Bài 2: Bắt nhịp yêu cầu mô hình chính quyền 2 cấp, chuẩn bị nhân sự nhiệm kỳ mới

7 giờ trướcBài gốc

Tháng 7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bắt đầu vận hành, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của cơ quan dân cử trên cả nước. Trong bối cảnh đó, cùng với các địa phương, HĐND các cấp ở Hà Tĩnh vừa nỗ lực thích ứng với yêu cầu mới, vừa chuẩn bị bài bản về tổ chức và nhân sự cho nhiệm kỳ 2026-2031.

Mô hình chính quyền 2 cấp triển khai với sự thay đổi lớn trong bộ máy, thẩm quyền, quy trình hoạt động, trong giai đoạn đầu không tránh khỏi những khó khăn, bất cập. Trong hoạt động của cơ quan dân cử, theo báo cáo của HĐND tỉnh, vấn đề tỷ lệ kiến nghị của cử tri sau giám sát được giải quyết dứt điểm vẫn chưa cao. Cấp tỉnh tiếp nhận ý kiến cử tri về tình trạng khai thác cát trên các tuyến sông, hoạt động giã cào ven biển, việc bố trí kinh phí hỗ trợ người dân bị thiệt hại do dịch bệnh trong chăn nuôi... vẫn chậm được giải quyết dứt điểm. Tại cấp xã, nhiều vấn đề dân sinh như nước sạch, xử lý rác thải, chậm khắc phục hạ tầng sau mưa lũ… được cử tri đặc biệt quan tâm. Điểm nghẽn lớn nhất là khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND cấp xã khó theo đuổi việc giám sát đến cùng. Bởi lẽ, sau khi bỏ cấp huyện, các đơn vị liên quan như các chi nhánh trực thuộc công ty cấp nước, điện lực, chi cục thuế khu vực, trung tâm y tế, tòa án hay kho bạc… đều trực thuộc cấp tỉnh hoặc theo khu vực.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà và đoàn công tác kiểm tra việc vận hành tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công phường Thành Sen.

Để tìm lời giải cho bài toán này, HĐND tỉnh đã tăng cường giám sát các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh, đồng thời phối hợp với UBND tỉnh tìm kiếm giải pháp tháo gỡ. Từ đó, nhiều cuộc giám sát chuyên đề được tổ chức với sự tham gia của HĐND cấp xã, các sở, ngành liên quan, gắn rõ trách nhiệm và địa chỉ xử lý. Từ đó, nhiều vấn đề bức thiết đã được giải quyết, trong đó có những nội dung ở cơ sở nhưng đã được cấp tỉnh xử lý kịp thời, như việc áp dụng cơ chế hợp đồng linh hoạt với đơn vị cung cấp nước sạch để bảo đảm nhu cầu sinh hoạt của người dân tại một số địa bàn.

Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thiên Định trao đổi với các đồng chí trong Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh các nội dung liên quan đến công tác bầu cử.

Nếu thiếu thể chế khiến công tác giám sát gặp khó, thì yếu tố chất lượng nhân lực của bộ máy lại đặt ra thách thức đối với hoạt động HĐND ở cơ sở. Sau khi chuyển sang mô hình 2 cấp, số lượng đại biểu HĐND cấp xã tại Hà Tĩnh tăng mạnh, bình quân từ 70-90 đại biểu mỗi xã, gấp 2-3 lần so với trước.

Tuy nhiên, “đông nhưng chưa mạnh”, nhiều đại biểu kiêm nhiệm, chưa có thời gian dành cho hoạt động giám sát. Điều này đặt ra yêu cầu HĐND tỉnh không chỉ thực hiện chức năng hiến định mà còn đóng vai trò “dẫn dắt” HĐND cấp xã. Để kết nối và theo dõi, kiểm tra, hướng dẫn 69 đầu mối ở cơ sở, cơ quan dân cử cấp tỉnh đã có cách làm linh hoạt và cấp cơ sở cũng nỗ lực bắt nhịp, phối hợp chặt chẽ.

Nhiều vấn đề bức thiết ở cơ sở như: nước sạch, hạ tầng... được giải quyết kịp thời, góp phần củng cố niềm tin trong Nhân dân.

Theo đó, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ. HĐND tỉnh tổ chức hướng dẫn xây dựng chương trình giám sát, đồng thời thiết lập các kênh trao đổi nghiệp vụ trực tuyến để hỗ trợ đại biểu cấp xã kịp thời trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Những cán bộ từng có kinh nghiệm ở cấp huyện bố trí về xã được khuyến khích đóng vai trò “hạt nhân”, trực tiếp hướng dẫn các đại biểu mới. Bên cạnh đó, đại biểu HĐND tỉnh tại địa bàn cũng tích cực chia sẻ kỹ năng, kiến thức.

Bà Trần Thị Hoa - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đồng Tiến - đại biểu HĐND tỉnh tại địa phận Thạch Hà chia sẻ: “Với kiến thức đã được tích lũy, tôi đã chủ động hỗ trợ đại biểu HĐND xã xác định nội dung giám sát trọng tâm, xây dựng chương trình nghị sự, góp ý các tờ trình, dự thảo nghị quyết. 2 kỳ họp đầu của HĐND cấp xã khi vận hành theo mô hình mới gồm kỳ họp về nhân sự và về phát triển KT-XH được tổ chức bài bản, đặt nền móng cho hoạt động của bộ máy dân cử cơ sở trong giai đoạn mới”.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của cơ quan dân cử tại Hà Tĩnh.

Những vướng mắc từ thực tiễn cũng được tổng hợp, phản ánh kịp thời tới Quốc hội và các cơ quan Trung ương nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động giám sát trong mô hình chính quyền 2 cấp. Việc Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND (sửa đổi) được thông qua đã bổ sung cơ chế theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận giám sát, góp phần khắc phục khoảng trống trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới.

Ông Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Luật có nhiều điểm mới quan trọng như bổ sung nhiều quy định liên quan đến phân công, phân cấp, phân quyền; phối hợp trong hoạt động giám sát. Đặc biệt, thêm thẩm quyền giám sát của tổ đại biểu cấp xã trong việc thi hành pháp luật ở địa phương khi được HĐND hoặc thường trực HĐND cùng cấp giao, là điểm mới phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhờ đó nâng cao thực chất hiệu quả hoạt động giám sát, nhất là cấp xã”.

Người dân Hà Tĩnh tin tưởng, kỳ vọng vào bộ máy chính quyền 2 cấp, đặc biệt là những quyết sách từ HĐND các cấp, góp phần tạo động lực trong phát triển KT-XH địa phương.

Đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn cho việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, tháo gỡ khó khăn để chính quyền 2 cấp hoạt động thực sự hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn chuyển tiếp là chuẩn bị nhân sự cho nhiệm kỳ 2026-2031.

Bài toán đặt ra không chỉ là bảo đảm cơ cấu, số lượng đại biểu mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và năng lực thực thi nhiệm vụ, rèn luyện bản lĩnh của đại biểu dân cử, nhất là ở cấp xã. Việc cơ cấu, phân bổ số lượng người ứng cử đại biểu HĐND, đặc biệt ở cấp xã đã được tiến hành một cách thận trọng, bài bản theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đề cao năng lực thực tiễn gắn với chuyển đổi số, tránh nặng về cơ cấu hình thức.

Bà Nguyễn Thị Nhuần - Ủy viên Thường trực, Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh chia sẻ: “Thường trực HĐND tỉnh căn cứ các quy định, phối hợp chặt chẽ với UBND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh làm tốt bước dự kiến và ấn định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đồng thời hướng dẫn kịp thời, tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn cho thường trực HĐND cấp xã trong quá trình thực hiện quy trình nhân sự của cơ quan dân cử cấp xã nhiệm kỳ mới. Từ đó làm căn cứ lựa chọn giới thiệu nhân sự xứng đáng đưa vào hiệp thương để sàng lọc kỹ lưỡng”.

Trên nền tảng những điều chỉnh về tổ chức và hoạt động, công tác chuẩn bị cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại Hà Tĩnh cũng được triển khai khẩn trương, bài bản. Sau khi hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, nhiều văn bản quan trọng phục vụ công tác bầu cử cũng được ban hành, tạo tiền đề cho cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Từ đó, hệ thống chính trị Hà Tĩnh đã nhanh chóng vào cuộc, bám sát các chỉ thị, hướng dẫn, kịp thời thành lập ban chỉ đạo bầu cử, ủy ban bầu cử các cấp để triển khai công tác chuẩn bị. Đáng chú ý, dù là nhiệm kỳ đầu tiên tổ chức bầu cử trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới được vận hành, cấp xã vẫn cho thấy sự chủ động và phối hợp nhịp nhàng ngay từ những khâu chuẩn bị.

Đồng chí Nguyễn Đức Hải - Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Hội đồng Bầu cử quốc gia và đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử tỉnh kiểm tra công tác bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại phường Vũng Áng. Ảnh: Văn Đức

Xã Việt Xuyên là một trong những địa phương sớm thành lập Ban Chỉ đạo bầu cử, triển khai công tác chuẩn bị bài bản, đúng quy trình. Ông Trần Đình Trung - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết: “Ngay từ đầu, xã đã chủ động rà soát đội ngũ cán bộ đủ điều kiện, tiêu chuẩn và kinh nghiệm để tham gia ban chỉ đạo bầu cử, ủy ban bầu cử cấp xã, bảo đảm bộ máy tổ chức thực hiện nhiệm vụ được thiết lập vững chắc, phát huy trách nhiệm để hoàn thành nhiệm vụ”.

Về công tác nhân sự, bám sát Nghị quyết số 107/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thường trực HĐND các cấp ở Hà Tĩnh đã phát huy vai trò trong việc dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031. Việc dự kiến cơ cấu được thực hiện theo các tỷ lệ định hướng rõ ràng về người ứng cử là đại biểu nữ, người ngoài Đảng, người trẻ tuổi, đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2021-2026 tái cử. Đây là căn cứ quan trọng để ban thường trực ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp tổ chức các vòng hiệp thương, góp phần nâng cao chất lượng đại biểu HĐND nhiệm kỳ mới. Trong toàn bộ quy trình bầu cử, các vòng hiệp thương được xác định là khâu trọng yếu.

Ông Hoàng Cẩm Thạch - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sơn Tây cho biết: “Nhiệm kỳ mới, xã Sơn Tây được bầu 21 đại biểu HĐND xã. Việc xây dựng cơ cấu thành phần, số lượng được đảm bảo tiêu chuẩn theo luật định, xét việc kết hợp hài hòa giữa tính kế thừa, ổn định với đổi mới, trẻ hóa đội ngũ gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng, năng lực, trình độ, bản lĩnh chính trị và uy tín trong Nhân dân”.

Tại hội nghị hiệp thương lần ba, đại biểu đã biểu quyết thông qua danh sách 15 người đủ tiêu chuẩn ứng cử ĐBQH khóa XVI và 94 người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu HĐND tỉnh Hà Tĩnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Cụ thể hóa chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và chuẩn bị nhân sự cho nhiệm kỳ mới, Hà Tĩnh đã ban hành kết luận về nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người hoạt động không chuyên trách cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Bên cạnh việc bố trí cán bộ cấp huyện và đội ngũ tại chỗ, tỉnh cũng chủ động luân chuyển, điều động nhiều cán bộ cấp tỉnh về tăng cường cho các xã, phường mới.

Tại xã Đan Hải, một địa phương vùng biển còn nhiều khó khăn, cách làm này bước đầu mang lại hiệu quả khá rõ nét. Ông Phạm Xuân Lương, trước đây là Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình dân dụng và Công nghiệp tỉnh, được điều động giữ chức Ủy viên BTV Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã. Theo Nghị quyết số 17/NQ-UBBC ngày 13/2/2026, Ủy ban Bầu cử xã Đan Hải đã công bố danh sách chính thức 34 người ứng cử đại biểu HĐND xã tại 5 đơn vị bầu cử, để bầu 21 đại biểu HĐND xã nhiệm kỳ 2026-2031. Ông Phạm Xuân Lương cũng là một trong các ứng cử viên được cử tri nơi công tác, nơi cư trú tín nhiệm và được Ban Thường trực Ủy ban MTTQ xã hiệp thương giới thiệu tham gia ứng cử lần này.

Đồng chí Trần Tú Anh - Chủ nhiệm UBKT Tỉnh ủy và các ứng cử viên HĐND tỉnh khóa XIX trao đổi với cử tri bên lề hội nghị tiếp xúc cử tri.

QUA MỖI CUỘC TIẾP XÚC, CHÚNG TÔI HIỂU RÕ HƠN NHỮNG VẤN ĐỀ NGƯỜI DÂN QUAN TÂM, MONG MỎI GỬI GẮM VÀO CƠ QUAN DÂN CỬ. ĐÂY CŨNG LÀ CƠ SỞ QUAN TRỌNG ĐỂ ĐẠI BIỂU KHI TRÚNG CỬ CÓ THỂ GẮN BÓ CHẶT CHẼ HƠN VỚI CỬ TRI VÀ PHẢN ÁNH KỊP THỜI TIẾNG NÓI CỦA NHÂN DÂN.

Đại biểu Phạm Đức Bình - Trưởng thôn Nam Hải (xã Thạch Khê)

Song song với công tác nhân sự, các hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử cũng được tổ chức kỹ lưỡng, trở thành những diễn đàn dân chủ, thẳng thắn ở cơ sở. Không chỉ là dịp để người ứng cử trình bày chương trình hành động, đây còn là một cuộc sinh hoạt chính trị sâu rộng, nơi cử tri trực tiếp trao đổi, góp ý và gửi gắm kỳ vọng đối với những người đại diện cho mình.

Qua các buổi tiếp xúc, nhiều ý kiến, kiến nghị thiết thực từ thực tiễn đời sống được nêu ra, từ phát triển kinh tế, xây dựng NTM đến giải quyết các vấn đề dân sinh... Đại biểu Phạm Đức Bình - Trưởng thôn Nam Hải (xã Thạch Khê) cho rằng, tiếp xúc cử tri trong quá trình vận động bầu cử không chỉ là một thủ tục theo quy định mà còn là cơ hội để người ứng cử lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, từ đó hình thành động lực và trách nhiệm lớn hơn nếu được cử tri tín nhiệm. “Qua mỗi cuộc tiếp xúc, chúng tôi hiểu rõ hơn những vấn đề người dân quan tâm, mong mỏi gửi gắm vào cơ quan dân cử. Đây cũng là cơ sở quan trọng để đại biểu khi trúng cử, có thể gắn bó chặt chẽ hơn với cử tri và phản ánh kịp thời tiếng nói của Nhân dân” - ông Bình chia sẻ.

Các đoàn công tác của Ủy ban Bầu cử tỉnh đã bám sát địa bàn, trực tiếp tháo gỡ khó khăn, chấn chỉnh kịp thời những tồn tại trong khâu chuẩn bị bầu cử tại các địa phương.

CHUẨN BỊ CHU ĐÁO CHO CUỘC BẦU CỬ KHÔNG CHỈ BẢO ĐẢM LỰA CHỌN ĐƯỢC NHỮNG ĐẠI BIỂU XỨNG ĐÁNG THAM GIA CƠ QUAN DÂN CỬ, MÀ CÒN GÓP PHẦN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ ĐẠI BIỂU ĐỦ TÂM, ĐỦ TẦM, ĐẠI DIỆN CHO Ý CHÍ VÀ NGUYỆN VỌNG CỦA CỬ TRI TRONG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN MỚI.

Ông Dương Tất Thắng
Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Bầu cử tỉnh Hà Tĩnh

Nhìn nhận về công tác chuẩn bị bầu cử, ông Dương Tất Thắng - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Bầu cử tỉnh cho rằng, triển khai chặt chẽ từng khâu của quy trình bầu cử không chỉ bảo đảm đúng quy định của pháp luật mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để kiện toàn bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đó, HĐND cấp xã tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan quyền lực Nhà nước ở cơ sở, gần dân, sát dân, trực tiếp phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri; trong khi HĐND cấp tỉnh tập trung quyết định những vấn đề lớn của địa phương và tăng cường giám sát quá trình tổ chức thực hiện. “Chuẩn bị chu đáo cho cuộc bầu cử không chỉ bảo đảm lựa chọn được những đại biểu xứng đáng tham gia cơ quan dân cử, mà còn góp phần xây dựng đội ngũ đại biểu đủ tâm, đủ tầm, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của cử tri trong giai đoạn phát triển mới” - ông Dương Tất Thắng nhấn mạnh.

BÀI ẢNH: THÙY DƯƠNG - VĂN CHUNG - HỒNG HẠNH
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)

Bài 1: Quyết sách kịp thời, thúc đẩy phát triển

Nhiệm kỳ 2021-2026, với những quyết sách kịp thời, sát thực cùng hoạt động giám sát trách nhiệm của các cơ quan dân cử đã góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH, giữ vững kỷ cương, ổn định đời sống Nhân dân Hà Tĩnh.

Thùy Dương - Văn Chung - Hồng Hạnh

Nguồn Hà Tĩnh : https://baohatinh.vn/bai-2-bat-nhip-yeu-cau-mo-hinh-chinh-quyen-2-cap-chuan-bi-nhan-su-nhiem-ky-moi-post307097.html