Bài 2: Hộ kinh doanh không cần phải ghi chép theo từng lần giao dịch

3 giờ trướcBài gốc

Bài 1: Doanh thu phát sinh nhiều nguồn, ghi chép rời rạc, hộ kinh doanh gặp khó

Hộ kinh doanh có thể tự làm hoặc thuê

Bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó trưởng Ban Chính sách, Cục Thuế cho biết, Bộ Tài chính đã ban hành thông tư 152 về sổ sách kế toán. Thông tư 152 hướng dẫn chi tiết cách thức ghi sổ. Hộ có thể tự làm kế toán, hoặc thuê làm sổ sách kế toán.

Nếu doanh thu từ 500 triệu đồng thì thực hiện sổ duy nhất bán hàng hóa, dịch vụ với ký hiệu mẫu sổ là S1a-HKD. Hộ kinh doanh nộp thuế VAT và TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu thì cũng thực hiện duy nhất một sổ duy nhất là sổ doanh thu bán hàng hóa dịch vụ với ký hiệu mẫu sổ là S2a-HKD.

Với hộ nộp thuế VAT theo tỷ lệ trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế, người nộp thuế sẽ nộp 4 sổ gồm sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ; sổ chi tiết doanh thu, chi phí; sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, hàng hóa; sổ chi tiết tiền.

Theo Thông tư 152, người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tự ghi chép sổ sách kế toán hoặc bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ làm kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật. Người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể bố trí cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của mình làm kế toán hoặc bố trí người làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản kiêm nhiệm làm kế toán.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được lựa chọn lưu trữ các tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ kế toán, sổ kế toán,...) trên phương tiện điện tử hoặc bằng bản giấy.

(Ảnh minh họa)

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử mà được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan thuế hỗ trợ xác định số thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế TNCN, các loại thuế khác phải nộp (nếu có) và thông báo cho người nộp thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư này để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế TNCN thì sử dụng Sổ 3 doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ. Sổ sẽ có 3 cột: cột ghi ngày tháng; cột diễn giải doanh thu từ việc bán hàng hóa, dịch vụ và cột ghi số tiền bán hàng hóa, dịch vụ.

Sổ này được mở để ghi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ làm căn cứ kê khai, xác định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thuộc đối tượng chịu thuế VAT, nộp thuế TNCN theo quy định của pháp luật về thuế hay không. Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện kê khai doanh thu theo quy định của pháp luật về thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể dùng sổ này để theo dõi, đối chiếu số liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế VAT và thuế TNCN theo tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu thì cần chứng từ kế toán sử dụng là Hóa đơn và các chứng từ khác làm căn cứ để xác định và kê khai doanh thu theo quy định của pháp luật về thuế; sổ kế toán ghi chép doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế VAT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế cần chứng từ kế toán (Hóa đơn, Bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ (đối với trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mua hàng hóa, dịch vụ của người bán hàng không có hóa đơn VAT hoặc hóa đơn bán hàng) và các chứng từ kế toán khác làm căn cứ để xác định doanh thu, thu nhập tính thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

Trong trường hợp này, hộ kinh doanh cần 4 sổ kế toán gồm sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ; sổ chi tiết doanh thu, chi phí; sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa; sổ chi tiết tiền.

Có thể ghi tổng doanh thu

Ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín nhấn mạnh, Thông tư 152 đã thiết kế chế độ kế toán, sổ sách cho hộ kinh doanh theo hướng đơn giản, thuận tiện nhất có thể. Mục tiêu là vừa đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin tài chính cho cơ quan quản lý nhà nước, vừa hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình quản trị tài chính hoạt động của mình.

Theo ông Được, việc ghi chép sổ sách không đòi hỏi phải thực hiện liên tục theo từng thời điểm, mà có thể ghi định kỳ, miễn là bảo đảm chính xác, đầy đủ và phản ánh đúng nghĩa vụ thuế.

“Pháp luật hiện hành cũng chỉ yêu cầu các thông tin cơ bản, mang tính tổng hợp để phục vụ kê khai thuế. Chẳng hạn, nếu một ngày phát sinh doanh thu 30 triệu đồng, hộ kinh doanh có thể ghi tổng doanh thu trong ngày, không bắt buộc phải ghi chi tiết từng giao dịch. Tương tự, với hoạt động bán hàng qua sàn thương mại điện tử, khi đã có số liệu doanh thu tổng hợp từ sàn, hộ kinh doanh chỉ cần ghi nhận theo số liệu này mà không cần tách từng đơn hàng riêng lẻ”, ông Nguyễn Văn Được nêu rõ.

Trong khi đó, bà Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn thuế Savitax cho rằng, hộ kinh doanh cần thực hiện xuất hóa đơn điện tử đúng thời điểm khi chuyển giao hàng hóa hoặc hoàn thành cung cấp dịch vụ; đảm bảo đầy đủ các nội dung bắt buộc trên hóa đơn theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP; đồng thời tổ chức ghi chép sổ sách kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC phù hợp với từng nhóm doanh thu để làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế chính xác.

Bà Đinh Thị Huyền cũng chỉ ra một số lỗi phổ biến hộ kinh doanh thường gặp như xuất hóa đơn sai thời điểm, chưa ghi nhận đầy đủ doanh thu, chưa chuẩn hóa việc lưu trữ chứng từ hoặc chưa tách bạch dòng tiền kinh doanh. Do đó, bà Đinh Thị Huyền khuyến nghị hộ kinh doanh cần được chuẩn hóa quy trình quản lý bán hàng - tài chính ngay từ đầu, đồng thời ứng dụng các giải pháp công nghệ tích hợp quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán và kê khai thuế nhằm tự động hóa việc tổng hợp số liệu, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả tuân thủ quy định thuế.

An Nhiên

Nguồn TCDN : https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/bai-2-ho-kinh-doanh-khong-can-phai-ghi-chep-theo-tung-lan-giao-dich-d65563.html