Bài toán nào cho thị trường xăng dầu Việt Nam trước biến động toàn cầu?

2 giờ trướcBài gốc

Cần xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia

Những ngày gần đây, thị trường dầu mỏ thế giới liên tục chứng kiến các phiên tăng, giảm mạnh. Khi xuất hiện lo ngại nguồn cung bị gián đoạn, giá dầu tăng nhanh; nhưng chỉ cần tín hiệu cho thấy nguồn cung dầu mỏ vẫn được duy trì, thì giá lại điều chỉnh giảm. Điều này cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay chịu tác động rất lớn từ yếu tố tâm lý và rủi ro địa chính trị.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng khó lường, một giải pháp quan trọng là xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược ở quy mô quốc gia.

TS. Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: NVCC.

Hiện nay, phần lớn lượng dự trữ xăng dầu tại Việt Nam do các doanh nghiệp đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh. Cách làm này giúp giảm gánh nặng ngân sách, nhưng về bản chất vẫn là dự trữ mang tính thương mại, chưa phải dự trữ năng lượng chiến lược của quốc gia.

Một phương án có thể xem xét là xây dựng hệ thống kho dự trữ có khả năng bảo đảm nguồn cung khoảng 60 ngày, tương đương khoảng 3,6 tỷ lít xăng dầu, tức khoảng 3,6 triệu m³ sức chứa.

Theo kinh nghiệm các dự án kho xăng dầu lớn trên thế giới, suất đầu tư bình quân khoảng 300 USD cho mỗi mét khối sức chứa. Với quy mô nêu trên, tổng chi phí xây dựng hệ thống kho dự trữ ước tính khoảng 1,1 tỷ USD. Nếu đặt trong tương quan đầu tư hạ tầng quốc gia, đây không phải là khoản chi quá lớn.

Thị trường xăng dầu vẫn còn tồn tại một số nghịch lý. Ảnh: PV

Quan trọng hơn, giá trị của một kho dự trữ năng lượng không nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, mà ở khả năng bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc nguồn cung.

Kho dự trữ có thể được vận hành theo nguyên tắc “nhập trước- xuất trước” (FIFO), đồng thời thực hiện cơ chế luân phiên nhập - xuất thông qua việc bán và mua lại với các doanh nghiệp đầu mối. Nhờ đó, xăng dầu trong kho không bị lưu trữ quá lâu mà luôn được luân chuyển thường xuyên, qua đó bảo đảm chất lượng nhiên liệu.

Về bản chất, nguồn vốn dự trữ này là một dòng vốn luân chuyển giữa Nhà nước và các doanh nghiệp đầu mối theo quan hệ thương mại bình thường. Tuy nhiên, phía sau cơ chế vận hành mang tính thị trường đó lại đảm đương một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: Tạo ra lớp đệm chiến lược để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Khi thị trường quốc tế gặp trục trặc, nguồn dự trữ này sẽ trở thành bộ đệm chiến lược, giúp thị trường trong nước tránh phải nhập khẩu khẩn cấp với giá rất cao.

Thúc đẩy xăng sinh học trong chiến lược năng lượng

Bên cạnh dự trữ năng lượng, một hướng đi khác cần được thúc đẩy là phát triển xăng sinh học. Đây không chỉ là giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn tận dụng lợi thế nông nghiệp của Việt Nam.

Xăng sinh học cần được thúc đẩy phát triển mạnh. Ảnh: PV

Tuy nhiên, để xăng sinh học phát triển bền vững, cần xây dựng cơ chế giá minh bạch và hợp lý, bảo đảm cả 3 khâu trong chuỗi giá trị, sản xuất ethanol, doanh nghiệp đầu mối và hệ thống bán lẻ đều có động lực kinh tế rõ ràng.

Trong giai đoạn đầu chuyển đổi, việc thay thế hoàn toàn xăng khoáng cần được thực hiện một cách thận trọng và có lộ trình hợp lý.

Một phương án linh hoạt có thể được xem xét là quy định một số ngày trong tuần, chẳng hạn 3 ngày liên tục ưu tiên bán xăng sinh học và luân phiên ngẫu nhiên trong tuần để người tiêu dùng không chờ đến ngày để đổ xăng khoáng theo thói quen, thay vì áp dụng ngay việc chuyển đổi đồng loạt trên toàn thị trường.

Khi người tiêu dùng dần tiếp cận và hình thành thói quen sử dụng, thị trường sẽ tự điều chỉnh theo hướng gia tăng tỷ lệ tiêu thụ các loại nhiên liệu thân thiện với môi trường.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng nhiều bất ổn, xăng dầu không còn đơn thuần là một mặt hàng kinh doanh mà đã trở thành một yếu tố quan trọng của an ninh kinh tế quốc gia.

Việt Nam cần từng bước xây dựng một chiến lược năng lượng toàn diện hơn, với ba trụ cột chính: Hoàn thiện cơ chế thị trường minh bạch, xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia đủ mạnh và thúc đẩy các nguồn nhiên liệu thay thế.

Trong những thời điểm bất trắc của thế giới, khả năng tự chủ về năng lượng không chỉ giúp ổn định thị trường mà còn giúp nền kinh tế giữ được nhịp tăng trưởng và niềm tin của xã hội.

TS. Giang Chấn Tây - Hậu Lộc

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/bai-toan-nao-cho-thi-truong-xang-dau-viet-nam-truoc-bien-dong-toan-cau-737786.html