Bài học bền vững từ Nhật Bản

4 giờ trướcBài gốc

Rác thải chia thành 45 nhóm.

Trong khi nhiều quốc gia vẫn đang vật lộn với rác sinh hoạt, Kamikatsu đã đạt tỷ lệ tái chế lên đến 80% nhờ chiến lược “không rác thải”.

Khi chính sách trở thành nếp sống cộng đồng

Hành trình hướng đến “zero waste” (không rác thải) của Kamikatsu bắt đầu từ hơn hai thập kỷ trước. Trước Chiến tranh Thế giới thứ Hai, đời sống người dân gắn bó mật thiết với thiên nhiên, sử dụng tre, gỗ hay các vật liệu dễ phân hủy. Tuy nhiên, làn sóng công nghiệp hóa sau chiến tranh mang theo nhựa và đồ dùng một lần, khiến lượng rác thải tăng nhanh chóng.

Năm 2001, Kamikatsu triển khai hệ thống phân loại rác tại nguồn, yêu cầu người dân tự mang rác đã phân loại đến trung tâm xử lý. Chỉ hai năm sau, thị trấn trở thành địa phương đầu tiên ở Nhật Bản công bố chính thức mục tiêu “không rác thải”, lấy cảm hứng từ nhà hóa học Paul Connett – người mở đường cho phong trào zero waste toàn cầu.

Điều làm nên sự đặc biệt của Kamikatsu không chỉ là các quy định, mà còn là sự đồng lòng của cộng đồng. Mỗi hộ gia đình phải phân loại rác thành 45 nhóm khác nhau: Từ giấy báo buộc bằng dây tự nhiên, chai nhựa tách riêng nắp và nhãn, đến kim loại, thủy tinh hay thiết bị điện tử. Mọi vật dụng đều phải được rửa sạch trước khi bỏ vào thùng đúng quy chuẩn.

Tại trung tâm phân loại, các tình nguyện viên hỗ trợ kiểm tra và hướng dẫn, đảm bảo không có rác nào bị bỏ nhầm chỗ, tạo nên một chuỗi xử lý rác bền vững từ nguồn tới điểm tập kết.

Bên cạnh đó, Kamikatsu còn có Kurukuru Shop, một cửa hàng lưu thông đồ miễn phí. Người dân mang quần áo, bát đĩa, dụng cụ hay đồ nội thất không còn sử dụng đến đây, và có thể nhận về bất kỳ món đồ nào họ cần. Khoảng 80 - 90% vật phẩm được đưa đến cửa hàng được tái sử dụng, trở thành minh chứng sống động cho vòng tròn kinh tế tuần hoàn.

Thị trấn cũng xây dựng Trung tâm Zero Waste WHY, một công trình gỗ hình tròn, kết hợp khu phân loại rác, không gian giáo dục và một khách sạn nhỏ dành cho du khách muốn trải nghiệm lối sống không rác thải.

Người dân Kamikatsu chủ động phân loại rác.

Thách thức và những bước đi mới

Dù đạt nhiều thành công, hành trình của Kamikatsu không hề dễ dàng. Ở giai đoạn đầu, nhiều người dân tỏ ra khó chịu khi phải phân loại rác thành hàng chục nhóm khác nhau. Công việc này tốn thời gian, đòi hỏi kiên nhẫn và thay đổi thói quen lâu dài.

Thông qua các buổi họp dân, hướng dẫn trực tiếp và hỗ trợ liên tục, sự phản đối dần nhường chỗ cho tinh thần tự hào. Ngày nay, người dân Kamikatsu xem việc rửa sạch chai lọ hay buộc lại giấy báo là một trách nhiệm với môi trường.

Tuy vậy, thị trấn vẫn chưa thể đạt mục tiêu “tuyệt đối không rác”. Một số vật phẩm như tã lót, giày da hay băng vệ sinh vẫn phải đưa ra ngoài để xử lý bằng cách đốt.

Bài học từ Kamikatsu là quản lý rác không chỉ là tái chế, mà còn là tái tư duy về tiêu dùng. Thị trấn khuyến khích người dân hạn chế đồ dùng một lần, từ chối sản phẩm không cần thiết và được thưởng điểm cộng đồng để đổi lấy hàng hóa nếu duy trì thói quen giảm rác hiệu quả.

Mô hình Kamikatsu đã thu hút sự chú ý của nhiều quốc gia. Một số địa phương tại Nhật Bản cùng nhiều đoàn nghiên cứu quốc tế đến học hỏi, tìm cách điều chỉnh mô hình phù hợp với bối cảnh của họ. Dù điều kiện kinh tế và hạ tầng xử lý khác nhau, các nguyên tắc cốt lõi như phân loại tại nguồn, người dân tham gia trực tiếp và giáo dục cộng đồng đều mang tính phổ quát.

Mô hình của Kamikatsu được nhiều người học hỏi.

Kamikatsu chứng minh một điều tưởng chừng đơn giản nhưng quyết định: Bền vững bắt đầu từ những thói quen hằng ngày. Rửa sạch một chai nhựa, tái dùng một chiếc áo cũ hay từ chối một món đồ dùng một lần đều là những hành động nhỏ, nhưng có sức lan tỏa lớn.

“Châm ngôn của chúng tôi là ‘phân loại thì có giá trị, không phân loại chỉ là rác thải’. Vì vậy, mọi sản phẩm đã qua sử dụng đều được phân chia kỹ càng để tái chế, xử lý và tiêu hủy sao cho đảm bảo an toàn môi trường và tận dụng triệt để công năng của chúng”, ông Yasutomo Furumichi, người dân làng Kamikatsu, nói.

- Kamikatsu có 1,5 nghìn dân với tổng diện tích là 108 km2.

- 80% rác thái ở Kamikatsu được tái chế, trong khi trên toàn quốc là 20%.

- Tái chế rác thải giúp tiết kiệm 1/3 chi phí đốt rác so với trước đây.

- Rác thải được phân loại thành 45 nhóm.

Theo TOI

Nguyễn Minh

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/bai-hoc-ben-vung-tu-nhat-ban-post764160.html