Ngày 20/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã thi hành lệnh bắt ca sĩ Long Nhật (Đinh Long Nhật, sinh năm 1967), diễn viên Sơn Ngọc Minh (sinh năm 1990) cùng nhiều người khác để điều tra hành vi liên quan ma túy. Theo cơ quan chức năng, đường dây ma túy quy mô lớn này bị triệt phá trong đợt cao điểm 45 ngày đêm tổng rà soát, thống kê, phát hiện và đấu tranh làm sạch địa bàn.
Tại cơ quan điều tra, ca sĩ Long Nhật khai đã sử dụng ma túy từ dịp Tết 2026. Loại ma túy nam ca sĩ sử dụng là Methamphetamine, thường được gọi là ma túy đá. Long Nhật khai sử dụng ma túy cùng quản lý và một người thợ sửa nhà. Nguồn ma túy được mua từ tài xế lái xe.
Thông tin trên nhanh chóng gây chú ý bởi Methamphetamine hiện được xem là một trong những loại ma túy tổng hợp nguy hiểm nhất.
Ca sĩ Long Nhật (trái) và ca sĩ Sơn Ngọc Minh (phải). Ảnh: Công an cung cấp.
"Ma túy đá" kích thích não bộ hoạt động quá mức
TS.BS Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, cho biết Methamphetamine là loại ma túy tổng hợp mới, trong giới sử dụng thường được gọi bằng nhiều tên như "hàng đá", "pha lê", "chấm đá".
Chất này thường có dạng tinh thể giống đá, gần giống hạt muối hoặc bột ngọt, đôi khi tồn tại dưới dạng cục, bột hoặc viên nén màu vàng, nâu với giá thành rất cao.
Theo bác sĩ Thu, đây là một trong những chất gây tổn thương thần kinh mạnh nhất hiện nay.
"Khi sử dụng, người dùng thường cảm thấy rất tỉnh táo, hưng phấn, nhiều năng lượng, giảm buồn ngủ và có cảm giác bản thân mạnh mẽ hơn bình thường", bác sĩ Thu nói.
Chính cảm giác này khiến không ít người trẻ lầm tưởng rằng họ đang "kiểm soát tốt", thậm chí học tập hay làm việc hiệu quả hơn. Tuy nhiên, thực tế Methamphetamine đang kích thích não bộ giải phóng dopamine bất thường, khiến hệ thần kinh bị ép hoạt động quá mức.
Việc sử dụng kéo dài có thể dẫn tới hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng như suy giảm trí nhớ, mất ngủ mạn tính, rối loạn cảm xúc, hoang tưởng, ảo giác và loạn thần kéo dài, kể cả khi đã ngừng sử dụng.
Không chỉ gây tổn thương thần kinh, Methamphetamine còn tác động nặng nề lên toàn bộ cơ thể. TS.BS Trần Thị Hồng Thu cho biết người sử dụng ma túy đá lâu ngày thường xuất hiện các biểu hiện như nghiến răng, khô miệng, chán ăn, suy dinh dưỡng, sâu răng và lão hóa sớm do tình trạng co mạch kéo dài.
Ma túy đá, còn gọi "hàng đá" là loại ma túy tổng hợp, chủ yếu chứa chất methamphetamine. Ảnh: Midwestrecoverycenters.
Các bác sĩ cảnh báo đây là loại ma túy có khả năng gây nghiện rất nhanh. Ban đầu, nhiều người chỉ sử dụng để tìm cảm giác hưng phấn hoặc giải tỏa tâm lý, nhưng sau đó dần lệ thuộc để duy trì trạng thái sinh hoạt bình thường.
"Không ai bắt đầu sử dụng ma túy với suy nghĩ cuộc đời mình sẽ bị hủy hoại. Đa số đều nghĩ chỉ thử một lần. Nhưng với não bộ, đặc biệt ở người trẻ, đôi khi chỉ một lần cũng có thể mở ra vòng xoáy lệ thuộc và tổn thương rất khó phục hồi", bác sĩ Thu nhấn mạnh.
Ma túy dễ lọt vào Việt Nam, xét nghiệm lại khó
Ở góc độ chống độc và xét nghiệm, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết Việt Nam hiện hoàn toàn có đủ phương tiện để xác định ma túy.
Theo ông, nếu nghi ngờ kết quả test nhanh, các mẫu xét nghiệm có thể được gửi tới những đơn vị chuyên sâu như Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an hay Viện Pháp y - Bộ Y tế.
Tại đây, các chuyên gia sử dụng hệ thống sắc ký khí, sắc ký lỏng cùng các thiết bị hiện đại để phân tích mẫu bệnh phẩm với độ chính xác cao.
"Một thông tin quan trọng nữa là việc xét nghiệm ma túy ở các phòng xét nghiệm hiện đại như trên có thể xét nghiệm các mẫu khác của cơ thể và biết được người đó đã từng dùng ma túy trong thời gian dài trước đây, có thể nhiều tháng tới hàng năm. Như vậy là có thể biết được tiền sử đã từng dùng ma túy", bác sĩ Nguyên cho hay.
Tuy nhiên, xét nghiệm phát hiện ma túy cũng có khó khăn ảnh hưởng ngay đến công tác phòng chống ma túy. Nếu không xét nghiệm được, không thể phát hiện hay phòng chống được. Bên cạnh các test nhanh chỉ xét nghiệm được vài chất ma túy phổ biến, rất ít so với hàng trăm, hàng nghìn chất ma túy đang tồn tại, nên phải trông chờ vào các phòng xét nghiệm độc chất chuyên sâu.
Theo bác sĩ Nguyên, điểm nghẽn ở đây là muốn xét nghiệm ma túy chuyên sâu thì phòng xét nghiệm đã được cấp phép phải có chất chuẩn ma túy (là các chất đã được xác định là ma túy để làm đối chứng khi xét nghiệm). Các phòng xét nghiệm chuyên sâu phải mua các chất chuẩn này về để phục vụ công tác xét nghiệm ma túy.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: LL.
Song, quy định hiện tại khiến các phòng xét nghiệm này không thể mua các hóa chất này về phục vụ xét nghiệm ma túy. Dẫn tới nghịch lý là các loại ma túy thì cứ tự nhiên du nhập rất nhiều vào Việt Nam rất dễ dàng, trong khi việc xét nghiệm ma túy để phục vụ khám chữa bệnh, phòng chống ma túy lại hạn chế, khó khăn.
Hệ quả là nhiều trường hợp sử dụng ma túy không được phát hiện hoặc xử lý kịp thời.
Ma túy ngày càng biến tướng
Từ góc độ chuyên môn, điều khiến các bác sĩ Nguyên lo ngại hơn cả là ma túy đang ngày càng biến tướng và len lỏi sâu vào đời sống giải trí cũng như giới trẻ.
Nếu khoảng 20 năm trước, heroin là loại ma túy phổ biến tại Việt Nam, hiện nay đã xuất hiện hàng chục nhóm ma túy tổng hợp khác nhau.
Các chất này tồn tại dưới nhiều dạng như viên nén, tinh thể giống đá bào, chất lỏng, tinh dầu, bánh kẹo hay thuốc lá điện tử. Cách sử dụng cũng biến đổi liên tục: tiêm chích, hút, hít khói, hít bột trực tiếp, dán lên lưỡi, pha vào đồ uống, trộn trong bánh kẹo hoặc bỏng ngô.
Theo ghi nhận tại Trung tâm Chống độc, phần lớn người sử dụng hiện không chỉ dùng một loại ma túy mà thường phối hợp nhiều chất cùng lúc. Điều này làm tăng nguy cơ ngộ độc cấp, tổn thương thần kinh và rối loạn tâm thần nặng nề hơn.
Không chỉ ma túy truyền thống, nhiều sản phẩm bị cấm như thuốc lá điện tử chứa chất gây nghiện, bóng cười hay thuốc lá nung nóng cũng được xem là "cánh cửa" dẫn tới việc thử các chất kích thích mạnh hơn.
Phương Anh