học tập.
Sau khi một bài thi không đạt như kỳ vọng, trẻ rơi vào trạng thái buồn chán, căng thẳng và uống thuốc giảm đau quá liều. Sau đó, trẻ được gia đình phát hiện, đưa đi cấp cứu kịp thời nên sức khỏe đã ổn định.
Tại khoa, một bé gái 14 tuổi khác cũng đang được điều trị do rối loạn lo âu kéo dài. Dù học lực tốt và học trường chuyên, trẻ thường xuyên hồi hộp, mất ngủ, đau bụng, lo lắng quá mức trước các kỳ thi. Gần đây, trẻ có xu hướng thu mình, hạn chế giao tiếp và từng dùng vật sắc nhọn gây tổn thương lên tay.
PGS.TS Ngô Anh Vinh - Trưởng khoa Vị thành niên cho biết, mỗi ngày khoa tiếp nhận hơn 50 trẻ đến khám, chủ yếu trong độ tuổi 10-15. Đây là giai đoạn có nhiều thay đổi về tâm sinh lý nên dễ xuất hiện các rối loạn cảm xúc nếu phải chịu áp lực kéo dài.
Vì sao áp lực thi cử có thể dẫn đến rối loạn lo âu, trầm cảm?
Theo PGS.TS Ngô Anh Vinh, áp lực học tập hiện nay không chỉ đến từ thi cử mà còn xuất phát từ kỳ vọng thành tích của chính học sinh và gia đình. Nhiều em đặt mục tiêu phải đạt điểm cao, đứng đầu lớp hoặc đỗ trường chuyên. Khi kết quả không như mong muốn, trẻ dễ rơi vào lo âu, căng thẳng và thất vọng kéo dài.
Rối loạn lo âu và trầm cảm hiện là những rối loạn tâm thần phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định trầm cảm là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật ở nhóm tuổi 10-19. Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông dao động từ 13-30%.
Các chuyên gia cho rằng áp lực học tập, kỳ vọng thành tích, sự so sánh trên mạng xã hội cùng việc thiếu sự chia sẻ, hỗ trợ tâm lý phù hợp có thể khiến trẻ phải chịu đựng căng thẳng kéo dài, làm gia tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần.
PGS.TS Ngô Anh Vinh tư vấn tâm lý cho một trẻ rối loạn lo âu. Ảnh: BVCC
Cha mẹ cần đồng hành cùng con để vượt qua áp lực mùa thi
Đồng thời, trẻ mắc rối loạn lo âu hoặc trầm cảm thường có biểu hiện dễ kích động, cáu gắt, bồn chồn kéo dài; tự ti, nhạy cảm với lời phê bình hoặc lo lắng quá mức về những tình huống chưa xảy ra. Nhiều em né tránh trải nghiệm mới, giảm khả năng tập trung học tập.
Bên cạnh đó, trẻ có thể gặp các rối loạn giấc ngủ như khó ngủ, ngủ không sâu giấc, thường xuyên gặp ác mộng hoặc thay đổi thói quen ăn uống. Một số trường hợp xuất hiện các triệu chứng cơ thể như đau đầu, buồn nôn, hồi hộp, tim đập nhanh, đau bụng không rõ nguyên nhân.
Các dấu hiệu đáng lưu ý khác gồm buồn chán kéo dài, thu mình, hạn chế giao tiếp xã hội, ít trò chuyện với người thân và bạn bè. Đặc biệt, phụ huynh cần quan tâm khi trẻ thường xuyên có những suy nghĩ hoặc lời nói tiêu cực về bản thân, cuộc sống, bởi đây có thể là tín hiệu cảnh báo trẻ đang gặp khó khăn nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần.
Áp lực học tập có thể đẩy trẻ vào lo âu, trầm cảm. Ảnh minh họa
Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ cần hiểu rõ năng lực, sở trường của con để định hướng mục tiêu học tập phù hợp, tránh tạo áp lực thành tích quá mức. Đồng thời, phụ huynh nên dành thời gian lắng nghe, chia sẻ và động viên để trẻ có thể bày tỏ cảm xúc khi gặp khó khăn.
Bên cạnh việc bảo đảm chế độ dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động hợp lý, gia đình cần theo dõi những thay đổi bất thường về cảm xúc, hành vi của trẻ. Khi trẻ có dấu hiệu lo âu, trầm cảm hoặc hành vi tự gây hại bản thân, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và hỗ trợ kịp thời.
Mạnh Hưng