Bài 3: Hoàn thiện mạng lưới bảo vệ trẻ em

một giờ trướcBài gốc

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội" Cần tiếp tục rà soát để hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến hành vi bạo lực trẻ em để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật - Ảnh: VGP

Theo PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, để ngăn chặn bạo hành trẻ em, không thể chỉ trông chờ vào một giải pháp đơn lẻ mà cần xây dựng một "thế kiềng ba chân" gồm gia đình, cộng đồng và cơ quan chức năng. Quan trọng hơn, cách tiếp cận phải chuyển từ xử lý hậu quả sang tầm soát, phát hiện và ngăn chặn từ sớm.

Về phía gia đình, ông cho rằng đây phải là "lá chắn" đầu tiên bảo vệ trẻ em. Cha mẹ trước khi bước vào mối quan hệ mới cần đặt sự an toàn của con lên hàng đầu, chủ động quan sát cách người bạn đời đối xử với trẻ nhỏ, người yếu thế hay thậm chí động vật để nhận diện dấu hiệu bạo lực.

Bên cạnh đó, gia đình cần dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ, nhận biết hành vi xâm phạm thân thể, biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân hoặc gọi các đường dây nóng như 111, 113 khi cần thiết. Đồng thời, cha mẹ không nên tự cô lập gia đình mà cần duy trì kết nối với ông bà, họ hàng, bạn bè để tạo ra "mạng lưới giám sát tự nhiên" quanh đứa trẻ.

Theo chuyên gia, cộng đồng như hàng xóm, tổ dân phố, trường học cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cần xóa bỏ tâm lý "chuyện riêng của gia đình người ta", bởi bạo hành trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật và mọi công dân đều có trách nhiệm lên tiếng, tố giác, can thiệp khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Các tổ chức cơ sở cần chủ động nắm bắt những gia đình có nguy cơ cao như sống chung không hôn thú, nghiện ngập, thường xuyên xung đột. Nhà trường và giáo viên cũng phải chú ý các biểu hiện bất thường ở trẻ như sợ hãi, sống khép kín, học tập sa sút hoặc che giấu vết thương để kịp thời phối hợp xử lý.

Đối với cơ quan chức năng, ông đề xuất cần xây dựng cơ chế phản ứng nhanh, kịp thời cách ly trẻ khỏi môi trường nguy hiểm ngay khi có tin báo; đồng thời tăng cường quản lý nhân khẩu tại các khu nhà trọ, nơi có nguy cơ phát sinh bạo lực cao.

"Muốn bảo vệ trẻ em, chúng ta phải xây dựng một hệ sinh thái an toàn chủ động. Khi gia đình đủ tỉnh táo, cộng đồng không vô cảm và cơ quan chức năng phản ứng quyết liệt, bạo hành trẻ em mới có thể được ngăn chặn hiệu quả", PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn nhấn mạnh.

Từ góc độ xây dựng và giám sát chính sách, bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội cho rằng, cần tiếp tục rà soát để hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến hành vi bạo lực trẻ em để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Những hành vi bạo hành có tính chất kéo dài, xâm hại nghiêm trọng thể chất, tinh thần của trẻ hoặc dẫn đến hậu quả đặc biệt nặng nề thì phải xử lý thật nghiêm minh, không thể coi đó chỉ là câu chuyện "dạy con" hay bạo lực trong phạm vi gia đình.

"Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở việc tăng nặng hình phạt, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được một cơ chế bảo vệ trẻ em đủ mạnh, đủ nhanh và đủ hiệu quả ngay từ giai đoạn phát hiện nguy cơ", bà Thoa nhấn mạnh và cho rằng, có thể nghiên cứu cơ chế pháp lý đặc thù đối với các vụ bạo hành trẻ em theo hướng ưu tiên xử lý nhanh; tăng cường các biện pháp bảo vệ khẩn cấp đối với trẻ; quy định chặt chẽ về trách nhiệm của người giám hộ, cơ sở trông giữ, nuôi dưỡng trẻ và các cá nhân có liên quan; bổ sung cơ chế hỗ trợ tâm lý, phục hồi dài hạn cho trẻ em là nạn nhân bị xâm hại...

Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho hệ thống bảo vệ trẻ em ở cơ sở, bảo đảm mọi dấu hiệu bạo hành trẻ em đều được phát hiện sớm và xử lý ngay từ đầu, không để kéo dài dẫn đến hậu quả đau lòng.

Nâng cao kỹ năng của người làm cha mẹ

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh, giải pháp căn cơ trong vấn đề này chính là nâng cao kiến, kỹ năng của những người làm cha làm mẹ và các thành viên trong gia đình.

"Trong xã hội hiện đại ngày nay, những người làm mẹ, làm cha không chỉ là bản năng mà cần kiến thức, kỹ năng. Rất nhiều vụ việc gần đây liên quan đến những bà mẹ rất trẻ, thiếu kỹ năng sống, thiếu hỗ trợ của gia đình, áp lực kinh tế, thậm chí có vấn đề về sức khỏe tâm thần", bà Nga nói.

Trong Quyết định 468/QĐ-TTg về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng giai đoạn 2026-2030, Bộ Y tế đã được giao nghiên cứu về sức khỏe tâm thần. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hành vi bạo hành trong gia đình.

Hiện nay, nhiều tài liệu giáo dục làm cha làm mẹ cũng đã được xây dựng với sự hỗ trợ của các tổ chức như UNICEF, Save the Children, MSD… nhưng việc triển khai còn hạn chế. Vì vậy, thời gian tới, cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của Hội Liên hiệp Phụ nữ, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình và các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội để mở rộng các lớp kỹ năng làm cha mẹ.

Đối với các địa phương, bà Nga cho rằng cần quan tâm nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thực hiện quyền trẻ em, phòng, chống xâm hại trẻ em; huy động sự vào cuộc của các cấp, ngành, đoàn thể và toàn xã hội; chú trọng công tác phòng ngừa, bảo vệ trẻ em từ gia đình đến cộng đồng, chủ động ngăn chặn nguy cơ, không để đến khi xảy ra vụ việc mới tập trung xử lý.

Đồng thời, cần chú trọng ban hành cơ chế, chính sách để triển khai đồng bộ công tác trẻ em; bảo đảm nguồn lực về nhân lực và kinh phí; tăng cường kiểm tra, giám sát, nhất là các cơ sở cung cấp dịch vụ liên quan đến trẻ em nhằm bảo đảm tính bền vững trong công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em.

Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về trẻ em nhằm bảo đảm quyền trẻ em, tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện - Ảnh minh họa

Chú trọng lồng ghép các vấn đề trẻ em trong quá trình xây dựng pháp luật

Bà Mai Thoa cho biết, công tác bảo vệ trẻ em, phòng, chống xâm hại trẻ em luôn được Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội đặc biệt quan tâm. Năm 2020, sau giám sát tối cao về việc thực hiện chính sách, pháp luật phòng, chống xâm hại trẻ em, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 121/2020/QH14 về "Tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em". Đến năm 2025, Quốc hội tiếp tục giám sát việc triển khai nghị quyết này, yêu cầu Chính phủ và các bộ, ngành báo cáo kết quả thực hiện.

Theo bà Mai Thoa, để nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em, nhất là trong môi trường gia đình, thời gian tới Quốc hội và các đại biểu Quốc hội sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, pháp luật về trẻ em nhằm bảo đảm quyền trẻ em, tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hội nhập quốc tế.

Đồng thời, chú trọng lồng ghép các vấn đề trẻ em trong quá trình xây dựng pháp luật, chính sách và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, sẽ ưu tiên hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ trẻ em; phòng, chống xâm hại trẻ em; phòng, chống bạo lực gia đình; tư pháp thân thiện với trẻ em và người chưa thành niên; cơ chế phát hiện sớm, hỗ trợ, can thiệp kịp thời với trẻ em bị bạo lực, xâm hại; bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho trẻ trong các tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn cũng như tăng cường bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Quốc hội cũng sẽ tăng cường giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em và bạo lực gia đình, tập trung vào công tác phòng ngừa, xử lý các vụ việc bức xúc liên quan đến trẻ em; trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương; việc bố trí nhân lực, kinh phí cho công tác bảo vệ trẻ em; xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên không gian mạng và thực tế, đồng thời đẩy mạnh phối hợp, thanh tra, kiểm tra liên ngành.

Ngoài ra, bà Mai Thoa cho biết các đại biểu Quốc hội sẽ tăng cường giám sát công tác phòng, chống xâm hại trẻ em; đẩy mạnh việc tiếp xúc với trẻ em hoặc đại diện trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em; tiếp nhận, theo dõi và giám sát việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của trẻ em.

Anh Thơ - Thúy Hà

Nguồn Chính Phủ : https://baochinhphu.vn/bai-3-hoan-thien-mang-luoi-bao-ve-tre-em-102260528140354722.htm