Bài toán truy xuất nguồn gốc: Đừng để công nghệ chỉ là hình thức

2 giờ trướcBài gốc

Tại tọa đàm "Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng" ngày 22/5 tại Hà Nội, các chuyên gia đã cùng mổ xẻ bài toán: Làm thế nào để truy xuất nguồn gốc (TXNG) thực sự trở thành vũ khí sắc bén bảo vệ thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Ông Trần Hữu Linh – Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thẳng thắn chỉ ra một thực trạng: Nhiều doanh nghiệp đang triển khai TXNG theo kiểu phong trào.

“Trước đây, từng có giai đoạn doanh nghiệp chạy theo trào lưu làm tem chống giả và mặc định như vậy là đã chống được hàng giả. Với TXNG cũng vậy, nếu không hiểu đúng bản chất, doanh nghiệp rất dễ sa vào hình thức,” ông Linh nêu quan điểm.

Ông Trần Hữu Linh – Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương).

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp mã QR của doanh nghiệp bị sao chép một cách tinh vi, thậm chí có sản phẩm chỉ đơn giản là lấy mã của đơn vị khác gắn lên để đánh lừa cảm quan người tiêu dùng.

Đồng quan điểm, ông Phạm Văn Quân – Chủ tịch Công ty CP Công nghệ Checkee khẳng định: TXNG không đơn thuần là một chiếc tem.

“Phía sau mã QR phải là cả một hệ thống công nghệ và dữ liệu xuyên suốt. Nếu không định danh được sản phẩm và kết nối dữ liệu từ khâu sản xuất đến phân phối, thì chiếc tem đó chỉ là một mảnh giấy vô hồn”, ông Quân chia sẻ.

Để TXNG không là hình thức, doanh nghiệp cần hiểu đúng bản chất. Đây là hoạt động theo dõi sản phẩm xuyên suốt toàn bộ vòng đời.

Theo ông Trần Hữu Linh, xu hướng quản lý hiện nay đang chuyển dịch từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm”. Nghĩa là, thay vì đợi hàng giả xuất hiện rồi mới xử lý, doanh nghiệp phải chủ động minh bạch thông tin ngay từ đầu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Trong công tác quản lý thị trường, TXNG thực chất là công cụ hỗ trợ lực lượng chức năng. Khi đối mặt với số lượng hàng hóa khổng lồ, cán bộ không thể chỉ nhìn bằng mắt thường để kết luận thật - giả. Những giải pháp hiện đại như tem điện tử, mã QR hay công nghệ Blockchain sẽ là “chìa khóa” để cơ quan chức năng quét mã, xác thực nhanh chóng và phát hiện các dấu hiệu bất thường ngay tại hiện trường.

Khách mời tham gia thảo luận về chủ đề truy xuất nguồn gốc.

Điểm chung của các doanh nghiệp thành công trong việc triển khai TXNG là coi đây là nhu cầu tự thân để quản trị và bảo vệ thương hiệu, thay vì chỉ để đối phó với quy định.

Ông Nguyễn Quốc An - Phó Tổng giám đốc Công ty CP Super phốt phát và hóa chất Lâm Thao chia sẻ, việc doanh nghiệp triển khai mã QR từ năm 2021 xuất phát từ mong muốn bảo vệ bà con nông dân trước vấn nạn phân bón giả. Dù chi phí đầu tư lớn, nhưng giá trị nhận lại là sự tin tưởng tuyệt đối từ khách hàng.

Với Công ty CP kinh doanh Khí miền Nam (Gas South), ông Trịnh Quốc Dân - Trưởng phòng Kỹ thuật - An toàn cho biết TXNG giúp doanh nghiệp số hóa toàn bộ sổ theo dõi của gần 4 triệu bình gas, kiểm soát chính xác vị trí và trạng thái của từng sản phẩm, thay vì ghi chép thủ công tốn kém nhân lực như trước đây.

Trong khi đó, ông Phan Văn Tâm - Phó Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền nhận định, sự bùng nổ của điện thoại thông minh hiện nay chính là điều kiện "vàng" để doanh nghiệp đưa TXNG ra khỏi vỏ bọc hình thức, biến nó thành công cụ tương tác trực tiếp với người tiêu dùng trên các nền tảng số.

Ông Hoàng Vững – Tổng biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình nhận định, TXNG không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc. Minh chứng rõ nhất là từ ngày 1/7 tới, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi sẽ có hiệu lực với những quy định khắt khe hơn về minh bạch nguồn gốc. Trên sân chơi quốc tế, các thị trường khó tính như EU đã bắt đầu lộ trình bắt buộc sản phẩm phải có “hộ chiếu dữ liệu”.

Do đó, bài toán truy xuất nguồn gốc không nằm ở việc doanh nghiệp dán loại tem gì, mà nằm ở chỗ doanh nghiệp có sẵn sàng minh bạch dữ liệu hay không.

Để triển khai TXNG hiệu quả,Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước khuyến nghịdoanh nghiệp cần phải xây dựng được quy trình truy xuất rõ ràng trong nội bộ cũng như trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp phải trực tiếp quản trị hệ thống thay vì làm theo phong trào hay phó mặc hoàn toàn cho đơn vị công nghệ. Chú trọng đầu tư lưu trữ dữ liệu chuẩn hóa và chính xác làm nền tảng.

Ngoài ra, cần lựa chọn giải pháp kỹ thuật như QR code, tem điện tử hay chip NFC linh hoạt, phù hợp với đặc thù riêng của từng mặt hàng thay vì áp dụng máy móc một mô hình chung cho tất cả các doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp chủ động chọn TXNG làm công cụ quản trị thực chất, công nghệ sẽ trở thành “lá chắn” vững chắc nhất bảo vệ uy tín của chính họ và quyền lợi của người tiêu dùng, thay vì chỉ là một lớp vỏ trang trí trên bao bì sản phẩm.

Minh Thu

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/doanh-nghiep/bai-toan-truy-xuat-nguon-goc-dung-de-cong-nghe-chi-la-hinh-thuc/20260522024543352