Bài học thành công từ nhiều quốc gia trên thế giới

2 giờ trướcBài gốc

Công viên Cheonggyecheon (Seoul) trở thành biểu tượng xanh nhờ sự vận hành của chính quyền hai cấp

Báo cáo “Cải cách tài chính liên chính quyền và chính quyền địa phương” của OECD năm 2023 cho thấy, các quốc gia áp dụng mô hình chính quyền hai cấp đạt hiệu quả phân bổ nguồn lực cao hơn, với chi phí hành chính địa phương chỉ chiếm 2–3% GDP, thấp hơn đáng kể so với 4–5% ở các hệ thống đa cấp.

Cụ thể, lợi ích nổi bật gồm giảm chồng chéo chức năng, tiết kiệm chi phí, tăng trách nhiệm giải trình và đáp ứng tốt hơn các thách thức toàn cầu.

Lợi ích thứ nhất là giảm chồng chéo chức năng. Cấp tỉnh tập trung vào quy hoạch chiến lược (giao thông, y tế lớn), cấp xã xử lý dịch vụ hàng ngày (giáo dục cơ sở, rác thải), tránh tình trạng "ai cũng làm nhưng không ai chịu trách nhiệm".

Lợi ích thứ hai là tiết kiệm chi phí. Các nghiên cứu cho thấy, sau cải cách mô hình chính quyền hai cấp, chi phí quản lý giảm trung bình 15-25%. Ví dụ, New Zealand sau cải cách 1989 tiết kiệm 420 triệu NZD/năm (khoảng 250 triệu USD năm 2025).

Lợi ích thứ ba là tăng trách nhiệm giải trình. Cử tri dễ dàng giám sát hai cấp chính, dẫn đến tỷ lệ tham gia bầu cử địa phương cao hơn 10-20% so với hệ thống đa cấp.

Lợi ích thứ tư là phù hợp với thách thức toàn cầu. Trong đại dịch, mô hình hai cấp cho phép phản ứng nhanh chóng, như ở Hàn Quốc với tỷ lệ tử vong do Covid -19 chỉ 0,9%, mức rất thấp.

Nhật Bản là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình chính quyền hai cấp với 47 tỉnh và 1.718 thành phố, xã (2025), được thiết lập từ năm 1868 nhằm loại bỏ cấp trung gian; theo Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (2024), chi phí hành chính địa phương chỉ chiếm 9,8% ngân sách quốc gia.

CLAIR (2023) dẫn lời bà Tanaka Hiroko, cựu Thị trưởng Yokohama, cho biết cơ chế phối hợp trực tiếp tỉnh–xã giúp di tản 50.000 người trong 48 giờ khi xảy ra lũ lụt và đưa Yokohama đạt tỷ lệ tái chế rác 82–98%, cao nhất thế giới.

Hàn Quốc áp dụng mô hình chính quyền hai cấp từ Luật Tự trị Địa phương năm 1995, góp phần giảm cấp trung gian, thúc đẩy bầu cử trực tiếp và nâng cao hiệu quả quản lý; theo Bộ Nội vụ và An toàn (2025), thời gian cấp phép xây dựng đã giảm từ 220 ngày xuống còn 28 ngày, nhờ phối hợp trực tiếp.

Theo OECD năm 2018, Thị trưởng Park Won-soon (Seoul, 2011-2020) cho biết: phân quyền giúp Seoul triển khai công viên Cheonggyecheon như biểu tượng xanh, thu hút 20 triệu du khách/năm, tạo 10.000 việc làm và rút ngắn tiến độ dự án từ 5 năm xuống 27 tháng và đóng góp tăng GDP 15% giai đoạn 2011–2020.

Đan Mạch, Cải cách Cấu trúc 2007 của Đan Mạch được xem là “bài học vàng”, khi sáp nhập 271 xã và 14 huyện thành 98 xã và 5 vùng, hình thành mô hình chính quyền hai cấp.Theo Bộ Nội vụ Đan Mạch (2024), cải cách này tiết kiệm 30 tỷ DKK giai đoạn 2007–2023 nhờ cắt giảm 10.000 vị trí hành chính dư thừa.

Theo Local Government Denmark năm 2022, Thị trưởng Jens Peter Jensen cho biết sau sáp nhập, xã Horsens đầu tư 500 triệu DKK cho y tế, rút ngắn thời gian chờ khám từ 6 tháng xuống 1 tháng và nâng mức hài lòng của người dân từ 68% lên 84%.

New Zealand, Cải cách năm1989 của New Zealand hợp nhất 850 cơ quan thành 86 chính quyền hai cấp (vùng và lãnh thổ), tập trung môi trường và dịch vụ địa phương. Theo Productivity Commission (2023), cải cách tiết kiệm 420 triệu NZD/năm và nâng New Zealand lên hạng 2 thế giới về quản trị theo World Bank 2024.

Theo Te Ara Encyclopedia năm 2020, bà Helen Clark, cựu Thủ tướng (1999-2008) cho biết cải cách năm 1989 đã chấm dứt tình trạng chồng chéo khiến các hội đồng nhỏ phá sản, giúp vùng Auckland quản lý nước thải hiệu quả, giảm ô nhiễm 40% và tạo 5.000 việc làm; đến nay, “siêu thành phố” xanh này ghi nhận GDP tăng 12% giai đoạn 1989–2025.

Thụy Điển duy trì hai cấp (vùng và xã) từ năm1862, với 21 vùng và 290 xã. Theo Statistics Sweden (năm 2024), chi phí hành chính địa phương chỉ 2,9% GDP, và 94% dân hài lòng với dịch vụ.

Theo OECD năm 2022, bà Anna Kinberg Batra, cựu lãnh đạo vùng Stockholm cho biết: “Mô hình hai cấp giúp vùng Stockholm phối hợp hiệu quả với các xã, tiêm chủng cho 85% dân số trong 3 tháng và hoàn thành mục tiêu năng lượng tái tạo sớm 7 năm; đồng thời, theo GS. Anders Lidström (ĐH Umeå, 2021), mô hình này còn thúc đẩy bình đẳng khi GDP bình quân cấp xã tăng 12% từ năm 2007.

Chính quyền hai cấp không chỉ tiết kiệm mà còn tăng cường dân chủ và khả năng ứng phó. Từ Nhật Bản đến Thụy Điển, các câu chuyện thực tế và dữ liệu chứng minh: mô hình này là nền tảng cho phát triển. "Hai cấp là chìa khóa cho chính quyền gần dân, hiệu quả và công bằng", Giáo sư Mouritzen, Đại học Roskilde (Đan Mạch).

P.MINH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/bai-hoc-thanh-cong-tu-nhieu-quoc-gia-tren-the-gioi-204150.html