Lễ cúng ông Công ông Táo từ lâu đã trở thành một nghi lễ truyền thống quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt. Đây không chỉ là nghi thức tâm linh quen thuộc mà còn mang ý nghĩa mở đầu cho chuỗi ngày Tết Nguyên đán, dịp lễ lớn nhất trong năm.
Thông qua lễ tiễn Táo quân về trời, các gia đình bày tỏ lòng tri ân đối với các vị thần bếp đã phù hộ, gìn giữ nếp ấm gia đình suốt một năm qua, đồng thời gửi gắm mong ước về một năm mới bình an, thuận hòa.
Trong bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ và chi tiết nhất về ý nghĩa, cách chuẩn bị lễ cúng, thời gian thực hiện nghi lễ cũng như bài văn khấn cúng ông Công ông Táo năm 2026 theo đúng các tài liệu nghiên cứu văn hóa.
Văn khấn lễ cúng ông Công ông Táo là phần quan trọng trong nghi lễ tiễn Táo quân về trời ngày 23 tháng Chạp. Ảnh minh họa: Nguyễn Hà Linh.
Ý nghĩa lễ cúng ông Công ông Táo trong văn hóa Việt
Theo tín ngưỡng dân gian, ngày 23 tháng Chạp hàng năm là thời điểm Táo quân rời trần gian, cưỡi cá chép về thiên đình để tâu trình với Ngọc hoàng những việc tốt xấu, thuận nghịch đã diễn ra trong mỗi gia đình suốt một năm.
Chính vì vậy, lễ cúng ông Công ông Táo mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là dịp để các gia đình thể hiện lòng thành kính, tiễn đưa các vị thần bếp trong không khí trang nghiêm, ấm cúng, đồng thời khấn nguyện những điều tốt đẹp sẽ được “báo cáo” lên thiên đình.
Trong đời sống tinh thần của người Việt, Táo quân không chỉ là vị thần cai quản bếp núc mà còn được xem như người giữ gìn ngọn lửa hạnh phúc, chứng kiến mọi sinh hoạt thường nhật của gia đình. Việc cúng ông Công ông Táo vì thế mang tính tổng kết một năm cũ, khép lại những lo toan, chuẩn bị tinh thần đón chào năm mới.
Lễ tiễn Táo quân cũng được xem là nghi lễ mở đầu cho Tết Nguyên đán, đánh dấu thời điểm không khí Tết bắt đầu lan tỏa khắp phố phường. Từ thành thị đến nông thôn, người người, nhà nhà tất bật sắm sửa, dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa với mong muốn một năm mới đủ đầy, an yên.
Theo lịch vạn niên, Tết ông Công ông Táo năm 2026 (năm Ất Tỵ) rơi vào thứ Ba, ngày 10/2/2026 Dương lịch. Đây là thời điểm cận kề Tết Nguyên đán, khi chợ hoa, siêu thị, trung tâm thương mại nhộn nhịp, báo hiệu mùa đoàn viên đang đến rất gần.
Chuẩn bị mâm lễ cúng ông Công ông Táo chuẩn
Tùy theo phong tục vùng miền và điều kiện sinh hoạt của từng gia đình, mâm lễ cúng ông Công ông Táo có thể khác nhau về hình thức, song về cơ bản vẫn gồm hai phần chính: lễ vật dâng cúng và mâm cỗ.
Lễ vật cúng ông Công ông Táo
Trên bàn thờ, các lễ vật thường được chuẩn bị bao gồm:
Bộ mũ, áo Táo quân: Thường gồm hai mũ của ông và một mũ của bà, làm bằng giấy trang kim, màu sắc rực rỡ. Đây là lễ vật mang tính biểu trưng, thể hiện việc thay trang phục mới cho Táo quân khi lên chầu trời.
Cá chép: Cá chép được xem là linh vật đưa Táo quân về thiên đình. Gia đình có thể dùng cá chép sống để phóng sinh hoặc cá chép giấy đặt trên mâm lễ, tùy theo phong tục địa phương.
Vàng mã, tiền giấy: Mang ý nghĩa tiễn đưa theo quan niệm dân gian.
Trầu cau, hoa tươi, mâm ngũ quả: Thể hiện sự trang nghiêm, thanh khiết và lòng thành kính của gia chủ.
Rượu trắng, trà, gạo, muối: Mỗi thứ được bày biện gọn gàng, đầy đủ trên mâm lễ, tượng trưng cho sự đủ đầy, no ấm. Dù lễ vật nhiều hay ít, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và thái độ nghiêm túc khi thực hiện nghi lễ.
Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo
Bên cạnh lễ vật, mâm cỗ là phần không thể thiếu trong lễ tiễn Táo quân. Gia đình có thể chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc mâm cỗ chay, tùy theo điều kiện và quan niệm.
Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo. Ảnh: Minh Thu.
Một mâm cỗ mặn thường gồm những món ăn quen thuộc trong ngày Tết:
Bánh chưng hoặc bánh tét, tượng trưng cho đất trời và lòng biết ơn tổ tiên.
Gà luộc nguyên con, thường là gà trống, mang ý nghĩa khởi đầu thuận lợi.
Xôi gấc, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc.
Chả giò hoặc nem rán, thể hiện sự đầy đủ, sum vầy.
Giò lụa, biểu trưng cho sự no ấm.
Thịt đông (miền Bắc) hoặc thịt kho tàu (miền Nam), gắn với ý nghĩa đoàn viên.
Các món canh như canh miến, canh mọc, mang tính thanh nhẹ. Món xào, giúp mâm cỗ thêm phong phú.
Một mâm cỗ mặn thường gồm những món ăn quen thuộc trong ngày Tết:
- Bánh chưng hoặc bánh tét, tượng trưng cho đất trời và lòng biết ơn tổ tiên.
- Gà luộc nguyên con, thường là gà trống, mang ý nghĩa khởi đầu thuận lợi.
- Xôi gấc, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc.
- Chả giò hoặc nem rán, thể hiện sự đầy đủ, sum vầy.
- Giò lụa, biểu trưng cho sự no ấm.
- Thịt đông (miền Bắc) hoặc thịt kho tàu (miền Nam), gắn với ý nghĩa đoàn viên.
- Các món canh như canh miến, canh mọc, mang tính thanh nhẹ. Món xào, giúp mâm cỗ thêm phong phú.
Nhiều gia đình lựa chọn mâm cỗ chay để thể hiện sự thanh tịnh với một số món như: nem chay, đậu hũ chiên sả, canh rau củ, xôi gấc chay, rau củ xào và các loại chè truyền thống. Mâm cỗ chay tuy giản dị nhưng vẫn thể hiện đầy đủ lòng thành kính đối với Táo quân.
Bài văn khấn cúng ông Công ông Táo chuẩn nhất năm 2026
Dưới đây là văn khấn ông Công ông Táo chuẩn được biên soạn theo sách "Tục thờ cúng của người Việt" - GS.TS Ngô Đức Thịnh, NXB Khoa học Xã hội
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, năm Ất Tỵ.
Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Nay nhân ngày Táo Quân về chầu Thiên đình, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, cơm canh, trà rượu dâng lên trước án, kính cẩn tâu trình.
Nghĩ rằng: Trong năm qua, gia đạo nhờ ơn Táo Quân phù hộ được bình an. Nay đến ngày 23, ngài phải về Thiên đình tấu trình Ngọc Hoàng Thượng Đế những việc lớn nhỏ trong gia đình con.
Cúi xin Tôn Thần gia ân:
- Phù hộ toàn gia, già trẻ lớn bé bình an, mạnh khỏe.
- Che chở tai qua nạn khỏi, điều lành đưa tới, điều dữ đưa đi.
- Gia đạo hưng long, làm ăn phát đạt, vạn sự hanh thông.
Chúng con lễ bạc tâm thành, kính dâng Tôn Thần. Cúi xin Tôn Thần phù hộ độ trì.
Tín chủ con xin dâng:
- Mũ Táo Quân (2 ông 1 bà)
- Cá chép để ngài lên chầu Thiên đình
- Vàng bạc tiền mã
Kính cáo Tôn Thần, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Gia chủ có thể tham khảo thêm bài cúng ông Công ông Táo do GS Lương Ngọc Huỳnh giới thiệu:
Kính lạy Thượng đế
Kính lạy Ngũ đế, Đông phương Thanh đế, Nam phương Xích đế, Tây phương Bạch đế, Bắc phương Hắc đế, Trung ương Hoàng đế.
Kính lạy Thượng đàm thần tướng thiên thiên tướng, Trung đàm thần tướng thiên thiên binh, Hạ đàm thần tướng thiên thiên mã.
Kính lạy Sơn thần, Long thần, Thổ địa, Thổ công, Táo quân, Thổ kỳ lai sàng chứng giám.
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp là ngày thần Táo quân về trời tấu sớ. Tín chủ con tên là... sinh ngày... tháng... năm... nguyên quán... địa chỉ thường trú...
Với tấm lòng thành kính, con xin có chút lễ vật, nhang đăng thỉnh cầu kính mời Thượng đế, Ngũ đế, các vị Thần tướng, Thiên tướng, Thiên binh, Thiên mã cùng chư vị thần tiên trên trời dưới đất, chứng giám cho con được làm lễ tiễn thần Thổ công Táo quân về trời.
Kính lạy Thổ thần Thổ địa, Thổ công Táo quân, Thổ kỳ lai sàng chứng giám. Trong năm qua, nhờ ân phúc của các ngài, chúng con được mạnh khỏe, hạnh phúc, mọi điều may mắn. Nay con làm lễ với tấm lòng thành kính tiễn ngài về trời tấu xin Thượng đế, Ngũ đế cùng chư vị thần tiên phù hộ độ trì cho đất nước con, quê hương con, gia tộc và gia đình con được mạnh khỏe hạnh phúc, an khang thịnh vượng.
Con cầu xin Thượng đế, Ngũ đế các vị thần tiên cùng chư ngài chứng giám cho tấm lòng thành kính của con. Kính chúc Thượng đế, Ngũ đế, các vị thần tiên cùng chư ngài thiên thiên tuế!
Con xin đa tạ!
Con xin đa tạ!
Con xin đa tạ!
Theo Nhật Thùy/VTC News