Bài 1: Lỗ hổng 'chết người' và sự sụp đổ của thành trì kiểm dịch

3 giờ trướcBài gốc

Bẩn từ đầu nguồn

Liên quan đến vụ gần 300 tấn thịt lợn bệnh được “phù phép” thành thịt lợn sạch, để đưa vào trường học, tại hội nghị cung cấp thông tin quý I.2026 của Công an thành phố Hà Nội mới đây, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an Hà Nội, yêu cầu các đơn vị điều tra và chứng minh trách nhiệm của các đơn vị, các bếp ăn.

Bên trong lò mổ Vạn Phúc (xã Nam Phù - TP. Hà Nội); Ảnh: Công an cung cấp

Ông Tùng cho rằng, thịt lợn bệnh có những biểu hiện khác, bằng trực quan, giám định chứ không thể lấy hồ sơ pháp lý của chỗ đã làm giả để gắn vào thành lợn sạch.

Đồng thời, yêu cầu các đơn vị chức năng làm rõ “có sự thông đồng hay không”, bởi các sai phạm đã kéo dài trong thời gian dài.

Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội phát hiện Nguyễn Thị Hiền – chủ Cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (xã Nam Phù, Hà Nội) đã cấu kết với nhiều đối tượng để thu gom thịt lợn bệnh ở Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội, giết mổ tập trung rồi tung ra thị trường tiêu thụ.

Nghiêm trọng hơn cả, các đối tượng đã móc nối thành công với một số cán bộ kiểm dịch để cấp phiếu thông hành cho những loại thịt đáng ra phải bị tiêu hủy thành “đã kiểm dịch”, gắn mác “thịt sạch” lại đàng hoàng qua cổng trường học, có mặt trong bữa ăn học đường của 26 trường tiểu học và mầm non tại Hà Nội và một số địa phương lân cận.

Mức độ nghiêm trọng của vụ án không chỉ dừng lại ở hành vi giết mổ lợn bệnh của một vài cá nhân mà còn liên quan đến đạo đức, trách nhiệm xã hội của người hành nghề và cán bộ kiểm dịch và ảnh hưởng đến sức khỏe, giống nòi của người Việt Nam.

Chỉ vì lợi nhuận mà những đối tượng phạm tội dù biết đó là thịt lợn bệnh vẫn cố tình, thu gom, mua bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát.

Công ty này pha lọc, sơ chế, đóng gói, dán nhãn; có truy xuất nguồn gốc, QR Code rồi phân phối cho nhiều đơn vị, trong đó có Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội – cung cấp thực phẩm cho bếp ăn của 26 trường tiểu học.

Và nhẫn tâm, vô đạo đức hơn nữa là thực phẩm bẩn này đã “lọt lưới” để có mặt trong khay thức ăn hằng ngày của trẻ em – đối tượng yếu thế không tự bảo vệ - ảnh hưởng đến dinh dưỡng bữa ăn học đường, có thể dẫn đến tình trạng cơ thể còi cọc, cũng như mục tiêu cải thiện giống nòi mà Đảng và Nhà nước đã đặt ra.

Trong vụ việc này, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án hình sự về các tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; giả mạo trong công tác, đồng thời khởi tố 8 bị can.

Các đối tượng trong đường dây bị truy tố; Ảnh: Công an cung cấp

Việc Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát và một số cán bộ thuộc hệ thống thú y, kiểm soát giết mổ của Hà Nội và Phú Thọ cùng tra tay vào còng đã lột trần một thực tế phũ phàng: Rủi ro không chỉ đến từ lòng tham của doanh nghiệp, mà mầm mống tội ác đã được gieo rắc từ chính những người cầm con dấu kiểm dịch.

Cơ quan công an sẽ điều tra việc có thông đồng giữa các đối tượng với các trường học hay không? Dù có thông đồng hay không thì trách nhiệm của nhà trường cũng không thể chối bỏ, không thể có tình trạng “khoán trắng” cho các đơn vị cung cấp bữa ăn.

Căn bệnh hình thức và những tờ giấy “vô phép thuật"

“Kiểm dịch” đáng lẽ phải là “rào chắn” để ngăn chặn những loại thịt lợn bệnh, thịt lợn bẩn, kém chất lượng có mặt trên thị trường, nhưng tại vụ án này, 4 cán bộ được nhà nước trao quyền làm nhiệm vụ “canh cửa” đã thoái hóa biến chất, sẵn sàng đóng con dấu xanh “đã kiểm dịch” trên những loại thịt này.

Cụ thể, để hợp thức hóa nguồn gốc của 300 tấn thịt lợn bệnh trót lọt được “tung tăng” ra thị trường trong một thời gian dài, các đối tượng đã thông đồng với cán bộ Trạm chẩn đoán, xét nghiệm, kiểm soát giết mổ Vũ Kim Tuấn để cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật không đúng quy trình, quy định.

Những người này tự đặt ra quy định, lợn dưới 80kg thì không cho vận chuyển vào bên trong lò mổ để thu tiền trái quy định từ 250.000 đồng/chuyến xe đến 4.000.000đồng/chuyến xe; đồng thời yêu cầu một số chủ lò mổ phải nộp từ 5.000.000đồng/tháng đến 10.000.000đồng/tháng để không bị gây khó dễ khi thực hiện giết mổ tại lò mổ; tổng số tiền các đối tượng đã thu được khoảng 2,5 tỉ đồng.

Cần nhìn nhận khách quan, pháp luật về an toàn thực phẩm của chúng ta không hề thiếu. Luật An toàn thực phẩm quy định rõ việc quản lý phải được thực hiện trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh.

Nguyên liệu chế biến phải có nguồn gốc rõ ràng, quá trình sơ chế phải ngăn ngừa ô nhiễm chéo và thực phẩm phải được kiểm soát theo chuỗi. Cách tiếp cận của hệ thống pháp luật là quản lý từ trang trại đến bàn ăn, chứ không chỉ phó mặc cho khâu cuối cùng là nhà bếp.

Thế nhưng, vụ 300 tấn thịt lợn bệnh đã dội một gáo nước lạnh vào những quy trình tưởng chừng hoàn hảo trên giấy. Điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở chỗ thiếu luật, mà nằm ở chỗ chuỗi kiểm soát bị xuyên thủng ngay từ đầu nguồn.

Bác sĩ Lê Văn Thiệu (Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) phân tích: “Chỉ khi đầu vào có vấn đề thì những thứ như vậy mới có thể đi xuyên suốt cả chuỗi để đến bàn ăn của trẻ”.

Khi hàng hóa đã được những cán bộ tha hóa “hợp thức hóa” bằng dấu đỏ ngay từ khâu đầu tiên, những bước kiểm tra phía sau - dù là kiểm thực ba bước hay lưu mẫu thức ăn tại trường học - cũng trở thành hình thức, rất dễ bị đánh lừa bởi hồ sơ, chứng từ hợp lệ.

Thông tư số 01/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định rõ trọng tâm quản lý khâu đầu nguồn gắn với hệ thống thú y, kiểm dịch.

Nếu công tác chốt chặn này bị buông lỏng, rủi ro đã định hình trước cả khi thực phẩm lên xe vận chuyển. Điều này đặt ra dấu hỏi lớn về công tác định hướng thanh, kiểm tra của các cơ quan quản lý.

Thịt lợn bệnh sau khi giết mổ sẽ khoác áo “lợn sạch” đưa ra thị trường. Ảnh: Công an cung cấp

Nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em Đặng Hoa Nam thẳng thắn chỉ ra: Trong bối cảnh nguồn lực quản lý còn mỏng, việc sắp xếp thứ tự ưu tiên là tối quan trọng.

Thay vì dồn lực kiểm tra các siêu thị lớn hay trung tâm thương mại – những nơi vốn đã có hệ thống tự kiểm soát rủi ro rất chặt chẽ vì uy tín thương hiệu, cơ quan chức năng lẽ ra phải dồn trọng tâm vào các tuyến cung cấp thực phẩm giá rẻ cho trường học, khu công nghiệp.

Mặc dù đến nay vụ việc chưa phát hiện hậu quả gây ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em nhưng vẫn còn đó bài học đau xót từ vụ ngộ độc tại Trường iSchool Nha Trang với 665 người mắc, 389 người nhập viện và 1 học sinh tử vong.

Nguyên nhân cũng từ nguyên liệu cánh gà không đảm bảo, cùng với quy trình chế biến không đúng quy đinh. Lời cảnh tỉnh đẫm nước mắt về rủi ro bữa ăn học đường không chỉ là chuyện đảm bảo dinh dưỡng, mà còn là sinh mạng trẻ em vẫn hiện hữu.

Trở lại vụ án thịt lợn bẩn, điều đáng sợ nhất chính là “thành trì” kiểm dịch bị sụp đổ. Điều này đã tiếp tay cho hàng bẩn không phải lén lút đi đường vòng, mà đàng hoàng bước vào lò mổ, lên xe vận chuyển, vào doanh nghiệp sơ chế, pha lóc, đóng gói “thịt sạch” rồi đi tiếp đến các bếp ăn học đường.

Nếu những người thực thi nhiệm vụ công tâm, thực hiện đúng trách nhiệm, đúng quy định của pháp luật thì 1 kg thịt lợn bệnh chứ không phải 300 tấn không có cơ hội xuất hiện trên thị trường.

(Còn tiếp)

HOÀNG HƯƠNG – QUỲNH HOA

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/bai-1-lo-hong-chet-nguoi-va-su-sup-do-cua-thanh-tri-kiem-dich-218931.html