Kinh tế đêm bao giờ thực sự "phát sáng": (Bài 4) Giàu tiềm năng nhưng vẫn thiếu… “đủ thứ” Kinh tế đêm bao giờ thực sự "phát sáng"? (Bài 3) Hiệu quả đến từ “bản sắc” và “sáng tạo“ Kinh tế đêm bao giờ thực sự "phát sáng"? (Bài 2 )Thấy gì ở những mô hình thí điểm? Kinh tế đêm bao giờ thực sự "phát sáng"? (Bài 1) Từ trăm hoa khoe sắc đến… “sớm nở tối tàn”
Bên cạnh những giải pháp như hoạch định phải rõ ràng; hoàn thiện thể chế; đồng bộ hạ tầng… thì văn hóa, nghệ thuật cần được xem yếu tố hạt nhân nhằm níu giữ người dân, du khách khi đến với hoạt động kinh tế đêm. Ảnh: A.T
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Công ty cổ phần Du lịch Vietravel cho rằng, mục tiêu phát triển KTĐ đã được đề cập cách đây hơn 10 năm nhưng chúng ta đã đánh mất “cơ hội vàng”, đặc biệt là với TP.HCM và nhiều thành phố lớn khác. Đã đến lúc phải xem lại toàn bộ triết lý phát triển KTĐ, phải định vị lại và có quy hoạch liền mạch, cơ chế chính sách quản lý chuyên biệt về hình thái KTĐ với thông điệp rõ ràng là lấy văn hóa làm lõi, lấy trải nghiệm làm sản phẩm, lấy công nghệ làm đòn bẩy, lấy quy hoạch làm nền tảng.
Cần định vị được “tuyên ngôn” văn hóa
Hiến kế cho TP.HCM, ông Kỳ cho rằng thành phố phải định vị ra được những vùng, những trục, những giá trị cụ thể để đầu tư và phát huy nó. Đặc biệt, cần phải định vị được “tuyên ngôn” văn hóa của TP.HCM là gì để chuyển hóa nó thành giá trị kinh tế, tạo ra giá trị trải nghiệm đa tầng, đa diện và sáng tạo…
Việc cần làm ngay là thành lập, chỉ đạo phát triển KTĐ TP.HCM để tập hợp lực lượng, cơ chế chính sách… và ban hành một đề án thật sâu về KTĐ. với tầm nhìn chiến lược đưa TP.HCM nằm trong top 5 thành phố có KTĐ mạnh nhất châu Á.
Để vào được top này phải đặt ra mục tiêu đến năm 2030, KPI doanh thu KTĐ đạt từ 5 -7 tỉ USD, lưu trú của khách du lịch đến TP.HCM phải đạt con số 4 - 5 đêm, chi tiêu của khách phải tăng 60% so với hiện nay. Đến năm 2035 phải vào được top của châu Á với doanh thu KTĐ đạt 8 -11 tỉ USD, chi tiêu của khách tăng từ 100-150% so với hiện nay.
Đặc biệt, TP.HCM cần thành lập ban soạn thảo xây dựng chiến lược đưa thành phố trở thành nơi có KTĐ đa lõi, đa trục đầu tiên của Đông Nam Á. Vì nhìn vào TP.HCM hiện nay đã thấy có ba trục KTĐ rõ ràng, trong khi đó Bangkok (Thái Lan), Singapore hiện chỉ có một lõi.
Đại diện Lữ hành Saigontourist, ông Võ Việt Hòa chia sẻ, từ thực tiễn phục vụ thị trường, khảo sát đối tác, khách hàng và phân tích dữ liệu hành vi tiêu dùng, Saigontourist nhận thấy nhu cầu đối với KTĐ của TP.HCM được thể hiện khá rõ ở các nhóm khách quốc tế trọng tâm như khách công vụ, khách MICE, khách nghỉ dưỡng, khách đoàn và cộng đồng khách quốc tế đang lưu trú tại Việt Nam.
Với các nhóm khách này, điều họ cần không chỉ là nhiều hoạt động hơn về đêm, mà là một hệ sinh thái trải nghiệm đủ an toàn, thuận tiện, có bản sắc và sức hấp dẫn để giúp kéo dài lưu trú, tăng chi tiêu và nâng khả năng quay lại.
Trên cơ sở đó, KTĐ của TP.HCM cần đáp ứng các yêu cầu chính, gồm sự an toàn và cảm giác yên tâm khi trải nghiệm ban đêm, thời gian di chuyển hợp lý và kết nối điểm tham quan thuận tiện, tập trung khai thác bản sắc riêng của TP.HCM, sản phẩm phải đủ chuyên nghiệp và được đầu tư dài hạn để doanh nghiệp lữ hành có thể kết hợp bán cho du khách, ông Hòa chia sẻ thêm.
Phải có mô hình, cách thức vận hành đặc thù
Chia sẻ với Văn Hóa, ông Ninh Văn Trình, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp phường Móng Cái 1 (Quảng Ninh) cho biết, địa phương có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế, đặc biệt là KTĐ. Lợi thế về thương mại du lịch tiếp tục được phát huy khi số lượng lớn du khách từ Trung Quốc đến tham quan, mua sắm.
Cùng với đó, hệ thống dịch vụ du lịch cũng được đầu tư mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng. Nhằm khai thác hết tiềm năng và phát huy hơn nữa hoạt động này, KTĐ cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa doanh nghiệp và chính quyền, với các định hướng mang tính trọng điểm và chiều sâu cho từng ngành hàng.
Theo ông Trình, để nâng cao hiệu quả phát triển KTĐ, cần tập trung xây dựng chuỗi trải nghiệm đồng bộ, tránh tình trạng manh mún, rời rạc, thúc đẩy vận hành theo hướng “tuần hoàn” nhằm hình thành hệ tuần hoàn KTĐ với sự liên kết chặt chẽ giữa các hoạt động và dịch vụ. Từ đó, xây dựng hệ sinh thái vận hành liên tục trong khung giờ ban đêm, trong đó các dịch vụ và hoạt động kinh tế được kết nối, tạo thành vòng lưu thông khép kín và bổ trợ lẫn nhau.
Bên cạnh đó, việc phát huy lợi thế khu vực cửa khẩu cần được coi là một trụ cột quan trọng. Địa phương cần tận dụng nguồn khách quốc tế, đặc biệt là thị trường Trung Quốc. Đồng thời, chú trọng phát triển các sản phẩm mang tính giao thoa văn hóa, phù hợp thị hiếu để nâng cao sức hấp dẫn.
“Việc tăng cường các dịch vụ hành chính công vào ban đêm cũng sẽ góp phần tạo động lực, khuyến khích người dân tham gia hoạt động ngoài trời. Các dịch vụ thiết yếu như y tế, an ninh, hạ tầng… cũng cần được mở rộng trong khung giờ đêm để thúc đẩy hoàn thiện hệ sinh thái kinh tế đêm, nâng cao chất lượng đời sống và tạo sức lan tỏa bền vững”, Trình nhấn mạnh.
Theo ông Lê Quốc Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng, tiềm năng KTĐ của Hội An nhiều nhưng không thể phát triển, khai thác ồ ạt, phải cẩn trọng, phải có mô hình, cách thức vận hành theo đặc thù riêng.
Với Hội An, có thể xây dựng mô hình KTĐ đặc trưng cho vùng di sản, hài hòa giữa việc đáp ứng nhu cầu du khách, vừa giữ được bản sắc văn hóa của Hội An, giảm thiểu “mặt trái” phát sinh, không làm ảnh hưởng đến đời sống cộng đồng dân cư, các đối tượng khách trung niên cần nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng.
Ông Việt cho rằng, không gian phát triển sản phẩm du lịch đêm ở Hội An có thể mở rộng thêm ra ở những khu vực không ảnh hưởng nhiều đến dân cư như khu vực làng chài Tân Thành, biển Cửa Đại để du khách có thể đến để trở về với thiên nhiên, hòa mình với cuộc sống về đêm của làng chài, thúc đẩy các dịch vụ vui chơi giải trí về đêm cho du khách, trình diễn nghệ thuật ánh sáng trên đồng ruộng, sông ở vùng ven Hội An...
Bên cạnh đó, Hội An có thể tiếp tục đầu tư vào các mô hình chợ đêm đã có thương hiệu để du khách có thể thưởng thức sự “tĩnh lặng” của đêm Hội An.
Tuy nhiên cần phải có giải pháp định hướng mô hình, loại hình kinh doanh cho phù hợp, quy định lại quy chuẩn kích thước, màu sắc... của xe bán hàng; nghiên cứu di dời vào các vị trí khác hợp lý, để tạo ra các sản phẩm du lịch về đêm phục vụ nhân dân và du khách theo đúng định hướng giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản phi vật thể, văn hóa, các sản phẩm làng nghề truyền thống, OCOP trong và ngoài Hội An nhằm quảng bá, tuyên truyền góp phần làm tốt hơn công tác khởi nghiệp, đổi mới, sáng tạo.
Ông Việt đề xuất, với không gian mới sau sáp nhập, TP Đà Nẵng nên cân nhắc vị trí quy hoạch khu KTĐ tại khu vực giữa Hội An và Đà Nẵng nhằm thuận tiện cho cả hai trung tâm du lịch chính với hai luồng khách có nhu cầu hưởng thụ KTĐ ở Hội An và Đà Nẵng.
Quy hoạch vùng KTĐ cần rõ ràng
Sau khi sáp nhập, Lâm Đồng đã trở thành tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước, đồng thời sở hữu nhiều dư địa, tiềm năng để phát triển đa dạng các loại hình kinh tế, trong đó có KTĐ với việc hội tụ đầy đủ các yếu tố biển, rừng, cửa khẩu, cảng biển… và các giá trị văn hóa đa dạng, độc đáo.
Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, UBND tỉnh đã giao Sở VHTTDL nghiên cứu, tham mưu, đề xuất xây dựng Đề án thí điểm phát triển KTĐ trên địa bàn. Trong đó, trước mắt sẽ tập trung vào hai khu vực trung tâm du lịch của tỉnh là Đà Lạt và Phan Thiết - Mũi Né. Hiện tại, Sở đang tập trung triển khai xây dựng đề án này và dự kiến sẽ trình dự thảo đề án vào cuối quý II.2026.
Ông Đinh Tuấn Anh, Giám đốc Cụm Khu du lịch TTC World - Thung lũng Tình yêu nhận định, để KTĐ Lâm Đồng phát triển đúng nghĩa, cần tiếp cận theo hướng chiến lược tổng thể, không phải làm rời rạc mà chính quyền địa phương cần quy hoạch các vùng KTĐ rõ ràng, ví dụ khu trung tâm, hồ, hoặc các tổ hợp du lịch lớn.
Bên cạnh đó, cần phải thúc đẩy phát triển sản phẩm có khả năng giữ chân khách sau 18 giờ như các show nghệ thuật, trình diễn ánh sáng, văn hóa, ẩm thực bản địa, hoạt động giải trí có tính tương tác… để kéo dài chuỗi tiêu dùng từ ăn tối đến giải trí, mua sắm, trải nghiệm khuya.
H.HẢI - K.CHI - T.KHIÊM - H.NHUNG