Ảnh: Eating Well
Nhiều người cho rằng lão hóa là quy luật tự nhiên chỉ gắn với tuổi tác. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y khoa, tốc độ già đi của cơ thể còn chịu ảnh hưởng lớn từ chính những thói quen lặp lại hàng ngày.
Mới đây, bác sĩ phẫu thuật tim mạch Jeremy London (Mỹ) đã chia sẻ trên trang cá nhân danh sách 5 thói quen phổ biến có thể khiến cơ thể lão hóa nhanh hơn bình thường. Theo ông, đây không chỉ là những yếu tố khiến con người mệt mỏi trong ngắn hạn mà còn âm thầm làm gia tăng viêm, tổn thương ADN và tăng nguy cơ mắc bệnh tim theo thời gian.
Bác sĩ phẫu thuật tim mạch Jeremy London (Mỹ) đã chia sẻ trên Instagram danh sách 5 thói quen phổ biến có thể khiến cơ thể lão hóa nhanh hơn bình thường
1. Hút thuốc lá và thuốc lá điện tử: “Kẻ đẩy nhanh tuổi già” số một
Đứng đầu danh sách là hút thuốc lá và sử dụng thuốc lá điện tử. Theo bác sĩ London, đây là một trong những con đường nhanh nhất khiến cơ thể xuống cấp.
Các chất độc hại sinh ra từ quá trình hút thuốc làm tăng stress oxy hóa - tình trạng cơ thể sản sinh nhiều gốc tự do hơn khả năng sửa chữa của tế bào. Điều này khiến ADN bị tổn thương, thúc đẩy lão hóa và đặc biệt nguy hiểm với hệ tim mạch.
Nhiều nghiên cứu cho thấy hút thuốc làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và giảm tuổi thọ đáng kể. Trong khi đó, thuốc lá điện tử dù thường được quảng bá là “ít hại hơn”, vẫn chứa nicotine và nhiều hợp chất có thể gây viêm, tổn thương phổi và mạch máu.
Hút thuốc lá là một trong những con đường nhanh nhất khiến cơ thể xuống cấp. Ảnh: PA
Các chuyên gia nhận định, cai thuốc lá là quyết định có lợi nhất cho trái tim ở bất kỳ độ tuổi nào.
2. Ngồi quá nhiều, ít vận động
Lối sống tĩnh tại là thói quen phổ biến của xã hội hiện đại, đặc biệt ở nhóm làm việc văn phòng. Theo bác sĩ London, cơ thể con người được thiết kế để vận động, và khi ít di chuyển, nhiều chức năng sinh học sẽ suy giảm dần.
Ngồi lâu làm chậm tuần hoàn máu, giảm khả năng vận chuyển dưỡng chất đến tế bào, đồng thời ảnh hưởng hoạt động của ty thể - nơi sản sinh năng lượng cho cơ thể. Đây là những yếu tố liên quan trực tiếp đến mệt mỏi, mất cơ, tăng mỡ nội tạng và lão hóa sớm.
Chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên đứng dậy đi lại sau khoảng 45 phút ngồi liên tục, tận dụng cầu thang bộ, đi bộ ngắn hoặc vận động nhẹ trong ngày để cải thiện sức khỏe lâu dài.
3. Căng thẳng kéo dài nhưng không kiểm soát
Stress không chỉ là vấn đề tinh thần. Khi kéo dài, căng thẳng có thể gây tác động sinh học rõ rệt đến cơ thể.
Theo bác sĩ London, stress mạn tính làm tăng hormone cortisol, thúc đẩy phản ứng viêm, ảnh hưởng điều hòa gene và rút ngắn telomere - phần bảo vệ ở đầu nhiễm sắc thể, vốn được xem là chỉ dấu của quá trình lão hóa tế bào.
Quản lý stress đồng nghĩa với quản lý rủi ro tim mạch. Ảnh: Eating Well
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra căng thẳng kéo dài có liên quan tới nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn giấc ngủ và suy giảm miễn dịch.
Để giảm stress, các chuyên gia khuyến nghị duy trì thói quen hít thở sâu, vận động nhẹ, hạn chế tiếp xúc quá mức với tin tức tiêu cực và dành thời gian nghỉ ngơi thực sự sau giờ làm việc.
4. Thiếu ngủ - thói quen nguy hiểm bị xem nhẹ
Trong nhịp sống bận rộn, không ít người cắt giảm thời gian ngủ để làm việc hoặc giải trí. Tuy nhiên, bác sĩ London nhấn mạnh giấc ngủ không phải sự “xa xỉ”, mà là nhu cầu sinh học thiết yếu để cơ thể phục hồi.
Khi ngủ, cơ thể tiến hành sửa chữa tế bào, cân bằng hormone, củng cố trí nhớ và điều hòa hệ tim mạch. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2, tăng huyết áp và suy giảm chức năng miễn dịch.
Để cải thiện chất lượng ngủ, các chuyên gia khuyến nghị nên đi ngủ đúng giờ, giữ phòng ngủ tối và yên tĩnh, tránh dùng điện thoại hoặc máy tính ít nhất một giờ trước khi lên giường.
5. Ăn uống kém lành mạnh
Thói quen ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đường, muối và chất béo xấu cũng là yếu tố thúc đẩy cơ thể già nhanh hơn.
Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đường, muối và chất béo xấu cũng là yếu tố thúc đẩy cơ thể già nhanh hơn. Ảnh: Eating Well
Theo bác sĩ London, chế độ ăn thiếu cân bằng và tình trạng thừa cân, đặc biệt là tích tụ mỡ nội tạng quanh gan, tim, tụy, có thể làm tăng viêm, gây kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Đây là nền tảng của nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và gan nhiễm mỡ.
Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, đậu, thịt nạc và các loại hạt. Mô hình ăn uống DASH hoặc Địa Trung Hải được đánh giá cao trong bảo vệ tim mạch và hỗ trợ sống khỏe khi có tuổi.
Lão hóa chịu tác động từ lựa chọn mỗi ngày
Theo giới chuyên môn, tuổi tác là điều không thể đảo ngược, nhưng tốc độ lão hóa hoàn toàn có thể chịu tác động từ lối sống. Những thay đổi nhỏ như bỏ thuốc lá, đi bộ nhiều hơn, ngủ đủ giấc hay ăn uống điều độ có thể mang lại lợi ích lớn cho tim mạch và sức khỏe tổng thể.
Nói cách khác, cơ thể già đi như thế nào không chỉ do năm tháng quyết định, mà còn phụ thuộc vào những gì mỗi người lựa chọn làm hôm nay.
Hồng Nhung